กระแสรักษ์สิ่งแวดล้อมกับธุรกิจเครื่องประดับ

สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)

กระแสความตื่นตัวต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กำลังเป็นประเด็นที่ผู้คนทั่วโลกต่างให้ความสนใจเป็นอย่างมาก เนื่องจากผลกระทบด้านลบของความเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่มีต่อมนุษย์ปรากฎให้เห็นบ่อยครั้งและเด่นชัดเพิ่มมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการแปรเปลี่ยนของฤดูกาล อุณหภูมิโลกที่ร้อนขึ้น ตลอดจนภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นในหลายๆ ประเทศทั่วโลก เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต่างตระหนักถึงความสำคัญและหาแนวทางลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอันเกิดจากกิจกรรรมในชีวิตประจำวันของมนุษย์

สินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเป็นการตอบโจทย์อย่างหนึ่งสำหรับการดำเนินธุรกิจในปัจจุบันนี้ ซึ่งทั้งนี้ประเด็นดังกล่าวมีแนวโน้มว่าน่าจะทวีความสำคัญเพิ่มขึ้น โดยอาจกล่าวได้ว่า การดำเนินธุรกิจที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมจะเป็นอีกปัจจัย หรือเงื่อนไขหนึ่งที่จะทำให้ธุรกิจนั้นจะประสบความสำเร็จ หรือเติบโตได้อย่างยั่งยืน

สินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (Green Product, EcoFriendly Product หรือ EcoProduct) นั้นจะต้องเป็นสินค้าที่มีส่วนช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดทั้งวัฏจักรวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ ซึ่งเริ่มตั้งแต่ขั้นตอนการจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การขนส่ง การใช้งาน และการจัดการหลังหมดอายุการใช้งาน โดยได้หมายความรวมถึงสินค้าที่มีส่วนช่วยประหยัดพลังงาน และมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภคด้วย สินค้าที่ผ่านการรับรองและใช้ฉลากสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมบางครั้งอาจเรียกว่า ฉลากเขียว หรืออีโคเลเบล (Green Label หรือ EcoLabel) ซึ่งจะแสดงว่าสินค้ารายดังกล่าวมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยกว่า เมื่อเทียบกับสินค้าชนิดเดียวกัน รวมทั้งการระบุโลโก้ฉลากคาร์บอนฟุตพรินต์อีกด้วย

ประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างประเทศในแถบยุโรปหรืออเมริกา รวมถึงประเทศในเอเชียอย่างญี่ปุ่น ผู้บริโภคจะมีความตระหนักและต้องการที่จะบริโภคสินค้าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมกันอย่างแพร่หลาย ก่อให้เกิดเป็นกระแสหลักที่ผลักดันให้ผู้ผลิตและผู้ค้าปรับตัว เพื่อการผลิตและนำเสนอสินค้าที่ตรงกับความต้องการของผู้ซื้อ

สินค้าในกลุ่มอัญมณีและเครื่องประดับก็เช่นเดียวกัน โดยนอกจากปัจจัยเรื่องความเชื่อมั่นในตัวสินค้าของผู้บริโภคแล้ว ผู้ประกอบการยังต้องพยายามสร้างความแตกต่างและจุดขายให้กับสินค้า และต้องการที่จะเป็นทางเลือกอันดับแรก ผู้ประกอบการจึงแสดงจุดยืน และนำเสนอจุดขายให้กับสินค้าว่าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่น การใช้โลหะมีค่าที่มีการหมุนเวียนนำกลับมาใช้ใหม่ พลอยสี รวมถึงเพชรจากแหล่งผลิตที่น่าเชื่อถือ และใส่ใจสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

แม้ว่าปัจจุบันอัญมณีและเครื่องประดับของไทย ยังไม่มีสินค้าใดที่ผ่านการรับรองและใช้ฉลากคาร์บอนฟุตพรินต์ แต่ในแง่ของการส่งออกและการค้าระหว่างประเทศนั้น คาดว่าในอนาคตอันใกล้นี้ คาร์บอนฟุตพรินต์น่าจะมีความจำเป็นต่อสินค้าอัญมณีและเครื่องประดับไทย โดยเฉพาะในแง่ของการส่งออกสินค้าไปยังประเทศที่มีมาตรการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว และเป็นตลาดอัญมณีและเครื่องประดับที่สำคัญของประเทศไทย โดยต่อไปผู้ซื้อหรือผู้ประกอบการในประเทศเหล่านั้นอาจร้องขอให้ผู้ประกอบการไทยติดฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์ก็เป็นได้ ดังนั้น ผู้ประกอบการไทยควรติดตามข้อมูลข่าวสารที่เกี่ยวข้องเพื่อพร้อมรับกับมาตรการดังกล่าว หากผู้ประกอบการรายใด ละทิ้งโอกาสดังกล่าว ประเด็นนี้อาจจะเป็นอุปสรรคต่อการค้า หรืออาจสูญเสียตลาดให้กับคู่แข่งจากประเทศอื่นๆ ได้