สุดยอดผลงานรังสรรค์หัตถศิลป์ไทย 4 แผนก

ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

โดย.. มัทรียา

ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมร่วมสืบสานศิลปะไทย จัดงานศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ ใต้ร่มพระบารมี 84 พรรษา มหาราชัน และจัดแสดงผลงานศิลป์สร้างสรรค์จากเหล่าคณาจารย์และนักเรียนศิลปาชีพ ใน “นิทรรศการศิลปาชีพแผนกช่างประดิษฐ์หัวโขน แผนกช่างเครื่องหนัง แผนกช่างผักตบชวา แผนกช่างตัดเย็บเสื้อผ้าและปักจักร” โดยพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ จะเสด็จไปทรงเป็นประธานในพิธีเปิดงาน ในวันที่ 8 ก.ย. เวลา 17.00 น. ณ ไลฟ์สไตล์ ฮอลล์ ชั้น 2 ศูนย์การค้าสยามพารากอน

นิทรรศการครั้งนี้ ได้รวบรวมผลงานชิ้นเอกของจาก 4 แผนก ได้แก่ “แผนกช่างประดิษฐ์หัวโขน” โดย “รศ.โสภณ บัวชาติ” อาจารย์หัวหน้าแผนกช่างประดิษฐ์หัวโขน ได้คิดค้นวิธีการประดิษฐ์หัวโขนที่ถือได้ว่าเป็น “นวัตกรรม เชิงหัตถกรรม” ขึ้นเป็นครั้งแรก เกิดจากแนวคิดที่คำนึงถึงคุณประโยชน์จากธัญพืชในโครงการพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว คัดสรรเฉพาะพืช ได้แก่ หญ้าแฝก ฟางข้าว ผักตบชวา และซังข้าวโพด โดยใช้เทคนิคสมัยใหม่ขึ้นรูปด้วยการอัดลงแบบพิมพ์ บังคับเป่าด้วยความร้อนเพื่อให้คงรูป

มีผลงานชิ้นไฮไลต์ ได้แก่ “หัวโขนทศกัณฐ์” ซึ่งมีคุณสมบัติเด่นคือ ไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปทรง เมื่อสวมใส่จะรู้สึกสบายไม่อึดอัด เพราะวัสดุเหล่านี้มีส่วนช่วยระบายอากาศได้เป็นอย่างดี ทั้งยังเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย “หุ่นจำลองตัวทศกัณฐ์” ขนาดเท่าคนจริง แต่งเต็มยศแบบโขนแบบโบราณ สมัยรัชกาลที่ 2 พิถีพิถันด้วยการปักเลื่อมสีเงินและทองประดับด้วยปีกแมลงทับสีสันสะดุดตา ประทับอยู่ท่ายืนบนบัลลังก์ฐานเขียง ด้านหลังมีรูปทรงแบบสถาปัตยกรรมแบบปราสาทสามยอด

“เรือจำลองพระที่นั่งสุพรรณหงส์” ศิลปกรรมมรดกวัฒนธรรมทางสายน้ำ ตั้งแต่สมัยอยุธยามีขนาดย่อส่วนจากของจริง ประดิษฐ์จากไม้สักทอง ภายในเรือประกอบด้วยบัลลังก์ที่ประทับและกัญญา ตกแต่งด้วยม่านยกเครื่องสูง ได้แก่ ฉัตร 7 ชั้น และฉัตร 5 ชั้น ซึ่งเป็นเครื่องสูงสำหรับแขวนหรือเชิญเข้าขบวนแห่เพื่อเป็นเกียรติยศ และที่นั่งฝีพาย ส่วนโครงเรือส่วนล่างประกอบด้วย ลายเส้นกระหนกแบบประยุกต์แสดงสายน้ำและตัวเกลียวคลื่น โดยใช้สีรัสมุกเทียม ซึ่งเป็นตัวที่ทางแผนกที่คิดค้นขึ้นมาใหม่ แสดงให้เห็นถึงความงดงามทางด้านศิลปกรรมที่ประกอบขึ้นเป็นเรือจำลองพระที่นั่งสุพรรณหงส์ นอกจากนี้ผู้ที่ชื่นชอบในโขนนาฏศิลป์ชั้นสูงไทย ยังได้สัมผัสกับผลงานอันเลอค่า อาทิ ชุดมงกุฎกษัตรี ชุดรัดเกล้าเปลว หัวโขนท้าวมาลีวราช หัวโขนพระวิศณุกรรม และหัวโขนพระปรคนธรรพ์

“แผนกช่างเครื่องหนัง” ก็ไม่น้อยหน้านำชิ้นงานศิลปหัตถกรรมที่มีรูปทรงอ่อนช้อยแบบไทยที่ได้รับความนิยมมาร่วมจัดแสดง เช่น กระเป๋าสุภาพสตรีรูปทรงต่างๆ อาทิ “แบบโค้งสานย่านลิเภา” งานฝีมือที่มีความงดงาม บวกกับวัสดุที่เป็นมิตรกับธรรมชาติ สานด้วยย่านลิเภา ซึ่งเป็นเฟิร์นชนิดหนึ่งที่นิยมการใช้ในการจักสาน ผนวกกับการตกแต่งด้วยผ้าลูกไม้หลากหลายสีสันซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของแผนก “แบบทรงก้นเหลี่ยม” สานด้วยลายขัดหนึ่งจากผ้าไหมไทยสีน้ำตาลเข้ม ถักเป็นลายเม็ดมะยมทำมาจากหนังแท้ เพิ่มด้วยสวยงามด้วยการตกแต่งจากปีกแมลงทับ “ทรงตั้งก้นมน” งานฝีมือจากช่างประดิษฐ์ที่รังสรรค์จากการสานด้วยผ้าไทยสลับสีขาวและดำเพื่อประยุกต์ให้เข้ากับสมัยนิยม เพิ่มลวดลายด้วยดอกไม้เย็บประกอบด้วยลูกปัด

ส่วน “แผนกช่างสานผักตบชวา” ได้นำผลงานชิ้นไฮไลต์มาจัดแสดง อาทิ “โคมไฟ” ผู้รังสรรค์ได้แรงบันดาลใจมาจากสิ่งแวดล้อมรอบตัว เน้นความเรียบง่ายผสานกันระหว่างงานผักตบชวาและงานไม้เข้าด้วยกัน ส่วนของฐานไม้เกิดเป็นการนำไม้แต่ละชิ้นมาอัดรวมกัน แล้วนำไปกลึงให้เป็นรูปทรง ตกแต่งด้วยลูกปัดห้อยระย้า แลดูถึงความอ่อนช้อย “ผลิตภัณฑ์กวาง” มีวิธีการทำที่ง่าย โดยนำเส้นผักตบชวามาพันเป็นรูปทรงอิสระตามต้องการ

สุดท้ายที่ “แผนกช่างตัดเย็บเสื้อผ้าและปักจักร” นำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ได้รับแรงบันดาลใจและแนวคิดมาจากการนำเศษผ้ามาประดิษฐ์ ทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดและช่วยลดภาวะโลกร้อน อีกทั้ง การสนับสนุนผ้าไทยให้สู่สากล โดยนำชิ้นงานที่ได้สร้างชื่อเสียงมาจัดแสดง ได้แก่ “ผ้าปูโต๊ะอาหารแบบกลม” เป็นผ้าลูกไม้ที่หาได้ยาก เย็บมือด้วยเส้นด้ายสีทองทั้งผืน เพิ่มความสวยงามด้วยผ้าเยื่อไม้ ซึ่งเป็นผ้าที่ทางแผนกผลิตขึ้นมาจำเพาะแผนก

ร่วมชื่นชมผลงานจาก 4 แผนกศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ “นิทรรศการศิลปาชีพแผนกช่างประดิษฐ์หัวโขน แผนกช่างเครื่องหนัง แผนกช่างผักตบชวา แผนกช่างตัดเย็บเสื้อผ้าและปักจักรศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ” ซึ่งจะจัดขึ้นในระหว่าง 8-18 ก.ย.นี้ ณ ไลฟ์สไตล์ ฮอลล์ ชั้น 2 สยามพารากอน ภายในงาน ศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ ใต้ร่มพระบารมี 84 พรรษา มหาราชัน ยังได้จัดให้มีการจำหน่ายผลงานศิลปหัตถกรรมบางส่วน โดยรายได้ส่วนหนึ่งหลังจากหักค่าใช้จ่าย สมทบทุนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เพื่อโครงการศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ