ทุนต่างชาติผวา! รัฐบาลจีนคลอดกฎหมายคุมเทคโนโลยี สั่งเทขายหุ้นได้ทันที

รัฐบาลจีนประกาศบังคับใช้ กฎหมายควบคุมเทคโนโลยีฉบับใหม่ เพื่อควบคุมธุรกรรมข้ามชาติที่เกี่ยวข้องกับนักลงทุนต่างชาติ เทคโนโลยี ข้อมูล และความมั่นคงของชาติอย่างเด็ดขาด ความเคลื่อนไหวนี้เกิดขึ้นเพียงหนึ่งเดือนหลังจากทางการปักกิ่งสั่งระงับดีลที่ Meta พยายามเข้าซื้อกิจการ Manus ซึ่งเป็นสตาร์ทอัพ AI ชื่อดังของจีน

 

คณะรัฐมนตรีจีน (State Council) ระบุว่ามาตรการนี้จะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคมเป็นต้นไป โดยเงื่อนไขสำคัญคือกำหนดให้ผู้ประกอบการต้องขออนุมัติจากทางการทุกครั้ง ก่อนส่งออกสินค้า เทคโนโลยี บริการ หรือข้อมูลที่อยู่ในบัญชีควบคุม

 

กฎหมายควบคุมเทคโนโลยีจีนฉบับนี้ถือเป็นครั้งแรกที่ทางการปักกิ่งวางรากฐานกฎหมายอย่างครอบคลุม โดยเปิดทางให้รัฐมีอำนาจสั่งยกเลิกธุรกรรมข้ามชาติย้อนหลังได้ แม้บริษัทจะดำเนินการเสร็จสิ้นไปแล้วก็ตาม มาตรการนี้ทำให้นักลงทุนระดับโลกที่ทำธุรกิจในอุตสาหกรรมเปราะบางของจีน เช่น เทคโนโลยีและ AI ต้องเผชิญความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ (Compliance risks) อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

 

ก่อนหน้านี้ ทางการจีนชี้ว่าข้อตกลงระหว่าง Meta และ Manus ละเมิดกฎหมายการลงทุนในต่างประเทศ นักวิเคราะห์มองว่าจีนตั้งใจส่งสัญญาณเตือนบริษัทในประเทศอย่างหนัก ห้ามโอนหุ้นให้กลุ่มทุนต่างชาติหากรัฐบาลไม่อนุมัติ

 

เนื่องจากจีนมองว่า AI เป็นอุตสาหกรรมเปราะบางและเกี่ยวพันกับความมั่นคงของชาติ จึงต้องสกัดกั้นไม่ให้เทคโนโลยี ทรัพย์สินทางปัญญา และบุคลากรหัวกะทิไหลออกนอกประเทศ

 

กฎระเบียบใหม่ยังปิดช่องโหว่การย้ายฐานการดำเนินงาน โดยห้ามบริษัทโอนย้ายบุคลากรข้ามพรมแดนในอุตสาหกรรมเปราะบางหากไม่ได้รับอนุมัติ ซึ่งเป็นการพุ่งเป้าสกัดกั้นกลยุทธ์ที่ Manus เคยใช้ นั่นคือการย้ายพนักงานไปยังสิงคโปร์ก่อนให้ Meta เข้าซื้อกิจการ หรือที่คนในวงการเรียกว่า "Singapore-washing"

 

การบังคับใช้กฎหมายนี้จะกระทบโดยตรงต่อบริษัทจีนที่คิดจะย้ายเงินทุนไปต่างประเทศ เพื่อหนีการแข่งขันที่ดุเดือดในประเทศและหาทางระดมทุนในตลาดอื่น โดยกฎหมายระบุข้อห้ามชัดเจน ดังนี้

 

• ห้ามส่งบุคลากรทางเทคนิคข้ามพรมแดน
• ห้ามส่งพนักงานไปประจำการในประเทศอื่น
• ห้ามให้คำปรึกษาทางเทคนิคหรือจัดฝึกอบรมข้ามพรมแดนเพื่อโอนย้ายเทคโนโลยี

 

ยกระดับคุมเข้มห่วงโซ่อุปทานและอำนาจรัฐ

 

นอกจากข้อห้ามข้างต้น รัฐบาลยังให้อำนาจคณะรัฐมนตรีตรวจสอบความปลอดภัยของการลงทุนหรือการโอนสินทรัพย์ข้ามชาติ โดยรัฐมีอำนาจสั่งให้นักลงทุนเทขายหุ้น ระงับการลงทุน และสั่งปรับทันทีหากบริษัทฝ่าฝืน

 

ยิ่งไปกว่านั้น รัฐบาลปักกิ่งสามารถสั่งห้ามบริษัทต่างชาติทำการค้ากับจีนได้ หากประเทศต้นทางของบริษัทนั้นจำกัดการลงทุนจากจีน ตัวอย่างเช่น หากสหรัฐฯ ขึ้นบัญชีดำบริษัทเทคโนโลยีจีน รัฐบาลปักกิ่งก็สามารถใช้ กฎหมายควบคุมเทคโนโลยีจีน ตอบโต้ด้วยการสกัดไม่ให้บริษัทสหรัฐฯ เข้าซื้อกิจการที่เชื่อมโยงกับจีนได้ แม้ว่าข้อตกลงนั้นจะไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลยก็ตาม

 

กฎระเบียบฉบับล่าสุดนี้ประกาศใช้ต่อเนื่องจากกฤษฎีกาด้านความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน 2 ฉบับเมื่อเดือนเมษายน ซึ่งรัฐบาลมีอำนาจสั่งห้ามพนักงานของบริษัทต่างชาติเดินทางออกนอกประเทศ (Exit bans) หากพบว่ามีส่วนร่วมในการคว่ำบาตรจีน โดยรัฐบาลประกาศบังคับใช้ทันทีโดยไม่แจ้งล่วงหน้า สร้างความกังวลอย่างหนักแก่นักลงทุนต่างชาติ

 

นักวิเคราะห์ประเมินทิศทางในบทสรุปว่า จีนกำลังเร่งสร้างเครื่องมือและใช้ กฎหมายควบคุมเทคโนโลยีจีน เพื่อคุมการส่งออกและใช้ตอบโต้ชาติตะวันตก พร้อมผลักดันให้ประเทศก้าวขึ้นเป็นผู้นำห่วงโซ่อุปทานโลก และสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างเบ็ดเสร็จในอุตสาหกรรมเปราะบางอย่างเทคโนโลยี AI