ถิ่นอีสาน เสน่ห์ของความพอเพียง

วันนี้เราจะพาท่านไปเยี่ยมชมจิมทอมป์สันฟาร์มที่ที่ยังคงอนุรักษ์ประเพณีเเละวัฒนธรรมของถิ่นอีสานไว้

โดย..ธีรภัทร์ สมชาติวงศ์

วันนี้เราจะพาท่านไปเยี่ยมชมจิมทอมป์สันฟาร์มที่ที่ยังคงอนุรักษ์ประเพณีเเละวัฒนธรรมของถิ่นอีสานไว้ให้เราได้ชื่นชมกัน เเละคนที่จะมาเล่าเรื่องความเป็นของจิมทอมป์สันฟาร์มนั่นก็คือ “อาจารย์พหลไชย เปรมใจ” สถาปนิกผู้วางแผนพัฒนาจิมทอมป์สันฟาร์มและออกแบบหมู่บ้านอีสาน

แนวคิดการออกเเบบฟาร์ม

เดิมทีเเล้วฟาร์มเเห่งนี้เป็นโรงงานสำหรับปลูกหม่อนเลี้ยงไหมเเละมีโรงงานอยู่ข้างหลังจึงพัฒนาให้เหมือนเป็นที่พักผ่อน ส่วนในตัวฟาร์มจะมี 2 ฟาร์ม ฟาร์ม 2 เอาไว้ปลูกผักอย่างเดียว ส่วนในฟาร์มที่ 1 มีเนื้อที่ 700 ไร่เป็นที่พักผ่อนเเละให้ความรู้ เรียกในส่วนนี้ว่า Project the Farm ในส่วนนี้จะเน้นให้คนที่มาได้เรียนรู้วิถีชีวิต ถือได้ว่าเป็นเเหล่งความรู้ เป็นจุดเริ่มต้นของตัว the Farm หลังจากนั้นก็จะเเบ่งเป็นโซน ส่วนที่หนึ่งคือ Organic Farm คือฟาร์มที่ได้ปรับให้เป็นเกษตรอินทรีย์ ช่วงเริ่มต้นจะเป็นเเบบเป็นไร้สารก่อน เเละสักระยะจะเปลี่ยนให้เป็นอินทรีย์จริงๆ โซนที่สองจะเป็น Art Community เป็นส่วนศิลปะของจิมทอมป์สัน ในพื้นที่ตรงนี้จะให้ศิลปินมาทำงาน มาพัก เเละผลิตผลงาน

โซนที่สาม คือ Jimthompson Community เป็นในส่วนพื้นที่การทำงานของจิมทอมป์สัน เช่น วิธีการผลิตผ้า เเละเป็นเเหล่งเรียนรู้ว่าการทำงานของจิมทอมป์สันเป็นยังไงหรือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ โซนที่สี่เป็นหมู่บ้านอีสาน โซนนี้จะตั้งเป็นว่าอีสานสปิริต คือ เป็นเเหล่งรวบรวมจิตวิญญาณของอีสานเข้ามาไว้ที่จุดนี้ เเละสิ่งที่เริ่มต้นในหมู่บ้านอีสานก็คือตัวสถาปัตยกรรมเพราะว่าคนจะจับต้องได้ เห็นง่าย ฉะนั้นก็เริ่มจากยกบ้านอีสานมาก่อนเเล้วกิจกรรมค่อยตามมา พอช่วงหลังๆ เริ่มเป็นรูปเป็นร่างเราก็จะเริ่มเอาวิถีชีวิต เอาการละเล่นการเเสดงเข้ามา เวลามีฟาร์มทัวร์ก็จะได้การตอบรับเป็นอย่างดี

เมื่อคนสนใจมากขึ้น เราได้ขยายจากหมู่บ้านอีสานเล็กๆ เป็นหมู่บ้านโคราช หมู่บ้านโคราช มีประมาน 9 หลัง เเละบ้านทุกหลังก็เป็นบ้านจริงทั้งหมด เเละก็น่าจะเป็นเเหล่งที่รวมบ้านโคราชที่เยอะที่สุดและค่อนข้างสมบูรณ์ เพราะเเต่ละหลังที่เราจะเลือกคือต้องมีประวัติจริง มีสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์จึงจะยกมาตั้งไว้ เเละเมื่อเราตั้งหมู่บ้านโคราชเสร็จกิจกรรมที่เกี่ยวกับอีสานก็เยอะขึ้นเกี่ยวกับวิถีชีวิตมีจิตวิญญาณมากขึ้น ปีที่เเล้วเราได้สร้างหอเเจงขึ้นมา ส่วนปีนี้จะเริ่มทำศิลกลางน้ำ เป็นศิลที่เลือกรูปแบบที่สวยที่สุดของอีสาน

ส่วนในเรื่องหมู่บ้านอีสานจะเพิ่มอีกสัก 6 หลังเพื่อให้ชัดเจนมากขึ้น เเละนี่ก็จะเป็นเหมือนพิพิธภัณฑ์หรือเเหล่งเรียนรู้ของอีสานที่เรียกว่ามีคนดูเเลตลอดเวลา เพราะถ้ารัฐบาลเข้ามาทำเนี่ยทำได้ปีเดียวก็จะหายหรือทรุดโทรมไม่มีใครดูเเล เเต่ของจิมทอมป์สันมีคนดูเเลเเละมีเเรงที่จะทำต่อเนื่องไปเรื่อยๆ

โซนสุดท้ายของ the Farm คือ เราพยายามจะทำเป็นเเหล่งที่พักธรรมชาติเป็นเชิงรีสอร์ต เเล้วให้วิถีชีวิตทั้งหมดที่เราคุยมาให้ผู้ที่มาพักได้สัมผัสได้จริง ให้พวกเขาได้เรียนรู้ เเละได้พักผ่อนไปกับธรรมชาติที่นี่

หมู่บ้านอีสานให้อะไรกับชุมชน

เป็นเเหล่งเรียนรู้ของชุมชนคือ บางคนเขาไม่เคยเห็นไม่เคยสัมผัสทั้งๆ ที่เป็นคนอีสาน หรือบางคนที่เราขอซื้อบ้านอีสานมา พอเขาได้มาเห็นก็ถึงกับน้ำตาไหล เพราะบ้านที่เขาเคยอยู่ได้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง เราเองก็รู้สักดีใจที่ทำให้เขารู้สึกภูมิใจ

และเราพยายามเก็บรายละเอียดของรูปแบบบ้านอีสานไว้ให้ได้มากที่สุดเพื่อให้คนที่เข้ามาเยี่ยมชมได้เห็นความงดงามในส่วนที่ไม่เคยเห็น เราจึงจับส่วนที่เป็นคุณค่าเเละความงามมาให้เขาเห็น เเละที่สำคัญเราพยายามทำให้หมู่บ้านอีสานเป็นจุดกำเนิดไอเดีย คือเราอยากจะให้คิดต่อยอดไปได้หลายอย่าง อย่างเราก็มีการประยุกต์นิดหน่อยเเต่พยายามให้น้อยที่สุดเพื่อให้ต่อยอดได้ เพราะเเกนหลักของความดั้งเดิมต้องอยู่เสมอ

ในฐานะสถาปนิกอยากจะออกเเบบภาคอีสานให้เป็นอย่างไร

คำถามนี้ยากมากนะครับ จริงๆ เเล้วไม่ว่าที่ไหนสถาปนิกมีหน้าที่เเค่เข้าไปช่วย คือไม่สามารถเปลี่ยนใครสักคนได้ เเต่ต้องสร้างให้เกิดการรวมตัว เช่น ออกแบบให้เกิดการมีส่วนร่วมด้วย ฉะนั้นงานของผมจะไม่ใช่งานของผมคนเดียว อย่างงานที่จิมทอมป์สัน ทุกคนที่ทำงานกับผมจะรู้สึกภูมิใจที่มีส่วนร่วม เเละเขาจะรู้สึกว่าเป็นงานของพวกเขามากกว่าเป็นงานของผม

เเต่กับภาคอีสานสิ่งที่ผมต้องการทำก็คือ ผมจะเข้าไปคุยกับคนอีสานเพื่อหาไอเดียจากพวกเขามาใช้ 50% อีก 50% จะเป็นส่วนของผมเองที่ผมคิดว่าสิ่งที่ดีที่สุดที่เขาน่าจะทำนั้นคืออะไร ดังนั้นงานที่ออกมาก็จะกลายเป็นความภูมิใจที่ได้ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นมาไม่ว่าจะเป็นชิ้นเล็กหรือชิ้นใหญ่