พระเครื่องนครชุม

เมืองกำแพงเพชรในยุคกรุงสุโขทัยช่วงรัชสมัยพระมหาธรรมราชาที่ 1 (ลิไท) ถือเป็นยุคทองของพระพุทธศาสนา ศิลปะและสถาปัตยกรรมต่างๆ โดยเฉพาะที่เมืองนครชุมซึ่งเป็นหนึ่งในมหานครลุ่มน้ำปิงที่เจริญรุ่งเรืองสูงที่สุด ร่วมสมัยเดียวกับเมืองเชียงทอง เมืองคลองเมือง เมืองแปบ เมืองคณฑี เมืองเทพนคร และเมืองไตรตรึงษ์ พระยาลิไทได้ทรงสถาปนาวัดพระศรีรัตนมหาธาตุและปลูกต้นพระศรีมหาโพธิ์เป็นอนุสรณ์อันแสดงถึงความรุ่งเรืองของเมืองนครชุมในช่วงยุคทองที่เจริญรุ่งเรืองนานกว่า 200 ปี ดังที่ปรากฏความในศิลาจารึกหลักที่ 8 (ศิลาจารึกเขาสุมนกูฏ) ซึ่งได้เรียกเมืองนครชุมว่า “นครพระชุม” ซึ่งอาจหมายความถึงเมืองอันเป็นที่รวมของพระหรือเมืองที่มีพระมากก็เป็นได้

จนกระทั่งเวลาผ่านไปหลายร้อยปี ปรากฏว่ามีผู้ค้นพบกรุพระพิมพ์หรือที่เรียกกันในปัจจุบันว่า “พระเครื่อง” บริเวณพระมหาธาตุเจดีย์ที่ถูกปล่อยให้รกร้างเป็นจำนวนมาก ซึ่งต่อมาก็ได้กลายเป็นจุดกำเนิดของกรุพระเครื่องตระกูลทุ่งเศรษฐี รวมถึงได้มีการพบตำนานการสร้างพระพิมพ์ ซึ่งจารึกในแผ่นลานเงินรวมอยู่ในกรุที่ถูกค้นพบ ทำให้คนรุ่นหลังได้ทราบถึงตำนานความเป็นมาของพระเครื่องนครชุมที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ด้วยเหตุนี้กำแพงเพชรจึงกลายเป็นจังหวัดที่มีชื่อเสียงในด้านพระเครื่อง ซึ่งที่นี่มีกรุพระเครื่องทั้งที่ขุดค้นพบแล้วและยังไม่ได้ค้นพบอีกเป็นจำนวนมาก

กรุพระเครื่องที่มีชื่อเสียงของกำแพงเพชร ได้แก่ กรุทุ่งเศรษฐี ซึ่งอยู่บริเวณ ต.คลองสวนหมาก เดิม หรือ ต.นครชุม ในปัจจุบัน โดยพระเครื่องที่พบที่กรุทุ่งเศรษฐี ได้แก่ พระกำแพงซุ้มกอ พระกำแพงเม็ดขนุน และพระกำแพงพลูจีบ เป็นต้น โดยเฉพาะพระกำแพงซุ้มกอนั้น ถือเป็นชุดพระพิมพ์ที่มีชื่อเสียง ได้รับการยกย่องจากผู้คนในวงการพระเครื่องให้บรรจุรวมอยู่ในพระเครื่องชุดเบญจภาคี อันถือเป็นพระเครื่องห้าชนิดที่ถือเป็นสุดยอดในวงการพระเครื่องของไทย โดยมีตำนานกล่าวไว้ว่าผู้สร้างพระกำแพงซุ้มกอคือ ฤๅษี 3 องค์ ได้สร้างถวายแก่ พระยาศรีธรรมาโศกราช ผู้ปกครองบ้านเมืองขณะนั้น (ประมาณปี 1900) โดยมีความเชื่อในความศักดิ์สิทธิ์ว่า หากได้ครอบครองพระกำแพงซุ้มกอจะอยู่ยงคงกระพัน คุ้มกันอันตราย เมตตามหานิยมก้าวหน้ารุ่งเรือง และเจริญยิ่งด้วยโภคทรัพย์สมบัติ ทำให้พระกำแพงซุ้มกอมีราคาหาเช่าสูงสุดถึงองค์ละ 50 ล้านบาททีเดียว

ซึ่งโดยปกติถ้าหากไม่ใช่เซียนพระ การจะหาชมพระเครื่องนครชุมนั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลย เพราะพระเครื่องนครชุมแท้ๆ นั้นนอกจากจะหายากแล้ว ยังมีความเชื่อในเรื่องความศักดิ์สิทธิ์ จึงเป็นที่ต้องการของคนเล่นพระเป็นอย่างมาก แต่ที่นี่ก็มีการจำลองพระพิมพ์นครชุมรูปแบบต่างๆ ให้นักท่องเที่ยวที่มาเยี่ยมเยือนได้ศึกษาและมองเห็นความรุ่งเรืองและงดงามของนครชุมในอดีตที่ถูกถ่ายทอดผ่านการทำพระพิมพ์ ที่แต่เดิมนั้นไม่ได้ทำขึ้นเพื่อความศักดิ์สิทธิ์ แต่ทำขึ้นเพื่อให้คนได้ระลึกถึงความดีงามของพระพุทธศาสนา ซึ่งภายในแหล่งเรียนรู้ก็จะมีสมาชิกที่คอยสาธิตกระบวนการทำพระเครื่องในขั้นตอนต่างๆ ให้ผู้มาเยี่ยมเยือนได้ชมว่า กว่าจะมาเป็นพระพิมพ์หรือพระเครื่องที่เรารู้จักนั้น ต้องผ่านกระบวนการใดมาบ้าง นอกจากนี้ก็จะได้เห็นพระเครื่องนครชุมที่หายากแล้ว หากมีเวลามากพอไม่รีบไปไหน อยากให้แวะไปหาลุงสมหมาย โดยสามารถถามชาวบ้านแถวนั้นได้ว่าแกอยู่ที่ไหน เพราะแกเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้ทดลองทำพระเครื่องพิมพ์ต่างๆ ด้วยตนเอง เพื่อจะได้เรียนรู้และเข้าใจถึงกระบวนการทำพระเครื่อง และได้ของที่ระลึกที่เป็นเอกลักษณ์ติดไม้ติดมือเป็นของฝากกันด้วย

แหล่งเรียนรู้การทำพระเครื่องนครชุม ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 066 หมู่ 3 ซอยชากังราว ต.นครชุม อ.เมือง จ.กำแพงเพชร โดยปกติจะเปิดให้เข้าศึกษาดูงานเป็นหมู่คณะ โดยสามารถติดต่อคุณลุงสมหมายเพื่อขอนัดวันเวลาล่วงหน้าได้ที่โทร. 08-9641-2543