วิถีธรรมนำชีวิตจาก บทธรรม ‘ธาตุวิภังค์’ (ตอน ๔)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

พวกชอบนอนทั้งหลาย นับชั่วโมงลองดูว่าถ้านอนวันละ ๘ ชั่วโมง คืนละ ๘ ชั่วโมง ๖๐ ปี นอนกี่ชั่วโมง และกี่ชั่วโมงได้กี่วัน กี่วันได้กี่ปีลองคำนวณดูเถิด แล้วเราจะรู้ว่าเราอาศัยการหลับ การนอน การกิน และในส่วนเหล่านี้มีความถูกใจอยู่เล็กน้อยเท่านั้นเอง เป็นจุดๆๆๆๆ ความสุขใจหรือถูกใจนี้จึงให้ค่าความรู้สึกเล็กน้อยมากกับชีวิตหนึ่งที่เรามีความทุกข์มากกว่า ที่ให้ข้อคิดตรงนี้เพื่อให้รู้ว่า ที่เราเดินทางเข้าไปหาความหมายของสิ่งต่างๆ นั้น เราต้องการตอบสนอง Need ความต้องการ ความต้องการคือตัณหา ตัณหาทำให้เกิดการแสวงหา การแสวงหาจึงทำให้เกิดการได้มา ลาภ ลาภา ได้มา เมื่อได้มาแล้วทำให้เกิดความพอใจ ฉันทะกาม พึงใจ พอใจ เมื่อพอใจขึ้นมาให้เข้าไปชอบชิดติดพัน และเมื่อชอบชิดติดพันก็ให้หมกมุ่นฝังใจ เมื่อหมกมุ่นฝังใจขึ้นมาให้หลงใหลครอบครอง เมื่อหลงใหลครอบครองขึ้นมาให้ตระหนี่ถี่เหนียว ไม่อยากให้ใครแล้ว มัจฉริยะ ซึ่งคู่กันกับอิจฉา ตระหนี่ถี่เหนียวขึ้นมาให้หวงแหนหวงกั้น อารักขะ พอหวงแหนหวงกั้นขึ้นมาก็ให้คิดหาวิธีการต่างๆ นานา ไม่ว่าศัสตราอาวุธ การพิทักษ์ปกป้อง การใช้กำลัง กลางคืนก็ไม่หลับ กลางวันก็ไม่นอน เฝ้าสมบัติชิ้นนั้น เฝ้าเพชรก้อนนั้น มีเพชรอยู่ก้อนหนึ่งก็เฝ้ากันทั้งชีวิต กลัวโจรจะปล้น กลัวคนจะแย่ง จะให้ใครก็ลำบาก จะให้ลูกหลานก็กลัวมันทำสูญทำหาย กลัวไปหมด พอจะตายขึ้นมาจึงนอนตายตาไม่หลับ เพราะกลัวสมบัตินั้นไม่มีผู้สืบทอดดูแล สุดท้ายเพชรก้อนนั้นกลายเป็นความทุกข์ ทุกข์ไม่พอ นำไปสู่ความทุกข์ในเบื้องหน้า ตายไปแล้วยังมีความทุกข์

นั่นคืออิทธิพลของความไม่รู้ ที่มาจากการเข้ามาเหนี่ยวยึดถือในอำนาจภายนอกทั้งหลาย ส่วนสภาพภายในคืออะไร คือสภาพความสุขที่อิงจิตวิญญาณ ก็ต้องบอกเมื่อกี้ว่ามีทั้งโลกียะและโลกุตระ สุขนี้เป็นสุขส่วนหนึ่งของฝ่ายโลก ฝ่ายโลกียะสมมติขึ้นทางจิต สภาพธรรมที่ก่อตัวเกิดขึ้นตามภาวะธรรมนั้น แต่ยังผันแปรอยู่ เพราะยังขาดปัญญา ยังขาดความรู้ความเข้าใจ สุขนั้นแม้ดูว่าให้ความสุขที่มีสภาพธรรมอันหนึ่งให้อาการความสุข แต่ก็ยังไม่เที่ยงแท้ ยึดถือยึดมั่นก็ทุกข์อีก แม้นิรามิสสุขก็ยังทุกข์ได้ กว่าจะเข้าถึงโลกุตระแห่งความสุข สุขที่เหนือกว่าความสุขทั้งปวง โลกุตระคืออะไร สุขที่เหนือสุขทั้งปวง อำนาจธรรมของความรู้สึกอันหนึ่ง

ที่เหนือความทุกข์ทั้งหลาย การเหนือความทุกข์และการอยู่เหนือสุขทั้งปวง ก็คืออำนาจที่เป็นค่าของความสุขในความหมายของธรรมะ จริงๆ มันเป็นภาวะที่อยู่เหนือสุขทุกข์ คือต้องอยู่เหนือบุญบาป จึงเรียกตรงนั้นว่า สุขบรมสุข คือพระนิพพาน ถ้าพูดว่าสุขก็จะไม่เข้าใจว่าสุขคืออะไร ที่จริงมันไม่ใช่สุข แต่มันสิ้นแล้วซึ่งความสุขและความทุกข์ทั้งปวง ด้วยปัญญาความรู้ความเข้าใจ ที่กล่าวขึ้นมาตรงนี้เพื่อนำสู่ความรู้ความเข้าใจว่าในความสุขที่เราแสวงหาทั้งหลาย ที่เรากำลังดำเนินเข้าไปสู่ที่หมายที่ตั้งสู่บุคคลฐานะใช้โอกาสใช้กาลเหล่านี้เคลื่อนไหวกันอยู่ ไม่ว่าทางภายนอกหรือทางภายใน ภายนอกก็คือเกี่ยวข้องกับวัตถุทั้งหลาย ภายในคือเรื่องของจิตวิญญาณ ต้องระวังต้องไม่ประมาท

อ่านต่อฉบับพรุ่งนี้