สหรัฐคว่ำบาตรประธานศาลอาญาระหว่างประเทศ หลังออกหมายจับผู้นำอิสราเอล

สหรัฐประกาศคว่ำบาตร โทโมโกะ อากาเนะ ประธานศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) และ อับดูลาเย เซย์ อัยการอาวุโสของศาล เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา ตามคำสั่งของรัฐบาลประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ถือเป็นการยกระดับมาตรการกดดันศาลที่ตั้งอยู่ในกรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์

 

มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ระบุว่า อากาเนะ ซึ่งเป็นผู้พิพากษาชาวญี่ปุ่น และเซย์ ซึ่งเป็นชาวเซเนกัล ถูกขึ้นบัญชีคว่ำบาตรภายใต้คำสั่งฝ่ายบริหารของทรัมป์ที่ออกเมื่อปีที่ผ่านมา โดยกล่าวหาว่าบุคคลทั้งสองมีส่วนโดยตรงในความพยายามของ ICC ที่จะสอบสวน จับกุม ควบคุมตัว หรือดำเนินคดีกับเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลประเทศที่ไม่ได้ยินยอมให้อยู่ภายใต้เขตอำนาจของศาล

 

มาตรการดังกล่าวเป็นความเคลื่อนไหวล่าสุดในความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลสหรัฐ กับ ICC ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี 2545 โดยประชาคมระหว่างประเทศ เพื่อดำเนินคดีอาชญากรรมสงคราม การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ และอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ โดยสหรัฐฯ ไม่ได้เป็นสมาชิกของศาล

 

ด้าน ICC ออกแถลงการณ์ประณามการคว่ำบาตร พร้อมระบุว่า มาตรการดังกล่าวบ่อนทำลายหลักนิติธรรม และเตือนว่าการข่มขู่บุคลากรในกระบวนการยุติธรรมจากการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย อาจทำให้ระเบียบกฎหมายระหว่างประเทศตกอยู่ในความเสี่ยง

 

ความเคลื่อนไหวของสหรัฐ ยังสร้างความไม่พอใจในยุโรป โดย ทอม เบเรนเซน รัฐมนตรีต่างประเทศเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นประเทศเจ้าภาพที่ตั้งของ ICC กล่าวว่า รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ไม่เห็นด้วยกับมาตรการคว่ำบาตรครั้งล่าสุด พร้อมเชิญอากาเนะเข้าหารือเกี่ยวกับการสนับสนุนศาลอย่างต่อเนื่อง

 

มาตรการตัดระบบการเงินสหรัฐฯ

 

เมื่อปีที่ผ่านมา สหรัฐ ได้คว่ำบาตรเจ้าหน้าที่ ICC หลายราย ทั้งอัยการและผู้พิพากษา โดยอ้างถึงหมายจับเนทันยาฮูและ โยอาฟ กัลแลนต์ อดีตรัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอล รวมถึงการสอบสวนในอดีตเกี่ยวกับกองกำลังสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถาน

 

มาตรการคว่ำบาตรทำให้ทรัพย์สินของบุคคลที่ถูกขึ้นบัญชีซึ่งอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสหรัฐ ถูกอายัด และส่งผลให้บุคคลเหล่านั้นแทบไม่สามารถเข้าถึงระบบการเงินของสหรัฐฯ ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับธนาคารที่ดำเนินธุรกิจระหว่างประเทศทั่วโลก

 

กระทรวงการคลังสหรัฐ ยังออกใบอนุญาตทั่วไปเพื่อให้มีการทยอยยุติธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับอากาเนะและเซย์ได้จนถึงวันที่ 17 กันยายน

 

สหรัฐ เดินหน้าปกป้องเนทันยาฮู

 

ผู้พิพากษา ICC สามรายได้ยื่นฟ้องทรัมป์และรัฐบาลสหรัฐ เมื่อเดือนมิถุนายน โดยโต้แย้งว่ามาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย ขณะที่กลุ่มสิทธิมนุษยชนได้ยื่นฟ้องอีกสองคดี โดยระบุว่าการรณรงค์กดดัน ICC ของสหรัฐฯ ละเมิดสิทธิตามรัฐธรรมนูญขององค์กรที่ทำงานร่วมกับศาลเพื่อแสวงหาความยุติธรรมให้กับเหยื่ออาชญากรรมร้ายแรงทั่วโลก

 

รูบิโอกล่าวเมื่อเดือนที่ผ่านมาว่า รัฐบาลสหรัฐ จะเพิ่มความพยายามในการบั่นทอนบทบาทของ ICC รวมถึงการรณรงค์ทางการทูตเพื่อโน้มน้าวให้ประเทศอื่นถอนตัวจากสถาบันแห่งนี้ โดยมีอย่างน้อย 5 ประเทศที่ดำเนินการตามข้อเรียกร้องดังกล่าวแล้ว

 

รูบิโอให้เหตุผลว่า ICC เป็นภัยต่อเจ้าหน้าที่สหรัฐ ที่ปฏิบัติภารกิจตามนโยบายตรวจคนเข้าเมืองที่เข้มงวดของทรัมป์ รวมถึงปฏิบัติการโจมตีเรือที่ถูกกล่าวหาว่าขนยาเสพติด ตลอดจนเจ้าหน้าที่ทหารสหรัฐฯ ในภารกิจอื่น ๆ

 

ทรัมป์ระบุว่า การรณรงค์ดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อปกป้องเนทันยาฮูและบุคคลอื่นจากการถูกดำเนินคดี มากกว่าการปกป้องตัวเขาเอง

 

แม้สหรัฐ ไม่เคยเป็นสมาชิก ICC แต่ศาลยืนยันว่า สามารถใช้อำนาจพิจารณาคดีได้ในกรณีที่ประเทศสมาชิกไม่สามารถหรือไม่เต็มใจดำเนินคดีกับอาชญากรรมร้ายแรงด้วยตนเอง

 

นอกจากนี้ ธรรมนูญกรุงโรม ซึ่งเป็นกฎหมายจัดตั้ง ICC ยังให้อำนาจศาลดำเนินคดีอาชญากรรมร้ายแรงที่เกิดขึ้นในดินแดนของประเทศสมาชิก แม้ผู้ต้องหาจะเป็นพลเมืองของประเทศที่ไม่ได้เป็นสมาชิก ICC ก็ตาม