พระราชทานโกศพระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย)

โดย...สมาน สุดโต

โปรดเกล้าฯ พระราชทานโกศ พร้อมฉัตรเบญจาตั้งประดับ เลื่อนชั้นเครื่องเกียรติยศประกอบศพ พระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย อุทโย ป.ธ.9) อดีตรองเจ้าคณะภาค 3 และเจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์ แทนหีบทองทึบเป็นกรณีพิเศษ และพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ในการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุวัดพระพิเรนทร์ วรจักร วันที่ 789 ก.ค. 2555

นับเป็นพระเถระรูปแรกที่ได้รับเลื่อนเกียรติยศประกอบศพ เพราะมรณภาพในขณะปฏิบัติหน้าที่ราชการคณะสงฆ์

พระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย) ฉายา อุทโย นามสกุล สุดธรรมมา อายุ 68 พรรษา 47 วิทยฐานะ ป.ธ.9, ศน.บ., M.A., ศน.ด. (กิตติ์) ตำแหน่งรองเจ้าคณะภาค 3 กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง และเจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์ แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร มรณภาพด้วยโรคติดเชื้อรุนแรง เมื่อวันที่ 30 มี.ค. 2555 เวลา 11.25 น. ณ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ กรุงเทพมหานคร

คณะสงฆ์สูญเสียพระเถระ

สมเด็จพระวันรัต แม่กองธรรมสนามหลวง ระบุในลิขิตถึงราชเลขาธิการว่า พระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย) ขณะที่มีชีวิตว่า เป็นพระเถระที่รับภาระธุระพระพุทธศาสนาด้วยความเต็มใจอย่างยิ่ง ดำรงตำแหน่งที่สำคัญหลายตำแหน่ง เช่น เจ้าอาวาสวัดพระพิเรนทร์ รองเจ้าคณะภาค 3 คณบดีคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ปฏิบัติหน้าที่ออกปัญหาข้อสอบนักธรรมและธรรมศึกษา จัดทำหลักสูตรธรรมศึกษาภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ได้รับความไว้วางใจจากมหาเถรสมาคมให้นำข้อสอบธรรมศึกษาไปเปิดสอบในต่างประเทศ จนวาระสุดท้ายได้เกิดมีอาการอาพาธอย่างกะทันหัน มีอาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว ขณะไปเปิดสอบธรรมศึกษา ณ วัดญาณประทีป เมืองโอ๊กแลนด์ ประเทศนิวซีแลนด์ จึงได้ประสานเดินทางกลับประเทศไทยโดยด่วนและได้ถึงมรณภาพในเวลาต่อมา นับว่าพระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย) ได้ปฏิบัติหน้าที่จวบจนวาระสุดท้ายแห่งชีวิต

คณะสงฆ์ได้สูญเสียพระเถระที่เป็นกำลังสำคัญของพระศาสนา และเป็นที่น่าอาลัยอย่างยิ่งในความสูญเสียครั้งนี้

ผู้มีบุญวาสนา

พระธรรมกิตติวงศ์ ราชบัณฑิต เจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม แสดงพระธรรมเทศนาหน้าศพ พระเทพวิสุทธิโมลี เมื่อวันที่ 5 ก.ค. 2555 ในวาระที่คณะสงฆ์ภาค 14 นำโดย พระพรหมดิลก และกรุงเทพมหานคร เป็นเจ้าภาพ ได้พรรณนาถึงปฏิปทาและคุณงามความดีของพระเทพวิสุทธิโมลี ว่า

เป็นพระที่มีบุญมีวาสนา โดยเฉพาะหลังจากมรณภาพไปแล้ว บุญวาสนานั้นก็หนุนส่งให้ท่านยิ่งใหญ่ไพศาลเป็นเกียรติประวัติแก่วงศ์ตระกูล แก่ตัวของท่านเอง และแก่วัดพระพิเรนทร์ โดยการที่ท่านได้รับพระราชทานเลื่อนเครื่องตั้งประกอบศพจากหีบทองทึบเป็นโกศโถ ซึ่งถือว่าเป็นเกียรติยศที่ยิ่งใหญ่ไพศาล อาจกล่าวว่าไม่เคยมีมาก่อน

นอกจากนั้น ยังได้รับพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ในการพระราชทานเพลิงศพในวันที่ 789 ก.ค. ถือว่าเป็นเครื่องราชสักการะ หรือราชปฏิภาระที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานให้ โดยเหตุที่ท่านเจ้าคุณผู้มรณภาพนั้น ในขณะที่ยังมีชีวิต ได้ปฏิบัติหน้าที่ในฐานะที่เป็นพระสังฆาธิการ คือ เป็นเจ้าอาวาส เป็นเจ้าคณะเขต เป็นรองเจ้าคณะภาคด้วยดีเสมอมา เป็นที่ไว้วางใจของผู้หลักผู้ใหญ่

พระธรรมกิตติวงศ์ ได้เล่าถึงคุณสมบัติด้านการศึกษาที่โดดเด่นของพระเทพวิสุทธิโมลี ว่า เป็นเปรียญธรรม 9 ประโยค มีคุณวุฒิด้านอื่นๆ อีกหลายปริญญา ได้ใช้ความรู้ความสามารถช่วยการศึกษาคณะสงฆ์ทั้งเป็นผู้สอน ผู้ตรวจ (บาลี) ออกข้อสอบธรรมและธรรมศึกษา นำข้อสอบไปเปิดสอบยังสนามสอบต่างประเทศ จนถึงอาพาธขณะปฏิบัติหน้าที่ที่ประเทศนิวซีแลนด์ และมรณภาพ ถือว่ามรณภาพในราชการคณะสงฆ์

จึงเป็นที่เหมาะที่ควรที่จะได้รับพระราชทานเลื่อนชั้นเครื่องเกียรติยศประกอบศพ จากหีบทองทึบเป็นพระราชทานโกศโถ

การที่ท่านได้รับพระราชทานสิ่งเหล่านี้เพราะเหตุว่าได้ทำคุณงามความดีไว้เป็นอันมาก ขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ แม้บัดนี้จะมรณภาพ ไม่ได้ทำความดีต่อไปอีกแล้ว แต่ความดีนั้นก็ส่งผลให้ท่านได้เป็นที่รู้จัก และเป็นที่จำกันได้ตลอดมาถึงปัจจุบัน

ถ้าจะกล่าวโดยสรุปก็คือว่า เจ้าคุณผู้มรณภาพเป็นผู้ควรแก่เครื่องบูชา ด้วยเหตุที่ท่านมีคุณสมบัติเหมาะควรแก่การบูชาด้วยประการทั้งปวง

คุณสมบัติเหมือนเรือเดินทะเล

อันคุณสมบัติที่จะทำให้ผู้นำผู้ปกครอง ไม่ว่าจะเป็นคฤหัสถ์หรือพระสงฆ์ได้รับการยกย่องบูชานั้นมีหลายอย่างหลายประการ ที่จะกล่าวในที่นี้ขอยกมาเพียงประการเดียวคือท่านมีคุณสมบัติเหมือนเรือเดินทะเล

อันว่าเรือเดินทะเลมีคุณสมบัติสำคัญ 3 ประการ ตามที่พระนาคเสน ได้กล่าวตอบพระยามิลินท์ว่า ประการที่ 1 เรือเดินทะเลนำผู้โดยสารให้ถึงจุดหมายปลายทางได้ ด้วยไม้ที่ต่อกันเป็นรูปเรือ สมัยโบราณเรือเดินทะเลไม่เหมือนสมัยปัจจุบันที่หล่อขึ้นจากเหล็กแต่ต่อด้วยไม้

 

ประการที่ 2 ต้านลม ต้านกระแสคลื่น ฟ้าร้อง ฟ้าแลบ แข็งแรง อะไรกระทบก็ไม่อับปาง

ประการที่ 3 ท่องทะเลฝ่าคลื่นลมถึงที่หมายโดยสวัสดิภาพ

ผู้นำควรนำคุณสมบัติเรือเดินทะเลที่มาประยุกต์ในการปฏิบัติหน้าที่

1.ผู้นำต้องนำหมู่คณะให้สำเร็จให้ได้ด้วยคุณธรรมต่างๆ เหมือนเรือที่อาศัยไม้ต่อกันเป็นลำ นำผู้โดยสารถึงจุดหมายได้ ฉันใด ผู้นำหมู่คณะก็ควรใช้ธรรมะประการต่างๆ เช่น ศีลจารวัตร อาจาระ เมตตา กรุณา ขยันหมั่นเพียร ความบริสุทธิ์ยุติธรรม เป็นหลักการปกครองให้คณะถึงจุดหมายและสำเร็จลุล่วง ฉันนั้น

2.เรือต้านคลื่นลม ฟ้าร้องฟ้าแลบ โดยไม่หวั่นไหว ไม่สะทกสะท้านฉันใด ผู้นำหมู่คณะก็ไม่หวั่นไหว ไม่สะทกสะท้านต่อกระแสกิเลสทั้งหลาย ฉันนั้น

อธิบายว่า ในขณะปฏิบัติหน้าที่การงานอยู่นั้น ย่อมมีการกระทบกระทั่ง มีกระแสจากกิเลสเข้ามาเสมอ จึงต้องอดทน กำจัดปัดเป่าให้หมดไปให้ได้

บางครั้งก็อาจถูกกระแสโลกธรรม ทั้งอิฏฐารมณ์และ อนิฏฐารมณ์ ถาโถมเข้ามาขณะที่ทำงาน คนชอบจะยกย่อง คนชังจะตำหนิติเตียน อันเป็นโลกธรรม

ถ้าหากทนไม่ได้ หวั่นไหวไปตามโลกธรรมและกิเลส ก็จะทำให้การปฏิบัติหน้าที่ไม่ราบรื่นไม่เรียบร้อย หรืออาจเกิดท้อแท้ ท้อถอย ในที่สุดอาจล่มสลาย แพ้ต่อการปฏิบัติหน้าที่ เหมือนเรือ ถ้าต้านลม ต้านคลื่นไม่ได้ ก็จะแตกและจมลงในทะเล

ถ้าอดทนต้านกระแสกิเลสและโลกธรรมได้ พร้อมกับปฏิบัติตัวให้ดียิ่งขึ้นไป ถือว่าเป็นผู้นำผู้ปกครอง ที่ประเสริฐว่ามีจิตใจที่มั่นคงเหมือนเรือเดินทะเลสามารถฝ่าคลื่นลม ถึงจุดหมายปลายทางได้

3.เรือที่ท่องไปในทะเล ท่ามกลางกระแสคลื่น กระแสลม ถึงจุดหมายได้โดยสวัสดิภาพ เช่นเดียวกันผู้นำ พระสังฆาธิการ ผู้ปกครองที่ไม่ท้อแท้ พัฒนา ทำตัวให้ก้าวหน้าไปเรื่อยๆ ไม่หยุดไม่ท้อแท้ก็ถึงจุดหมายได้เช่นเดียวกัน หากท้อแท้ถดถอย วกวนไปทางโน้นทางนี้ ก็จะไม่ถึงจุดหมาย หรือถึงจุดหมายได้ก็ได้รับความทุกข์ทรมาน

นี่คือการเปรียบเทียบเรือเดินทะเลกับผู้นำผู้ปกครองที่นำหมู่นำคณะให้ประพฤติตัวได้เหมือนเรือเดินทะเล ก็จะได้ชื่อว่าเป็นผู้นำอันประเสริฐ มิใช่เพียงน่าเคารพเท่านั้น แต่น่ายกย่องและน่านับถือ น่าบูชา อีกด้วย

ท่านเจ้าคุณพระเทพวิสุทธิโมลี ปฏิบัติตัวเหมือนกับเรือเดินทะเลโดยตลอด นำหมู่คณะสั่งสอนศิษย์ สั่งสอนญาติโยมให้ได้รับความสำเร็จในหน้าที่การงานและการศึกษา ด้วยคุณธรรมต่างๆ ส่วนตัวก็ประพฤติดีปฏิบัติชอบ มีศีลจารวัตรน่าเคารพ น่าศรัทธา คำพูดคำสอนซาบซึ้งแก่ภิกษุสามเณร ตลอดจนผู้ใต้ปกครองและญาติโยมทั้งหลาย แสดงว่าท่านใช้คุณธรรมทางพุทธศาสนาและส่วนตัวประติดประต่อเป็นตัวเรือ นำพาหมู่คณะถึงฝั่งได้ ท่านอายุย่าง 70 ปี อยู่ในสมณเพศหลายสิบปี อดทนต่อกิเลส ต่อโลกธรรม เอาตัวรอดปลอดภัย ฝ่ากระแสโลกธรรมได้

การได้รับพระราชทานเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ไพศาล ก่อนที่จะมีการพระราชทานเพลิงศพ แสดงว่าท่านเจ้าคุณผู้มรณภาพทำตัวเหมือนเรือเดินทะเล เป็นแบบอย่างแก่ท่านทั้งหลายที่ยังเวียนว่ายในหน้าที่การงาน มีภารกิจต้องทำเพื่อความอยู่รอดของคณะสงฆ์และศาสนาต่อไป นับว่าเป็นพระเถระผู้ควรแก่การบูชา แม้ว่าบัดนี้ ท่านไม่ได้ทำดีต่อไป แต่ที่ทำมาแล้ว ก็เหมาะควรแก่การยกย่องสรรเสริญ บูชา และกล่าวขวัญตลอดไป ตามพระบาลีที่ยกมาเป็นนิกเขปบทในเบื้องต้นว่า ปุพเพกตกัลยาโณ หมายถึง ผู้ใดทำคุณงามความดีไว้ก่อนแล้ว ชื่อว่าได้ทำสิ่งที่ทำได้ยาก ต่อมาจะได้ทำหรือไม่ได้ทำย่อมเป็นผู้ควรแก่การบูชา ย่อมคู่ควรแก่การบูชาโดยส่วนเดียว ดังที่ขยายความมาเป็นนิทัศนะนัยด้วยประการฉะนี้

วันนี้เวลา 17.00 น. มีพิธีพระราชทานเพลิงศพในพระบรมราชานุเคราะห์ พระเทพวิสุทธิโมลี (อุทัย อุทโย) ผู้ที่ได้รับยกย่องว่ามรณภาพในหน้าที่ราชการคณะสงฆ์ ณ เมรุวัดพระพิเรนทร์ วรจักร

แม้ว่าวิญญาณท่านไปสู่วิมุตติภพ แต่เกียรติคุณและการเสียสละของท่านจะเป็นที่จดจำและเป็นแบบอย่างของคณะสงฆ์ไทยตลอดไป