บ้านน่ากิน

โดย...หนูดี – วนิษา เรซ

เอาล่ะค่ะได้เวลาที่หนูดีทั้งรอคอยและทั้งหวั่นใจที่สุดแล้วในฤดูร้อนนี้ นั่นก็คือการเดินลงไปสำรวจสวนผัก 2 ไร่ ที่ท้ายโรงเรียนวนิษาอย่างจริงจังหลังจากน้ำท่วมหนักผ่านไปแล้ว

โรงเรียนวนิษาของหนูดีโดนน้ำท่วมถล่มอย่างหนัก เสียหายทั้งตัวอาคาร รั้ว รวมถึงสระว่ายน้ำที่ใช้ระบบน้ำเกลือ ที่เฉพาะค่าเครื่องละลายเกลือนั้นก็เกือบ 5 แสนบาทแล้ว ตอนแรกคิดว่าจะไม่ท่วม เพราะสระเรายกสูงมาก แต่ในที่สุดน้ำก็ไปถึงจนได้ มาดูเครื่องหลังน้ำลดแทบเป็นลม พูดไม่ออกกันไปพักใหญ่ นี่ยังไม่ต้องรวมถึงอาคารส่วนอื่นๆ แต่ที่ทำให้หนูดีอกหักมากที่สุดก็คงเป็น “สวนผักออร์แกนิก” ท้ายโรงเรียน ที่เป็นแหล่งความสนุกและแหล่งอาหารปลอดสารของเด็กๆ ทั้งโรงเรียน

ก่อนหน้าน้ำท่วมนิดเดียวเราได้ลงทุนครั้งใหญ่ ปรับแปลงผักใหม่หลายจุดเพื่อเตรียมการปลูกในฤดูกาลที่กำลังจะมาถึง แต่ไม่น่าเชื่อว่า “น้องน้ำ” มาถึงก่อนค่ะ ตีถล่มสวนผักเสียจำหน้าไม่ได้ น้ำท่วมครั้งนี้ไม่ใช่ “น้ำดี” แต่เป็นน้ำที่ค่อนข้างเน่าแล้ว เพราะกว่าจะไหลมาถึงรังสิตได้ก็พัดพาเอาขยะและสารเคมี ทั้งจากนครสวรรค์และอยุธยาลงมาด้วย พอน้ำแห้งแล้ว สิ่งที่หนูดีมองเห็นเบื้องต้นก็คือ ขยะขวดแก้วจำนวนมากที่ฝังแน่นลงในดิน ทำเอาไม่กล้าพาเด็กๆ ลงไปร่วมบูรณะสวนผัก คงต้องเป็นหน้าที่ของผู้ใหญ่ไปก่อน จนกว่าสวนจะปลอดภัยนั่นล่ะ เด็กๆ จึงจะได้ย่ำลงไปเพาะปลูก เลี้ยงไส้เดือน หรือเก็บเห็ดอีกครั้ง

พูดถึงโรงเพาะเห็ดแล้ว ก็ยังนับว่าเราโชคดีอยู่ที่ยังไม่ได้สั่งถุงเห็ดล็อตใหม่เข้ามา ไม่เช่นนั้นถุงเห็ดอีกหลายพันถุงก็คงต้องจมน้ำไปเปล่าๆ อย่างน่าเสียดายเช่นกัน

แต่นาทีนี้ สงกรานต์ก็ผ่านไปแล้ว โรงเรียนใกล้จะเปิดเทอมอีกไม่นาน อากาศแม้ร้อน แต่ก็ไม่เลวร้ายเกินไปสำหรับการเพาะปลูกแล้วค่ะ ได้เวลา ฮึบๆๆ เริ่มปลูกผักกันอีกรอบ

หนูดีเอง นอกจากจะเริ่มฟื้นฟูสวนผักที่ใช้เลี้ยงเด็กๆ ที่โรงเรียนแล้ว ก็ได้โอกาสเริ่มฟื้นฟูสวนผักเล็กๆ ที่บ้านของตัวเองไปด้วยเลย เพราะบ้านของหนูดีก็โดนน้ำท่วมเหมือนกัน เราจะปรับพื้นที่สวนให้มีการปลูกผักมากขึ้นกว่าเดิม รวมถึงปลูกผักในกระถางด้วย ถ้าน้ำท่วมมาอีกรอบ จะได้ยกกระถางหนีไปเก็บไว้ชั้นสองได้ จะได้มีผักกินหากน้ำมาอีกครั้งหนึ่ง

เลยจะถือโอกาสนี้เป็นฤกษ์มงคล เชิญชวนชาวเมืองทุกคนมาปลูกผักรับประทานเองกันนะคะ หนูดีเองเคยชวนไปแล้วหลายครั้ง แต่ว่าหลังน้ำท่วมนี้ หนูดียิ่งเห็นว่าใครที่ยังไม่ได้เริ่มต้น หรือเพิ่งอกหักกับสวนผักจมน้ำควรเริ่มต้นจับจอบจับเสียมกันแล้วค่ะ

หนูดีเพิ่งได้อ่านสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่สวนเกษตรดาดฟ้าที่หลักสี่ ซึ่งเป็นสังคมต้นแบบการปลูกผักดาดฟ้าของเมืองไทยเลยทีเดียว เขาบอกว่า ช่วงน้ำท่วมที่ผ่านมามีเจ้าหน้าที่ของเขาหลายร้อยชีวิตต้องมานอนที่ออฟฟิศ นับว่าโชคดีที่มีแปลงผักบนดาดฟ้าเลยนำมาทำอาหารเลี้ยงกันเองได้ตลอด มื้อยอดฮิตคือไปเด็ดผักมาต้มรวมกับพวกมาม่าบริจาค ทำให้ประทังชีวิตไปได้ ยิ่งช่วงนั้นต่อให้มีเงินก็ซื้อผักไม่ได้ เพราะไม่มีขาย เขาเลยสรุปกันว่า เพิ่งเข้าใจคำว่า “เงินทองของมายา ข้าวปลาคือของจริง” ก็คราวนี้เอง

หนูดีเลยมานั่งคิดว่า เราควร “กระจายความเสี่ยง” ด้วยการปลูกผักทั้งลงดินและลงกระถาง รวมทั้งควรทำที่ปลูกบนระเบียงชั้นสองและดาดฟ้าด้วย (หากมี) เพราะของแบบนี้ เราไม่มีทางแน่ใจหรอกค่ะว่าน้ำจะมาหรือไม่ และมาเมื่อไหร่ หากต้องติดอยู่ในบ้านจริงๆ การมีผักสดๆ ไว้บ้าง ก็ไม่น่าเสียหายอะไร

สำหรับท่านที่คิดจะเริ่มในฤดูกาลนี้ หรือคิดจะปลูกผักแบบมือใหม่จริงๆ หนูดีแนะนำว่า อย่าเพิ่งซื้ออะไรมาเยอะมากมาย ขอแค่ดินถุงแบบที่เขาผสมมาแล้วและเมล็ดผักซอง แค่นั้นก็เริ่มได้แล้วค่ะ อย่าเพิ่งหรูหรามาก เพราะจะงง

ส่วนในฤดูร้อนต่อฤดูฝนนี้ ปลูกผักจำพวกตระกูลแตง ตระกูลถั่ว ก็ให้ผลผลิตดีค่ะ หนูดีเองเกลียดถั่วฝักยาวมาก ไม่เคยยอมกิน เพราะมันเหนียวๆ ขมๆ จนได้มาปลูกเองถึงได้รู้ว่า ฝักอ่อนๆ สดๆ นั้น ทั้งหอมทั้งหวานแค่ไหน ไม่เหม็นเขียวเลย แถมไม่มียาด้วย ส่วนผักบุ้ง ปลูกได้ดีทุกฤดูกาล มือใหม่แค่ไหนก็รอด พริกสดและมะเขือหนูดีก็ชอบค่ะ ล่าสุดเราโรยพริกไว้ขึ้นมาแบบไม่ต้องดูแลที่หน้าตึกอนุบาลเป็นร้อยๆ ต้น กำลังคิดอยู่ว่าต้องย้ายแน่ๆ เพราะแน่นมาก เขาชอบแดดค่ะ นี่ไม่กางมุ้งให้ด้วย ปรากฏรอดทุกต้น ทำเอาคนโรยอึ้งไปนิดหนึ่ง และก็คงได้เวลารบกวนขอเมล็ดพันธุ์พี่ชายอีกครั้ง

พี่ชายที่ทำให้หนูดีรักการปลูกผักคือ พี่โจน จันได เจ้าพ่อบ้านดินแห่งเชียงใหม่ ที่ทำศูนย์พันพรรณ หนูดีเพิ่งได้ดูใน Youtube ในชื่อ “โจน จันได@ลับน้อง” ก็ยังคิดว่า พี่โจนคมกริบเหมือนเดิม สมแล้วเป็นไอดอลของหลายๆ คน รวมทั้งหนูดีด้วย ล่าสุดพี่โจนเพิ่งมอบเมล็ดพันธุ์ผักให้ แถมมากับนิตยสารสารคดีเล่มล่า เดือน มี.ค. Issue “ปลูกผักกันดีกว่า” มีบทสัมภาษณ์ดีๆ เรื่องผักมากมาย แถมมีประกวดปลูกผักด้วย ส่งภาพเข้าไปในเฟซบุ๊กของสารคดีที่ Sarakadee Magazine พี่โจนมีเมล็ดพันธุ์มากมาย แถมชอบให้ฟรี มีน้องสาวคนนี้ล่ะคอยบอกว่า ขายเถอะค่ะ พี่จะได้มีเงินไปต่อยอด น้องเกรงใจ

ส่วนใครคิดริเริ่มปลูกผัก แต่ยังกลัวจะพลาด ไม่เป็นไรค่ะ เข้ามาทำความรู้จักกับพวกเราที่เฟซบุ๊กสำหรับคนเมืองปลูกผักโดยเฉพาะ “มีใจ มีเงิน ไม่มีทักษะ ไม่มีเวลา” นี่ล่ะค่ะ คำจำกัดความกลุ่มคนเหล่านี้ ถ้าคุณใช่ เข้ามากด Like และพูดคุยกับเราเลย ที่ “สวนผักคนเมือง Cityfarm” และ “เมื่อคนเมืองอยากปลูกผัก” ค่ะ สมาชิกยินดีตอบทุกคำถามสำหรับมือใหม่ ส่วนวันเสาร์ที่ 21 เม.ย.นี้ สมาชิกจะรวมตัวกัน 10 โมง ที่สวนรถไฟ ในงาน “กินผักจากบ้าน” เอาผักมาปาร์ตี้กันค่ะ สนใจเข้าไปดูข้อมูลในเฟซบุ๊ก และยินดีต้อนรับน้องใหม่ในวงการทุกคน ปลูกผักไม่ยากอย่างที่คิด หนูดีรับรอง