พ่อบอกให้ลูกปลูกต้นไม้

โดย...เอวา อาดัม

ต้นไม้อยู่คู่โลกมานานแสนนาน...เป็นสิ่งมีชีวิตอัศจรรย์ไม่แพ้มนุษย์ ก่อนถูกเบียดเบียนจนธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเสียระบบไป...คุณว่าไหม

เมื่อปลายสัปดาห์ก่อน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จออก ณ ห้องประชุมสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ชั้น 14 อาคารเฉลิมพระเกียรติ โรงพยาบาลศิริราช พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี พร้อมด้วยคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อการฟื้นฟูและสร้างอนาคตประเทศ (กยอ.) และคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (กยน.) เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท กราบบังคมทูลรายงานเรื่องการวางระบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและการวางแผนเพื่อการฟื้นฟูและสร้างอนาคตประเทศ

พระองค์ตรัสเพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติหน้าที่ให้แก่ผู้เกี่ยวข้องที่เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท โดยมีพระราชดำรัสตอนหนึ่งว่า ภาคใต้มีต้นไม้โตเร็วและก็ทำลายเร็ว นอกจากนี้ภาคเหนือมีการทลายของดิน ของภูเขา อันนี้อันตรายมาก จึงต้องหาวิธีแก้ไขเรื่องป่าไม้เป็นสำคัญ แต่ลำบากเพราะว่าความโลภของคน ต้นไม้ที่ชอบทำลายคือต้นไม้คุณภาพ ต้นไม้แข็ง เป็นต้น และไม้ที่ถูกทำลายแล้วขึ้นช้าและไม่รู้จะทำอย่างไร โดยเฉพาะดำริข้าราชการว่าเป็นอย่างนี้จะลำบาก ต้นไม้ช่วยโลกจะขึ้นช้า และหลักการปลูกป่าคือต้องปลูกต้นไม้ขึ้นเร็วผสมกับต้นไม้ขึ้นช้า เพื่อช่วยกันป้องกันน้ำท่วม ต้องปลูกต้นไม้เนื้อไม้แข็ง แต่ว่าเมื่อขึ้นช้า ก็ป้องกันยากไม่ให้ถูกทำลาย การปลูกแซมยาก จึงต้องหาวิธีป้องกันไม่ให้มีการทำลาย แล้วให้มีการลงโทษหนัก เพื่อไม่ให้ถูกทำลาย

การปลูกต้นไม้ควรจะปลูกต้นไม้ที่ขึ้นช้า เป็นไม้แข็ง ไม้รากลึก เพราะหากไม่ป้องกันดินถล่มจะแก้ปัญหายากมาก วิธีทำจะต้องปลูกผสมกับต้นไม้ไม้อ่อนและขึ้นเร็วกับไม้แข็งที่ขึ้นช้า และหาวิธีป้องกันการทำลาย เพราะต้นไม้แข็งเมื่อถูกทำลายแทนที่ได้กินเวลานาน อย่างที่กรุงเทพฯ ปลูกต้นไม้แข็ง เป็นไม้สักและไม้ยาง ไม้สักกินเวลาหลายสิบปีกว่าจะโตและแข็ง ไม้ยางขึ้นเร็วกว่า แต่กินเวลานานเป็นสิบปีกว่าจะใช้ได้ เป็นงานหนักในการปลูกต้นไม้ที่จะช่วยในเรื่องของระบบปัญหาน้ำท่วม ดินถล่ม เพราะต้องใช้เวลาเป็นแรมปีถึงจะช่วยได้ พื้นที่ที่มีปัญหาต้องปลูกต้นไม้ที่ขึ้นเร็ว ที่ประมาณ 10 ปีโตใช้การได้ และผสมกับต้นไม้ที่ต้องใช้เวลานานกว่าจะใช้งานได้ ใช้งานในฐานะเป็นไม้และเป็นต้นไม้ที่จะป้องกันน้ำท่วม และปลูกต้นไม้ขายได้ สร้างรายได้ส่วนหนึ่ง และไม้แข็งมีคุณภาพ ราคาแพง คนชอบไปตัดและไปขาย อันนั้นต้องพยายามทำป่าที่ปลูกต้นไม้หลายชนิด

พระราชดำริเปี่ยมด้วยพระอัจฉริยภาพตามที่ทรงแนะนำมาคราวนี้ก็เสมือนทุกๆ ครั้งที่ผ่านมา พระองค์ทรงห่วงใยและมองการณ์ไกล ด้วยทรงหวังรักษาสมดุลแห่งธรรมชาติ ขณะเดียวกันต้องการให้คนไทยอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างเกื้อหนุนจุนเจือและไม่ก่อให้เกิดปัญหาหนัก

หากมองย้อนไปในหลายโครงการเกี่ยวป่าที่ทรงวางแนวทางและมีพระราชดำรัสมายังหน่วยงานราชการต่างๆ อาทิ โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน จ.ฉะเชิงเทรา โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง จ.นราธิวาส โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน จ.สกลนคร โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย จ.เพชรบุรี เน้นเรื่องป่าเปียก ป่าชายเลน โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน จ.จันทบุรี เน้นเรื่องสภาพแวดล้อม การฟื้นฟูป่าชายเลนและโครงการอนุรักษ์หญ้าทะเล โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ จ.เชียงใหม่ เน้นเรื่องทฤษฎีการปลูกป่า 3 อย่าง โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำแม่อาว จ.ลำพูน เน้นเรื่องการพัฒนาและฟื้นฟู โครงการห้วยองคต จ.กาญจนบุรี เน้นเรื่องการฟื้นฟูสภาพสิ่งแวดล้อม (Rehabilitation) โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ย จ.เพชรบุรี เน้นการรักษาสภาพป่าชายเลนโดยวิธีทางธรรมชาติ โครงการพัฒนาปากน้ำปราณบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ โครงการพัฒนาเบ็ดเสร็จลุ่มน้ำสาขาแม่ปิง จ.เชียงใหม่และลำพูน เน้นการปลูกป่า การทำแนวกันไฟ โครงการพัฒนาพื้นที่ป่าขุนแม่กวง จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร โครงการศูนย์วิจัยและศึกษาธรรมชาติป่าพรุสิรินธร ฯลฯ

ทว่า ปัญหาน้ำท่วมที่เกิดขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นไปตามการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลกก็จริง แต่เราจะลืมเสียไม่ได้ว่า แล้วผืนป่า ต้นไม้ ที่คอยอุ้มน้ำ ดูดซึมน้ำ ชะลอน้ำเล่า ไยจึงน้อยลงๆ ทุกขณะ

ถ้าวันนี้เรื่องการรณรงค์ให้ปลูกต้นไม้ เป็นเพียงคำสั่งสอนของครูไปสู่เด็กๆ ในโรงเรียน หรือสิ่งที่พูดต่อๆ กันให้ดูดีโดยยังไม่มีผู้ตระหนัก และลงมือปฏิบัติอย่างเอาจริงเอาจังละก็ ภัยพิบัติต่างๆ รวมทั้งน้ำหลาก น้ำมากหลายมาอีกคราในวันที่ไม่มีต้นไม้ ไร้ผืนป่า จะโทษธรรมชาติและใครไม่ได้ เมื่อเราเองไม่เริ่มปลูกอะไรเลย

ยิ่งไม่ปลูกแล้วมาทำลาย...ยิ่งหน้าไม่อายสุดๆ