ศาลปานามาเพิกถอนสัญญา CK Hutchison จุดชนวนผลประโยชน์จีน-สหรัฐ

บริษัท CK Hutchison Holdings ของฮ่องกง เปิดเผยเมื่อวันพุธว่า Panama Ports Company (PPC) ซึ่งเป็นบริษัทย่อย ได้เริ่มกระบวนการอนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศต่อรัฐบาลปานามา หลังศาลสูงสุดของปานามามีคำวินิจฉัยเพิกถอนสัญญาอนุญาตให้บริษัทดำเนินงานท่าเรือสำคัญ 2 แห่งในคลองปานามา

คำตัดสินดังกล่าวมีขึ้นเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา โดยศาลระบุว่าสัญญาที่ PPC ถือครองนั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญของปานามา เนื่องจากให้สิทธิพิเศษแบบผูกขาดและการยกเว้นภาษีแก่บริษัท ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของดีลมูลค่า 23,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่ CK Hutchison วางแผนขายสินทรัพย์ท่าเรือทั่วโลก

นักวิเคราะห์ระบุว่า ยังไม่ชัดเจนว่ากระบวนการอนุญาโตตุลาการจะใช้เวลานานเพียงใด แต่ด้วยความอ่อนไหวทางการเมืองและความซับซ้อนของดีล มีความเป็นไปได้ว่าสามารถยืดเยื้อเป็นเวลาหลายปี

CK Hutchison ซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของ Li Ka-shing มหาเศรษฐีอันดับหนึ่งของฮ่องกง ประกาศเมื่อเดือนมีนาคม 2025 ถึงแผนขายท่าเรือ 43 แห่งใน 23 ประเทศ รวมถึงท่าเรือใกล้คลองปานามา ให้กับกลุ่มนักลงทุนที่นำโดย BlackRock และบริษัทเดินเรือ MSC ของตระกูล Gianluigi Aponte จากอิตาลี

หลังรัฐบาลปักกิ่งออกมาแสดงความไม่พอใจต่อดีลดังกล่าว CK Hutchison ระบุในเดือนกรกฎาคมว่าอยู่ระหว่างการหารือเพื่อนำ “นักลงทุนเชิงกลยุทธ์รายใหญ่จากจีน” เข้าร่วมในกลุ่มผู้ซื้อ โดยแหล่งข่าวระบุว่านักลงทุนรายนั้นคือ COSCO ซึ่งต้องการถือหุ้นในสัดส่วนสูง ขณะที่ผู้ร่วมดีลรายอื่นต้องการให้ถือหุ้นส่วนน้อย จนกลายเป็นประเด็นขัดแย้งในการเจรจา

ด้านราคาหุ้น CK Hutchison ปรับลดลงมากกว่า 8% นับตั้งแต่มีคำตัดสินของศาล แต่ยังคงอยู่ในระดับสูงสุดนับตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2021 และเพิ่มขึ้นเกือบ 60% นับตั้งแต่ประกาศแผนขายสินทรัพย์ โดยนักลงทุนคาดว่าบริษัทจะได้รับเงินสดมากกว่า 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ดีลนี้ยังถูกมองว่าเปิดแนวรบใหม่ในความตึงเครียดระหว่างจีนและสหรัฐ เนื่องจากท่าเรือ Balboa และ Cristobal ของ CK Hutchison ถือเป็นสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ของคลองปานามา ซึ่งเป็นเส้นทางการค้าทางทะเลหลักเข้าสู่สหรัฐ โดยมากกว่า 40% ของการขนส่งตู้คอนเทนเนอร์ของสหรัฐ มูลค่าราว 270,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี ต้องผ่านคลองแห่งนี้

คำตัดสินศาลได้รับการต้อนรับจากฝ่ายสหรัฐ โดย John Moolenaar ประธานคณะกรรมาธิการคัดเลือกด้านจีนของสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐ ระบุว่าเป็น “ชัยชนะของอเมริกา” ขณะที่จีนแสดงความไม่พอใจอย่างชัดเจน โดยเตือนปานามาว่าจะต้อง “จ่ายราคาที่หนักหน่วง”

แม้ท่าเรือในปานามาจะสร้างรายได้เพียงราว 5% ของกำไรก่อนดอกเบี้ย ภาษี ค่าเสื่อมราคา และค่าตัดจำหน่าย (EBITA) ของ Hutchison Port Holdings แต่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์สูง นักวิเคราะห์จาก JPMorgan และ Citigroup มองว่า การที่ปานามาหลุดออกจากสมการ อาจทำให้คู่สัญญาเจรจาข้อตกลงได้ง่ายขึ้น

แหล่งข่าวใกล้ชิดระบุว่า ทุกฝ่ายยังคงอยู่ระหว่างการเจรจาขายท่าเรือ โดยหนึ่งในทางเลือกคือการแยกพอร์ตโฟลิโอและให้ผู้ซื้อทั้งสามรายถือหุ้นในท่าเรือต่างกัน ทั้งนี้ คาดว่ากระบวนการขออนุมัติจากหน่วยงานกำกับดูแลในเกือบ 50 เขตอำนาจศาล อาจใช้เวลาอย่างน้อย 2 ปี