ภาวะผู้นำตามวิถีตะวันออก

โดย...วันพรรษา อภิรัฐนานนท์

มหาสมุทรกว้างใหญ่กว่าห้วงน้ำทั้งหมด ก็เพราะสามารถรองรับสายน้ำไว้ได้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นน้ำฝนบริสุทธิ์จากฟากฟ้า น้ำครำเน่าเหม็น หรือน้ำเจือสารพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม ผู้นำที่ได้รับการยอมรับจากผู้คนทั้งปวง ก็จำเป็นต้องมีหัวใจอันกว้างใหญ่ไพศาลเช่นเดียวกับมหาสมุทร ที่สามารถบรรจุส่วนดีส่วนเลวอันหลากหลายของผู้ใต้บังคับบัญชาเอาไว้ให้ได้

ก่อศักดิ์ ไชยรัศมีภักดิ์ ผู้เขียน “วิถีผู้นำสู่ความสำเร็จ” สำนักพิมพ์บุ๊คสไมล์ เขียนไว้ในตอนหนึ่งของหัวใจผู้นำว่า คุณสมบัติข้อนี้ ตรงกับคำภาษาจีนคำว่า เปาหรง หมายถึงจิตใจที่กว้างขวาง โอบอ้อมอารี ยอมรับในสิ่งที่ผู้ใต้บังคับบัญชาเป็นอยู่ พร้อมที่จะให้อภัยและให้โอกาส ต้องมีทั้งความเมตตากรุณา เด็ดเดี่ยวเด็ดขาดในตัว กล้าตักเตือน กล้าลงโทษ ภาวะผู้นำตามวิถีตะวันออก สามารถเรียงร้อยให้จดจำได้ง่ายๆ 7 ประการคือ สำนึกต่อหน้าที่ มีสัจจะ กตัญญู รู้จักอ่อนน้อม ยอมให้อภัย ไม่ช่วงชิงเป็นที่หนึ่ง คำนึงถึงความกลมกลืน

1.สำนึกต่อหน้าที่

การตระหนักถึงพันธะที่เรามีต่อผู้คนและสิ่งต่างๆ บนโลกใบนี้ เช่น หน้าที่ที่มีต่อพ่อแม่ เพื่อนฝูง หน้าที่ต่อองค์กร หน้าที่ต่อสังคม และหน้าที่ที่มีต่อโลกโดยส่วนรวม คนที่มีสำนึกในหน้าที่ คือคนที่มีความรับผิดชอบสูง สมควรแก่สถานะผู้นำ จำเป็นต้องมีความรับผิดชอบมากกว่าคนทั่วไป

2.มีสัจจะ

คนที่เชื่อถือได้ พูดคำไหนคำนั้น ไม่เปลี่ยนแปลงไปตามผลประโยชน์เฉพาะหน้า ไม่เป็นไม้หลักปักเลน จึงสามารถเป็นที่ยึดเหนี่ยวของผู้ใต้บังคับบัญชา

3.กตัญญู

ความกตัญญูรู้คุณต่อทุกคน แม้แต่ต่อลูกน้องของตัวเอง การไม่ลืมคุณใครและพยายามตอบแทนกลับเป็นปกติวิสัย ทุกคนจึงอยากให้ความช่วยเหลือ เพราะช่วยแล้วไม่เสียเปล่า แม้แต่คนที่ช่วยโดยไม่หวัง ก็ยังรู้สึกดี เพราะรู้ว่าได้ช่วยคนดี ทำให้มีกำลังใจช่วยคนอื่นๆ ต่อไปอีก

4.รู้จักอ่อนน้อม

สังคมตะวันออก ไม่ชอบคนวางก้าม อวดยโสโอหัง คนเก่งจริงไม่กลัวผู้อื่นจะไม่รู้ความเก่งของตัว เพราะเมื่อเป็น “ของจริง” จะช้าเร็วผู้คนก็จะรับรู้อยู่ดี ผู้รู้ก็เช่นกัน ผู้รู้จริงจึงมีความอ่อนน้อมถ่อมตน เช่นเดียวกับรวงข้าวที่มีเมล็ดเต็มรวง ย่อมโน้มลงสู่พื้น

5.ยอมให้อภัย

แสดงให้เห็นถึงจิตใจที่สูงส่ง ไม่พยาบาทอาฆาตมาดร้าย จิตใจจึงโปร่งใส ไม่ต้องเสียเวลาไปคิดในเรื่องที่ไม่สร้างสรรค์ หัวหน้าบางคนไม่ยอมให้อภัยความผิดเล็กๆ น้อยๆ ทำให้ลูกน้องหวาดกลัว ไม่กล้าคิดไม่กล้าทำ ลูกน้องเก่งๆ หนีหมด เพราะทำอะไรผิด หัวหน้าก็ไม่ให้โอกาสแก้ไขปรับปรุง

6.ไม่ช่วงชิงเป็นที่หนึ่ง

ความเป็นผู้นำไม่ใช่ได้มาด้วยการช่วงชิง ถ้ามีคุณสมบัติที่เหมาะสม เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม ทุกอย่างจะลงตัวโดยอัตโนมัติ นอกจากนี้การพยายามช่วงชิง ทำให้ต้องทำร้ายทำลายคนอื่น เปลืองกำลังและสร้างศัตรูโดยไม่จำเป็น เมื่อจังหวะเวลามาถึง แทนที่จะได้รับการสนับสนุน กลับถูกคิดบัญชีย้อนหลังอย่างน่าเสียดาย

7.คำนึงถึงความกลมกลืน

ไม่ฝืนเอาตามใจตัว แต่ดูความเหมาะสมสอดคล้องกับสิ่งแวดล้อม เช่น ศาสนา วัฒนธรรม ค่านิยม เศรษฐกิจ ฯลฯ อีกต้องพยายามลดความขัดแย้งในหน่วยงาน เมื่อทุกอย่างสอดคล้อง ทุกอย่างก็ราบรื่น ไม่สะดุดติดขัด

ทั้งหมดนี้ คือคุณลักษณะผู้นำตามวิถีตะวันออก ซึ่งก่อศักดิ์สังเคราะห์ขึ้นจากคำสอนของพุทธ ขงจื๊อ และเต๋า อ่านแล้วลองสังเกตดูดีไหมว่า ผู้นำที่เรามักให้การยอมรับ มีลักษณะตามนี้จริงไม่ ส่วนผู้นำที่คนปฏิเสธ คือผู้นำที่ขาดคุณลักษณะประการใด (หรืออาจจะขาดทั้งหมด 7 ประการ)