ตะวันตกใจไม่ถึง? คว่ำบาตรต่อรัสเซียให้ผลจำกัด

หลังจากสัปดาห์แห่งการคุกคามข่มขู่ ชาติตะวันตกได้กำหนดให้มีการคว่ำบาตรรัสเซียครั้งแรกในวันอังคาร แต่ในขณะนี้ การดำเนินการดังกล่าวจะมีผลกระทบจำกัดต่อทั้งเศรษฐกิจของรัสเซียและตะวันตก

โอลิเวอร์ ดอร์แกนส์ (Olivier Dorgans) ทนายความที่เชี่ยวชาญด้านการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจของสำนักงานกฎหมาย Ashurst กล่าวว่าการกำหนดเป้าหมายภาคการเงินของรัสเซียนั้น "สอดคล้องกับกลยุทธ์ของมาตรการที่ค่อยเป็นค่อยไปที่ช่วยหลีกเลี่ยงภาคพลังงาน"

เขาตั้งข้อสังเกตถึงการตัดสินใจของเยอรมนีที่จะระงับการรับรองท่อส่งก๊าซ Nord Stream 2 เช่นกัน ซึ่งเรื่องนี้กระทบต่อภาคพลังงาน

โดยรวมแล้วชาติตะวันตกมุ่งสร้างผลกระทบต่อภาคการเงินของรัสเซีย สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป และสหราชอาณาจักร ได้กำหนดเป้าหมายภาคการเงินของรัสเซียด้วยมาตรการคว่ำบาตรชุดแรกๆ 

อังกฤษออกมาตรการคว่ำบาตรธนาคารรัสเซีย 5 แห่งในวันอังคารนี้ รวมถึง Rossiya และ Promsvyazbank (PSB) และคาดว่าสหภาพยุโรปจะตามรอยโดยเปิดเผยรายชื่อสถาบันที่ได้รับผลกระทบจากการอายัดทรัพย์สิน และรัฐบาลสหรัฐดำเนินการตามหลังโดยระบุชื่อธนาคารสองแห่งและบริษัทในเครือ PSB และ Vnesheconombank (VEB) อ้างถึงบทบาทของธนาคารเหล่านี้ในการสนับสนุนกองทัพรัสเซีย

แต่โอลิเวอร์ ดอร์แกนส์ตั้งข้อสังเกตว่าทุนของรัสเซียจำนวนมากถูกโอนกลับประเทศแล้วเพื่อเป็นมาตรการป้องกันแต่เนิ่นๆ 

มาตารการระงับสินทรัพย์ดังกล่าวจะกระทบต่อผู้มีอำนาจของรัสเซียหลายคนและบุคคลต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง แต่จะมีผลกระทบอย่างจำกัดต่อเศรษฐกิจรัสเซีย

แต่มหาอำนาจตะวันตกตั้งเป้าที่จะขัดขวางการจัดหาเงินทุนของรัสเซีย ปิดกั้นไม่ให้รัสเซียเข้าถึงตลาดทุนเพื่อหาเงินหรือรีไฟแนนซ์หนี้ และกดกดดันต่อมูลค่าของรูเบิลรัสเซียแลจะทำให้ผู้บริโภครัสเซียมีกำลังซื้อลดลงจนไม่สามารถซื้อสินค้านำเข้าได้

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของธนาคารกลางยุโรปกล่าวว่าธนาคารตะวันตกมีความเสี่ยงต่อสถาบันการเงินของรัสเซียอย่างจำกัด

อย่างไรก็ตาม ธนาคารตะวันตกหลายแห่งมีการดำเนินงานในประเทศรัสเซีย รวมถึง UniCredit ของอิตาลี Raiffeisen ของออสเตรีย และ Societe Generale ของฝรั่งเศสผ่านบริษัทในเครือ Rosbank

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสหรัฐยังไม่ตัดสินใจใช้มาตรการคว่ำบาตรอื่นๆ ที่อาจสร้างความเสียหายได้ เช่น การยกเว้นรัสเซียออกจาก SWIFT ซึ่งเป็นระบบธุรกรรมของธนาคารระหว่างประเทศ ซึ่งจะทำให้การทำธุรกรรมทางการเงินกับประเทศส่วนใหญ่เป็นไปไม่ได้

และสหรัฐก็ยังไม่ได้กำหนดการควบคุมการส่งออกซึ่งจะตัดบริษัทรัสเซียออกจากอุปกรณ์และซอฟต์แวร์ไฮเทคที่สำคัญ

และนอกเหนือจากการระงับเชิงสัญลักษณ์ต่อโครงการท่อส่งก๊าซ Nord Stream 2 ซึ่งยังไม่ได้ให้บริการ ชาติตะวันตกยังห่างไกลจากการกำหนดเป้าหมายโจมตีภาคพลังงานของรัสเซีย

การคว่ำบาตร "ยังไม่ถึงจุดที่สร้างความเจ็บ มันเป็นขั้นตอนที่สอดคล้องกันในความสัมพันธ์กับการปกป้องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของยุโรป" โอลิเวอร์ ดอร์แกนส์ กล่าว

แอนดรูว์ โลเซน (Andrew Lohsen) ผู้เชี่ยวชาญของรัสเซียที่ศูนย์การศึกษายุทธศาสตร์และการศึกษานานาชาติในวอชิงตัน กล่าวว่าขั้นตอนต่างๆ ดูเหมือนจะไม่เป็นไปตามที่ประธานาธิบดีโจ ไบเดนของสหรัฐฯ ขู่ไว้ ซึ่งอาจกระตุ้นให้ปูตินดำเนินมาตรการต่อไปได้

มาตรการดังกล่าว “จะไม่บังคับให้รัสเซียเปลี่ยนแนวทาง” แอนดรูว์ โลเซน กล่าวกับ AFP

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าวว่าอาจมีบทลงโทษเพิ่มเติม

การคว่ำบาตรภาคพลังงานของรัสเซียถือเป็นความเสี่ยงที่คำนวณได้สำหรับสหภาพยุโรป เนื่องจากนำเข้าก๊าซ 40% จากรัสเซีย เรื่องนี้ทำให้มอสโกมีอำนาจในขณะที่ยุโรปอาจจะสามารถอยู่รอดได้หากไม่มีการนำเข้าจากรัสเซียในช่วงหลายเดือนที่จะมาถึง แต่ในระยะยาวอาจก่อให้เกิดการหยุดชะงักทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง

ประเทศผู้ส่งออกก๊าซรวมทั้งสหรัฐอเมริกาและกาตาร์มีความสามารถจำกัดในการเพิ่มการจัดส่งไปยังยุโรปอย่างรวดเร็ว

และตอนนี้ ความขัดแย้งได้สร้างกรงกดันให้กับราคาสินค้าโภคภัณฑ์แล้ว

“รัสเซียมีบทบาทสำคัญในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ทั่วโลก โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ของตลาดน้ำมันทั่วโลก” Fitch Ratings กล่าวในบันทึกล่าสุด

ราคาน้ำมันดิบพุ่งเกือบ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเมื่อวันอังคาร ซึ่งเป็นระดับที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนตั้งแต่ปี 2557 และราคาก๊าซธรรมชาติก็ปรับตัวสูงขึ้นเช่นกัน แต่ต่อมาก็ปรับลดลงมาเนื่องจากตลาดเริ่มสังเกตว่ามาตรการคว่ำบาตรมีผลกระทบน้อย 

รัสเซียยังเป็นประเทศผู้ส่งออกแพลเลเดียม นิกเกิล และอะลูมิเนียมรายใหญ่อีกด้วย ซึ่งสินค้าพวกนี้มีราคาสูงเป็นประวัติการณ์

และรัสเซียยังเป็นผู้ส่งออกข้าวสาลีรายใหญ่ที่สุดของโลก และเมื่อร่วมกับยูเครน ทั้งสองประเทศคิดเป็นหนึ่งในสี่ของการส่งออกธัญพืชหลักทั้งหมด

การเพิ่มขึ้นของราคาสินค้าเหล่านี้จะส่งผลไปยังผู้บริโภค โดยส่งผลกระทบต่อกำลังซื้อของพวกเขาในช่วงเวลาที่ปัยหาเรื่องอัตราเงินเฟ้อได้กลายเป็นข้อกังวลอันดับต้น ๆ สำหรับผู้กำหนดนโยบายแล้ว

การที่รัสเซียยอมรับภูมิภาคที่แยกตัวเป็นเอกราชของยูเครนจะเพิ่มความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจสำหรับยุโรป

ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของความขัดแย้งทางอาวุธ "แต่ในกรณีส่วนใหญ่ ผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อประเทศอื่นนอกเหนือจากรัสเซียและยูเครนมีแนวโน้มที่จะถูกจำกัด" นีล เชียริง (Neil Shearing) หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของ Capital Economics กล่าว

ในสหภาพยุโรป ประเทศเยอรมนีเป็นประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่แน่นแฟ้นที่สุดกับรัสเซีย แต่มีเพียง 2% ของการส่งออกที่มุ่งหน้าไปที่นั่น

สถานการณ์ทางเศรษฐกิจในยูเครน "เปราะบางอย่างยิ่ง" เชียร์ริง กล่าวเตือนว่า มีแนวโน้มว่าจะต้องได้รับความช่วยเหลือทางการเงินจากภายนอกเพิ่มเติมในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

Sputnik/Mikhail Klimentyev/Kremlin via REUTERS