“รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” เป็นรางวัลที่ได้รับการยอมรับทั่วโลก

จากข้อมูลการจัดลำดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศต่างๆ ทั่วโลกของสถาบัน IMD ปรากฏว่าประเทศที่ถูกจัดอันดับในลำดับที่ 1 ถึงลำดับที่ 30 ล้วนแล้วแต่มี “รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” ที่มีกรอบการประเมินไปในแนวทางเดียวกันทั้งสิ้น

“รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” ของไทยจะมีเกณฑ์การประเมินทางด้านเทคนิคและกระบวนการตัดสินรางวัล เช่นเดียวกับรางวัลคุณภาพแห่งชาติของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ The Malcolm Baldrige National Quality Award ซึ่งเป็นต้นแบบรางวัลคุณภาพแห่งชาติที่ประเทศต่างๆ กว่า 90 ประเทศทั่วโลก นำไปประยุกต์ใช้และถือเป็นมาตรฐานสูงสุดของการวัดระดับคุณภาพของระบบการจัดการองค์กร

เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ เพื่อองค์กรที่เป็นเลิศจะมี “ข้อกำหนด” ต่างๆ “รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” แบ่งออกเป็น 7 หมวดด้วยกัน คือ 1.การนำองค์กร 2.การวางแผนเชิงกลยุทธ์ 3.การมุ่งเน้นลูกค้า 4.การวัด การวิเคราะห์ และการจัดการความรู้ 5.การมุ่งเน้นบุคลากร 6.การมุ่งเน้นการปฏิบัติการ 7.ผลลัพธ์

“รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” (Thailand Quality Award : TQA) เป็นกิจกรรมที่กระทรวงอุตสาหกรรมให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่องทุกปี โดยมี “สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ” เป็นผู้ดำเนินการจัดทำคู่มือเกณฑ์รางวัล สรรหาและฝึกอบรมผู้ตรวจประเมิน เพื่อทำการตรวจประเมินองค์กร ตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ หรือ Thailand Quality Award และเสนอผลการตรวจประเมิน เพื่อให้ “คณะกรรมการรางวัลคุณภาพแห่งชาติ” ให้ความเห็นชอบ

คณะกรรมการรางวัลคุณภาพแห่งชาติที่แต่งตั้งโดยนายกรัฐมนตรี ทำหน้าที่กำหนดนโยบายและแนวทางการดำเนินการ อนุมัติเกณฑ์รางวัล แต่งตั้งผู้ตรวจประเมินรางวัลคุณภาพแห่งชาติ กระบวนการตัดสินรางวัล และให้ความเห็นชอบกับผลการตรวจประเมินองค์กร

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา กระทรวงอุตสาหกรรมได้ให้ความสำคัญกับรางวัลคุณภาพแห่งชาติในฐานะที่เป็นเครื่องมือ ที่ช่วยยกระดับมาตรฐานการบริหารจัดการองค์กรของไทย ให้มีวิธีปฏิบัติและผลการดำเนินการที่น่าเชื่อถือ เป็นที่ยอมรับในระดับโลก

ในปัจจุบันเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ ได้ถูกนำไปใช้เป็นกรอบของการพัฒนารางวัลคุณภาพอื่นๆ ทั้งในภาครัฐและภาคเอกชนอย่างแพร่หลาย ถือเป็นการขยายผลไปยังภาคธุรกิจอุตสาหกรรมและอื่นๆ อย่างทั่วถึง

องค์กรต่างๆ ที่นำเกณฑ์ “รางวัลคุณภาพแห่งชาติ” เพื่อการดำเนินการที่เป็นเลิศ (ซึ่งเป็นกรอบการประเมินคุณภาพระดับมาตรฐานโลก) ไปเปรียบเทียบกับระบบการบริหารจัดการขององค์กร ตนเองจะได้รับประโยชน์ในทุกขั้นตอน เริ่มจากการประเมินตนเอง ผู้บริหารจะทราบถึงสภาพที่แท้จริงว่า ระบบการบริหารจัดการของตนเองยังขาดตกบกพร่องในเรื่องใด จึงสามารถกำหนดวิธีการปรับปรุงแก้ไขและกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนในการจัดทำแผนปฏิบัติการ และเมื่อองค์กรปฏิบัติตามแผนจนบรรลุเป้าหมายที่วางไว้แล้ว เมื่อมีความพร้อมและตัดสินใจสมัครเข้ารับรางวัลคุณภาพแห่งชาติ องค์กรจะได้รับการตรวจประเมินด้วยกระบวนการที่มีประสิทธิผล โดยผู้ทรงคุณวุฒิจากหลากหลายสาขาอาชีพที่ได้รับการฝึกอบรม เพื่อเป็นผู้ตรวจประเมินโดยเฉพาะ และไม่ว่าองค์กรจะผ่านเกณฑ์รับรางวัลหรือไม่ก็ตาม องค์กรจะได้รับรายงานป้อนกลับ ซึ่งระบุจุดแข็งและจุดที่ควรปรับปรุง ซึ่งนับเป็นประโยชน์ต่อการนำไปวางแผนปรับปรุงองค์กรให้สมบูรณ์มากขึ้นต่อไป

องค์กรที่ได้รับรางวัลคุณภาพแห่งชาติจะเป็นที่ยอมรับจากองค์กรต่างๆ ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศและมีสิทธิใช้ตราสัญลักษณ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ ซึ่งสื่อถึงความเป็นเลิศในระบบการบริหารจัดการในการโฆษณาประชาสัมพันธ์องค์กร รวมทั้งมีโอกาสส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยการนำเสนอวิธีปฏิบัติที่นำไปสู่ความสำเร็จและเปิดโอกาสให้มีการเข้าเยี่ยมชมสถานประกอบการ เพื่อเป็นแบบอย่างให้แก่องค์กรอื่นๆ นำไปประยุกต์ เพื่อให้ประสบผลสำเร็จเช่นเดียวกัน

ปัจจุบันกระทรวงอุตสาหกรรมได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานและกลุ่มบุคคลต่างๆ ในการผลักดันรางวัลคุณภาพแห่งชาติให้เป็นที่ยอมรับของภาครัฐและเอกชน อาทิ สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ หน่วยงานเครือข่ายของกระทรวงอุตสาหกรรม ทำหน้าที่สร้างเครือข่ายความร่วมมือในทุกภาคส่วน สร้างความเข้าใจในการนำเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติไปใช้ อันจะส่งผลต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันขององค์กรและของประเทศ

ผู้ตรวจประเมินรางวัลคุณภาพแห่งชาติ (Auditor) ซึ่งเป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มาจากภาครัฐและเอกชน ได้อาสาสมัครมาทำหน้าที่เป็นผู้ตรวจประเมินโดยมิได้รับค่าตอบแทน มีบทบาทสำคัญในการตรวจประเมิน และจัดทำรายงานป้อนกลับ (Feedback Report) ให้แก่องค์กรผู้สมัครขอรับรางวัล

องค์กรที่ได้รับรางวัล TQA ในแต่ละปีจะต้องแบ่งปันประสบการณ์จากบทเรียนแห่งความสำเร็จขององค์กรและกลยุทธ์ด้านคุณภาพ เพื่อเป็นแบบอย่างให้องค์กรอื่นๆ ได้เรียนรู้และนำไปประยุกต์ใช้ตามความเหมาะสม ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้องค์กรจำนวนมากได้ริเริ่มนำเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติไปใช้ เพื่อยกระดับขีดความสามารถขององค์กร และนำไปสู่การพัฒนาความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

ทั้งหมดทั้งปวงนี้ยังคงยึดติดกับคำว่า “คุณภาพ” (Quality)

จึงยืนยันได้ว่า “คุณภาพคือความอยู่รอด” ครับผม!