4G เครือข่ายใหม่สำหรับคนมองการณ์ไกล

โดย...บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์

เมื่อต้นสัปดาห์นี้มีการเปิดตัว “4G-เขียวจัดทั่วไทย” เป็นเครือข่ายทางสังคมเพื่อการฟื้นฟูป่า ฟื้นระบบนิเวศ เป็นกิจกรรมที่ “มูลนิธิสถาบันราชพฤกษ์” ได้สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อสร้างความร่วมมือกันระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในสังคมฟื้นฟูป่าต้นน้ำ

4G มาจากคำว่า “Give Green Get Green” เป็นการปลุกจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมให้แก่สังคม เป็นการต่อยอดความตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อมของประชาชนที่ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาวิกฤตด้านสิ่งแวดล้อม แต่มักจะติดขัดว่าไม่รู้จะเริ่มลงมือทำอะไรได้บ้าง มูลนิธิสถาบันราชพฤกษ์จึงได้นำเสนอแนวคิดและรูปแบบกิจกรรม 4G ซึ่งเป็นแพ็กเกจการปลูกต้นไม้ตามไลฟ์สไตล์ของผู้ที่เข้าร่วม เริ่มต้นขั้นต่ำ 1 คน 1 ต้น เริ่มที่ 20 บาท แพ็กเกจที่มีแบ่งเป็น 5 แบบ (http://www.rajapruek.org/givegreengetgreen)

“เขียวเอาแต่ใจ” เริ่มต้นที่ 20 บาท ไม่ว่าจะปลูกต้นไม้กี่ต้น กี่ชนิดก็ได้ ตามใจคนปลูก

“เขียวเกินร้อย” ในราคา 100 บาท มีต้นไม้ 5 ชนิดที่จะปลูกขึ้นเพื่อดึงดูดสัตว์น้อยใหญ่ให้มาช่วยขยายพันธุ์ ให้เขียวแล้วเขียวอีก

“รักเขียว เสียดายเขียว” ในราคา 400 บาท เป็นแพ็กเกจสำหรับคนที่เลือกไม่ถูก อยากได้ไปหมด ทางมูลนิธิสถาบันราชพฤกษ์จะจัดต้นไม้ให้ครบ 20 ชนิด

“ป๋าอยากเขียว” ราคาเท่ากับหรือมากกว่า 1,000 บาท แล้วแต่ “ป๋า” จะเลือกให้ ป๋าก็จะได้เขียวสมใจกับต้นไม้เต็มอ้อมกอด

“เขียวเหมาไร่” ในราคา 9,900 บาท เป็นแพ็กเกจแบบเขียวสะใจ รับกล้าไม้ 500 ต้นต่อพื้นที่ 1 ไร่ เหมาะสำหรับหน่วยงานหรือบริษัทต่างๆ ที่ต้องการชักชวนสมาชิกในองค์กรมาร่วมทำกิจกรรมเพื่อสังคม

พื้นที่โครงการในช่วงแรกจะอยู่ในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย ในพื้นที่ จ.น่าน แพร่ และ/หรือ จ.อุตรดิตถ์ พันธุ์ไม้ที่ปลูกมีให้เลือกกว่า 20 ชนิด ซึ่งมีการคัดสรรแล้วว่าเป็นพันธุ์ไม้ท้องถิ่นที่มีความเหมาะสมกับการปลูกในพื้นที่ป่าต้นน้ำ เช่น มะค่าโมง เพกา มะค่าแต้ กระพี้จั่น มะกล่ำ พะยูง ฯลฯ การปลูกจะเป็นการปลูกคละกัน 20-30 ชนิด ผสมผสานระหว่างไม้โตเร็วและไม้โตช้า เป็นวิธีการปลูกที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผลดี ผ่านการทดลองจาก FORRU มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มากว่า 10 ปี ว่าเหมาะสมกับการปลูกในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทย และได้ป่าที่มีสภาพคล้ายป่าดั้งเดิม

ผู้ที่เข้าร่วมกิจกรรมอาจชักชวนรวบรวมเพื่อนสนิท เพื่อนร่วมงาน ญาติพี่น้อง ไปร่วมกันปลูกต้นไม้ในพื้นที่โครงการ หรือมอบให้ทางมูลนิธิเป็นผู้ดำเนินการก็ได้ มูลนิธิสถาบันราชพฤกษ์นับเป็นองค์กรที่มีประสบการณ์ในการปลูกต้นไม้และดูแลป่าที่ปลูกมากว่า 25 ปี ได้รับความไว้วางใจทั้งจากหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนให้ดำเนินการปลูกป่าไม่ต่ำกว่า 10 ล้านต้น ในพื้นที่ 8 หมื่นไร่ และยังได้รับรางวัลหน่วยงานอนุรักษ์ดีเด่นแห่งชาติ ปี 2540 เป็นการประกันผลงาน

หลังการปลูกแล้ว ทางมูลนิธิจะรับผิดชอบดูแล ปลูกซ่อมทันทีที่เสียหาย และดูแลต่อเนื่องจนครบ 3 ปี การันตีอัตราการรอด 80% เปรียบเสมือนการบริการหลังการขายแพ็กเกจ นอกจากนี้ผู้ที่เข้าร่วมกิจกรรมหรือผู้สนใจทั่วไปยังสามารถติดตามผลการเจริญเติบโตแบบระยะประชิดได้ง่ายผ่านทางเฟซบุ๊ก (FB : GiveGreenGetGreen) หรือเข้าร่วมกิจกรรมอาสาได้ตามสไตล์ความถนัดของแต่ละคน เมื่อป่าที่ปลูกอยู่รอดเติบโตอย่างมั่นคงแล้ว ทางมูลนิธิจะทำการส่งมอบป่าให้กับกรมป่าไม้ หรือกรมอุทยานแห่งชาติฯ เพื่อดูแลรับผิดชอบต่อไป

กิจกรรม 4G สร้างประโยชน์กับทุกฝ่าย (Win-Win Approach) ในด้านสิ่งแวดล้อมเป็นการฟื้นฟูป่าต้นน้ำและระบบนิเวศ และมีส่วนช่วยเพิ่มแหล่งดูดซับก๊าซเรือนกระจก ในส่วนผู้เข้าร่วมกิจกรรมก็ได้ร่วมรับผิดชอบต่อการฟื้นฟูแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม องค์กร/บริษัทที่เข้าร่วมกิจกรรมได้มีรูปแบบกิจกรรม CSR แบบยั่งยืน นอกจากนี้ยังเป็นทางเลือกหนึ่งในการแก้ไขจุดอ่อนของการทำงานด้านสิ่งแวดล้อมของหน่วยงานภาครัฐ ที่ต้องเผชิญปัญหาขาดงบประมาณ กำลังคนไม่เพียงพอ ขาดทรัพยากร เครื่องมือในการติดตามงาน ฯลฯ

“4G-เขียวจัดทั่วไทย” เป็นตัวอย่างรูปธรรมที่ดีตามแนวคิด “4P” คือ Public–Private–PeoplePartnership ที่กำลังเป็นกระแสความตื่นตัว เป็นการสร้างพลังทางสังคมจากเครือข่ายความร่วมมือระหว่างภาครัฐ-ภาคเอกชน-ภาคประชาชน เพื่อร่วมแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม (รวมทั้งปัญหาสังคม)

รูปแบบความร่วมมือในลักษณะ “Give Green Get Green” นี้ กำลังแตกตัว ต่อยอด มีรูปแบบที่หลากหลายรองรับการแก้ไขปัญหาในมิติต่างๆ ช่วยเติมพลังและเพิ่มความหวังในการต่อสู้รับมือกับปัญหาวิกฤตหลายด้านที่กำลังเกิดขึ้น