ฉลองวันเกิดสมเด็จพระวันรัต วัดบวรนิเวศยิ่งใหญ่ในปีนี้

วันที่ 17 ก.ย. 2554 วันคล้ายวันเกิดอายุครบ 74 ปี สมเด็จพระวันรัต

รักษาการเจ้าคณะใหญ่ธรรมยุต คณะสงฆ์ธรรมยุต นำโดยสมเด็จพระธีรญาณมุนี เลขาธิการคณะธรรมยุต เจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาส เป็นประธานจัดงานใหญ่ถวายอย่างยิ่งใหญ่ฉลองทั้งวันเกิดและสมณศักดิ์ตำแหน่ง สมเด็จพระวันรัต

สมเด็จพระวันรัต นามเดิม จุนท์ นามสกุล พราหมณ์พิทักษ์ ฉายา พฺรหฺมคุตฺโต

เกิดวันพฤหัสบดีที่ 17 ก.ย. ปีพ.ศ. 2479 ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 11 ปี ชวด

ณ บ้านเกาะเกตุ ต.ชำราก อ.เมือง จ.ตราด

อุปสมบทวันที่ 8 ก.ค. ปีพ.ศ. 2499

ณ วัดบวรนิเวศวิหาร แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ตำแหน่งหน้าที่ในปัจจุบันเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะจังหวัดกรุงเทพมหานครสมุทรปราการ (ธฺ) เป็นแม่กองธรรมสนามหลวง เป็นผู้รักษาการเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุตเป็นผู้รักษาการ เจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยาราม กรุงเทพมหานคร และอื่นๆ อีกหลายตำแหน่ง

ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ วันที่ 15 พ.ย. 2551 ขณะดำรงสมณศักดิ์ที่ พระพรหมมุนี ได้ปฏิบัติหน้าที่พระเถระชั้นผู้ใหญ่ นั่งพระเสลี่ยงกลีบบัว (พระยานมาศพระนำ) และราชรถน้อย (รถพระนำ) อ่านพระอภิธรรมนำขบวนพระอิสริยยศในการเคลื่อนพระศพจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท สู่พระเมรุ ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง

ได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระวันรัต วันที่ 5 ธ.ค. 2552 ซึ่งเป็นการสร้างประวัติศาสตร์ใหม่ในวงการสงฆ์ เพราะเป็นครั้งแรกที่ผู้ช่วยเจ้าอาวาสได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะ และทำลายจารีตประเพณีที่ว่าวัดเดียวกันไม่เคยมีสมเด็จ 2 องค์ในเวลาเดียวกัน แต่วัดบวรนิเวศมี 2 องค์พร้อมๆ กัน เมื่อสถาปนาสมเด็จพระวันรัต เพราะวัดบวรนิเวศมีอยู่แล้ว 1 พระองค์คือ สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช

สมเด็จพระวันรัต (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต) วัดบวรนิเวศวิหาร (ครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระธรรมกวี) ดำรงตำแหน่งแม่กองธรรมสนามหลวง รูปที่ 7 ในปี ปีพ.ศ. 2542 นับแต่นั้นท่านจัดให้มีการบริหารงานกองธรรมสนามหลวงตามแบบสากล เช่นจัดตั้งสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง ณ อาคารหอสมุดมหามกุฏราชวิทยาลัย หน้าวัดบวรนิเวศวิหาร และขอประทานโอกาสจาก สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช เจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร ให้สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง เป็นเขตสังฆาวาสของวัดบวรนิเวศวิหาร

สมเด็จพระวันรัต เป็นพระมหาเถระที่มีประสบการณ์ในการสอนพระปริยัติธรรม ทั้งแผนกธรรมและบาลี ในสำนักเรียนวัดบวรนิเวศวิหาร จนได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้อำนวยการศึกษา สำนักเรียนวัดบวรนิเวศ เป็นเหตุนำให้เจ้าประคุณ สมเด็จฯ ทราบถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานการสอบธรรมสนามหลวงเป็นอย่างดี เมื่อมาเป็นแม่กองธรรมสนามหลวง จึงดำริให้การบริหารงานกองธรรมสนามหลวงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ มุ่งเน้นประสิทธิผลในการสอบธรรมสนามหลวง จนปรากฏผลงานดังคำประกาศสดุดีเกียรติคุณ

ในพิธีถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 4 ส.ค. พ.ศ. 2554 ความว่า

เนื่องในวโรกาสอันเป็นมงคลยิ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จฯ แทนพระองค์ไปในการพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศ ประจำปีพุทธศักราช 2554

ในการนี้ สภามหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครได้มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ประกาศว่าเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต ป.ธ.9) กรรมการมหาเถรสมาคม รักษาการเจ้าคณะใหญ่ คณะธรรมยุต แม่กองธรรมสนามหลวง อุปนายกสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วัดบวรนิเวศวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เป็นพระมหาเถระผู้มีผลงานดีเด่น ด้านยุทธศาสตร์การพัฒนา

เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้พัฒนางานการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรมของคณะสงฆ์ ที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงริเริ่มขึ้นเมื่อพุทธศักราช 2442 ให้เผยแผ่แพร่หลายไปสู่นักเรียน นักศึกษา ครูอาจารย์ และประชาชนทั่วไป ทั่วพระราชอาณาจักรและในต่างประเทศ

การสอบนักธรรมในสนามหลวง หรือสอบธรรมสนามหลวง เริ่มครั้งแรก พ.ศ. 2455 ล้วนจัดขึ้นในสนามสอบของแต่ละมณฑล โดยมีสังฆมณฑลเป็นผู้ดำเนินการจัดสอบ แต่กำหนดการสอบไม่พร้อมกัน

ครั้นถึง พ.ศ. 2470 มหาเถรสมาคมได้แต่งตั้งให้ พระศาสนโศภน (แจ่ม จตฺตสลฺโล) วัดมกุฏกษัตริยาราม เป็นแม่กองธรรมสนามหลวงรูปแรก และใน พ.ศ. 2472 มหาเถรสมาคมได้อนุมัติหลักสูตรธรรมศึกษาสำหรับฆราวาส ซึ่งมีการสอบครั้งแรกในปีนั้น

เมื่อรับตำแหน่งแม่กองธรรมสนามหลวง สมเด็จพระวันรัตได้กำหนดนโยบายให้สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงดำเนินการจัดการสอบธรรมสนามหลวงให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ นำให้เกิดการพัฒนาการบริหารการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรมทั่วราชอาณาจักร สร้างความตื่นตัวในการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนนักศึกษาในสถาบันการศึกษาได้อย่างดียิ่ง ดังปรากฏผลเป็นรูปธรรมคือมีสถาบันการศึกษา ส่งนักเรียนเข้าสอบธรรมสนามหลวงเพิ่มมากขึ้นทุกปี จนปัจจุบันมีผู้สมัครสอบธรรมสนามหลวงทั่วราชอาณาจักรมากกว่า 2 ล้านคน

ส่วนในต่างประเทศ เจ้าประคุณสมเด็จฯ สนับสนุนให้พระธรรมทูตที่ไปปฏิบัติหน้าที่ในประเทศต่างๆ ได้จัดการบริหารการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม ภาคภาษาไทยและภาษาอังกฤษแก่ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ในการนี้ เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้กำหนดนโยบายให้สำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวงจัดการสอบวัดผลการศึกษาเหมือนในประเทศ อนุญาตให้ตอบเป็นภาษาอังกฤษได้ด้วย ทำให้การเผยแผ่พุทธธรรมโดยพระธรรมทูตได้รับการยอมรับจากประชาชนในประเทศนั้นๆ มากยิ่งขึ้น

นอกจากนั้นเจ้าประคุณสมเด็จได้ดำเนินยุทธศาสตร์ด้านการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกธรรม ตามรอยพระยุคลบาท ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวด้วยการสนับสนุนธรรมาภิบาลในองค์กรเอกชน เช่น สนับสนุนให้บริษัท ซีพีออลล์ จัดการศึกษาธรรมศึกษาแก่พนักงานของบริษัท ซึ่งได้รับความสนใจจากพนักงานของบริษัทเพิ่มมากขึ้นทุกปี อันเป็นส่วนสนับสนุนให้บริษัทสามารถบริหารงานบุคคลด้วยธรรมาภิบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถขยายกิจการได้เพิ่มมากขึ้น จนเป็นที่ประจักษ์แก่วงการธุรกิจของประเทศ นำให้หลายบริษัทมีความสนใจในการจัดการศึกษาธรรมศึกษาแก่พนักงานของตน

เจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต เป็นพระมหาเถระ ผู้ทรงภูมิธรรม ประกอบด้วยศีลาจารวัตรอันงดงาม ได้รับความไว้วางใจจากคณะสงฆ์ให้รับภาระธุระในกิจการของคณะสงฆ์ที่สำคัญ ทั้งในส่วนของการปกครองและการศึกษามาโดยตลอด เช่น

เป็นพระอาจารย์ถวายการสอนพระธรรมวินัยแด่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ในคราวทรงพระผนวช และประทับ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร

เป็นพระมหาเถระอ่านพระอภิธรรมนำขบวนพระอิสริยยศพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์

รับสนองพระบัญชาในเจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ในส่วนงานปกครองและงานการศึกษา

กรณียกิจที่ได้พรรณนามาเป็นบางส่วนนี้ นับได้ว่าเจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัตได้บำเพ็ญหิตานุหิตประโยชน์แก่ประเทศชาติ พระพุทธศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย์ เป็นอเนกประการ ควรแก่การยกย่องเป็นอย่างยิ่ง

สภามหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครจึงเห็นสมควรถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนา แด่เจ้าประคุณสมเด็จพระวันรัต เพื่อประกาศเกียรติคุณให้ปรากฏไพศาล เป็นทิฏฐานุคติแก่อนุชนสืบไป