โรคหัวใจแต่กำเนิด

การที่เด็กจะมีสุขภาพดี ต้องอาศัยการดูแลตั้งแต่ในครรภ์ การดูแลที่ดีไม่ได้มีผลต่อมารดาเท่านั้น แต่จะเชื่อมโยงถึงภาวะสุขภาพหรือโรคต่างๆ ที่อาจเกิดกับเด็กตั้งแต่กำเนิดได้

สัปดาห์นี้ได้รับเกียรติจาก ศ.นพ.จุลทิสยากร ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุณาให้ความรู้เกี่ยวกับโรคหัวใจแต่กำเนิด ซึ่งพบว่าเป็นโรคที่ส่งผลอย่างสำคัญกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเด็กและพ่อแม่ จากข้อมูลพบว่า ในเด็กไทยที่คลอดออกมามีชีวิต 1,000 คน ความรุนแรงของโรคนั้นแตกต่างกันไปตามตำแหน่ง จำนวน และขนาดของรูรั่วในหัวใจ

โรคหัวใจแต่กำเนิดคืออะไร

เด็กเป็นโรคหัวใจได้ด้วยหรือ? เป็นที่ทราบกันว่าในผู้ใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้สูงอายุ โรคหัวใจขาดเลือดเป็นสาเหตุเสียชีวิตที่สำคัญ เด็กก็เป็นโรคหัวใจได้เช่นเดียวกัน แต่สาเหตุโรคหัวใจในเด็กแตกต่างจากในผู้ใหญ่ ที่โรคหัวใจในเด็กส่วนใหญ่เป็นชนิดที่เป็นแต่กำเนิด มีส่วนน้อยที่เด็กเป็นโรคหัวใจชนิดที่ไม่ใช่เป็นแต่กำเนิด คือเป็นขึ้นมาภายหลัง โดยอาจจะเป็นตั้งแต่เป็นทารก หรือเป็นตอนโตแล้วก็ได้

 

โรคหัวใจแต่กำเนิดคือ ความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจและ/หรือหลอดเลือด ซึ่งเกิดขึ้นในระยะที่เด็กยังเป็นตัวอ่อนอยู่ในท้องแม่ ความผิดปกตินี้อาจจะเป็นอย่างเดียวหรือหลายอย่างร่วมกัน และความผิดปกติชนิดเดียวกันก็มีความรุนแรงต่างกันในเด็กแต่ละคน ถ้ารุนแรงมากก็จะทำให้เกิดอาการ แต่ถ้าไม่รุนแรงก็ไม่ทำให้เกิดอาการ และกลุ่มที่ไม่ทำให้เกิดอาการนี้เองบางคนอาจจะไม่ทราบว่าเป็นโรคหัวใจแต่กำเนิด จนกระทั่งอายุมากแล้วบังเอิญไปให้แพทย์ตรวจเพราะเป็นโรคอื่นๆ แล้วแพทย์ตรวจพบโรคหัวใจ โรคหัวใจชนิดที่พบได้บ่อย ได้แก่ มีรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่าง มีรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องบน หลอดเลือดซึ่งเชื่อมระหว่างหลอดเลือดใหญ่ที่ออกจากห้องล่างขวา และหลอดเลือดใหญ่ที่ออกจากห้องล่างซ้ายไม่ตีบตันไปภายหลังคลอด ลิ้นหัวใจซึ่งเป็นทางนำเลือดจากห้องล่างขวาไปปอดตีบ

อาการของโรคหัวใจ

เด็กที่ความผิดปกติน้อยจะไม่มีอาการ ส่วนเด็กที่ความผิดปกติมากก็จะมีอาการตามแต่ชนิดของโรคหัวใจแต่กำเนิดนั้นๆ อาการอาจเกิดขึ้นเร็วตั้งแต่หลังคลอดใหม่ๆ อายุ 1-2 เดือน อาการอาจเกิดขึ้นช้า เช่น ตอนเด็กอายุหลายปีแล้ว หรือบางโรคอาจมีอาการตอนเป็นผู้ใหญ่ อาการที่พบบ่อยในเด็ก ได้แก่ เหนื่อยง่าย หายใจเร็ว หอบเหงื่อออกมาก เลี้ยงไม่โต เขียว บวมที่หลังในทารก บวมที่เท้าในเด็กโต

โรคแทรกซ้อน

เป็นโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น หวัด หลอดลมอักเสบ ปอดบวมบ่อยๆ หัวใจล้มเหลว ความดันของหลอดเลือดในปอดสูง อาการเขียวฉับพลัน หลอดเลือดในสมองอุดตัน ฝีในสมอง เลือดออกง่าย การติดเชื้อของหัวใจส่วนที่มีความผิดปกติเสียชีวิตกะทันหัน

การรักษาโรคหัวใจแต่กำเนิด

1.การใช้ยา เพื่อรักษาอาการหัวใจล้มเหลว การใช้ยาเพื่อป้องกันอาการเขียวฉับพลัน

2.แก้ไขส่วนที่ผิดปกติโดยวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัด แต่อาศัยการใช้สายสวนหัวใจ เช่น การถ่างลิ้นหัวใจที่ตีบด้วยสายสวนหัวใจที่มีลูกโป่งอยู่บริเวณส่วนใกล้ปลาย การใส่ตัวถ่างหลอดเลือดที่ตีบ การอุดหลอดเลือดที่ผิดปกติด้วยชิ้นส่วนที่คล้ายขดลวดสปริงหรือตัวอุด การปิดรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจด้วยชิ้นส่วนที่ผลิตสำหรับทำหน้าที่นี้

3.การผ่าตัด ซึ่งอาจจะเป็นเพียงการผ่าตัดให้ผู้ป่วยอาการดีขึ้น แต่ยังไม่หายจากโรค หรือการผ่าตัดที่แก้ไขสิ่งผิดปกติทั้งหมด

โรคหัวใจแต่กำเนิดป้องกันหรือหลีกเลี่ยงได้

1.หลีกเลี่ยงการแต่งงานกับสมาชิกในครอบครัวเดียวกัน

2.สตรีในวัยเจริญพันธุ์ ถ้าไม่เคยเป็นโรคหัดเยอรมันมาก่อน ควรได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคหัดเยอรมันก่อนแต่งงาน

3.ฝากครรภ์ตั้งแต่ระยะแรกๆ ของการตั้งครรภ์

4.ถ้าตั้งครรภ์ ควรหลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้ชิดผู้ป่วยที่เป็นโรคซึ่งติดต่อได้

5.เมื่อตั้งครรภ์ หลีกเลี่ยงการใช้ยาทุกชนิด รวมทั้งยาเสพติด บุหรี่ สุรา