ความจริงที่ต้องรู้

มหกรรมการแฉไฟล์เอกสาร 2.5 แสนหน้าของเว็บไซต์จอมแสบ “วิกิลีกส์” ครั้งล่าสุด สร้างกระแสฮือฮาไปทั่วโลกได้ชนิดกลบทุกข่าว เรียกว่าขึ้นเป็นข่าวลีดในเกือบทุกชาติ ยกเว้นเพียงประเทศไทย เพราะเรื่องที่นำมาแฉนั้นมีทั้งประเด็นสำคัญระหว่างประเทศ ไปจนถึงเรื่องเมาท์ในวงทูตที่อาจไม่สำคัญ แต่ก็มันได้ใจ ราวกับดูหนังสายลับฮอลลีวูดอย่างไรอย่างนั้น

โดย....นันทิยา วรเพชรายุทธ

มหกรรมการแฉไฟล์เอกสาร 2.5 แสนหน้าของเว็บไซต์จอมแสบ “วิกิลีกส์” ครั้งล่าสุด สร้างกระแสฮือฮาไปทั่วโลกได้ชนิดกลบทุกข่าว เรียกว่าขึ้นเป็นข่าวลีดในเกือบทุกชาติ ยกเว้นเพียงประเทศไทย เพราะเรื่องที่นำมาแฉนั้นมีทั้งประเด็นสำคัญระหว่างประเทศ ไปจนถึงเรื่องเมาท์ในวงทูตที่อาจไม่สำคัญ แต่ก็มันได้ใจ ราวกับดูหนังสายลับฮอลลีวูดอย่างไรอย่างนั้น

ที่น่าสนใจคือ ปฏิกิริยาของผู้ถูกล้วงตับอย่างสหรัฐ และปฏิกิริยาของชาติต่างๆ ทั้งที่ถูกพาดพิงและที่ไม่เกี่ยวข้อง

แน่นอนว่า ฮิลลารี คลินตัน ในฐานะรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ ย่อมต้องแก้ต่างในสิ่งที่คิดว่าเป็นการกระทำเพื่อผลประโยชน์ของชาติ และพุ่งความสนใจไปที่การจ้องเอาผิดทางกฎหมายต่อจูเลียน เอสแซง ผู้ก่อตั้งเว็บวิกิลีกส์แทน กับการเปิดเผยเอกสารความลับ

ส่วนรัฐบาลอื่นๆ ก็เริ่มส่งสัญญาณไปในทิศทางเดียวกัน ให้สหรัฐจัดการกับเรื่องนี้อย่างเหมาะสม ขณะที่เว็บไซต์ข่าวสัญชาติอเมริกันบางสำนักก็ตั้งคำถามถึงการแฉครั้งนี้ แม้ไม่ได้กล่าวตรงตัวแต่ก็พอจะตีความได้ว่า “หากเรื่องที่ถูกแฉคือความจริงนี่ก็คือความจริงที่ทุกคนไม่จำเป็นต้องรู้”

ดิฉันเริ่มเกิดอาการสงสัยว่า “ความจริง” เป็นสิ่งที่ถูกสงวนไว้สำหรับคนบางกลุ่มเท่านั้นหรือ

สำหรับดิฉันและเพื่อนนักข่าวบางคน หากข้อมูลที่แฉเป็นความจริง นี่ก็คือความจริงที่ต้องรู้ และจำเป็นอย่างยิ่งที่ประชากรแห่งโลกที่สามอย่างเราๆ จะได้รับรู้ถึงวิถีการทูตของมหาอำนาจเขาบ้าง

ตัวอย่างหนึ่งก็คือ การปิดคุกที่ฐานทัพสหรัฐ ในอ่าวกวนตานาโม คิวบานั้น ปัญหาคือจะจัดการกับนักโทษทั้งหมดอย่างไร วิกีลีกส์เปิดเผยว่า ฝ่ายสหรัฐเสนอให้นักการทูตสโลเวเนีย รับช่วงนักโทษไปสักคน หากต้องการจะเข้าพบกับประธานาธิบดี บารัก โอบามา

นี่คือจุดเล็กๆ ส่วนหนึ่งในการแฉที่ไม่ได้หวือหวา แต่ก็ย้ำให้เห็นความจริงข้อหนึ่งว่า “โลกนี้ไม่มีของฟรี” และทำให้เราควรหันกลับมามองอีกหลายๆ เรื่อง หลายๆ ข้อตกลงว่า เราได้อะไรและเสียอะไรไปบ้าง

อย่างไรก็ตาม อีกมุมมองหนึ่งในฐานะ “พลเมืองของโลก” ก็ต้องยอมรับว่าการแฉครั้งนี้ให้โทษได้เช่นกัน อาทิ กรณีที่ระบุว่า จีนเริ่มหมดความอดทนกับเกาหลีเหนือ จนเอนอ่อนกับสหรัฐและเกาหลีใต้ในแผนการรวมเกาหลี หากเกิดวิกฤตการณ์หลังผลัดใบผู้นำ ซึ่งการแฉเรื่องนี้อาจทำให้การแก้ปัญหานิวเคลียร์บนคาบสมุทรเกาหลียากขึ้นไปอีก

ส่วนการแฉเรื่องซาอุดีอาระเบียส่งสัญญาณให้สหรัฐจัดการอิหร่าน เพราะกังวลเรื่องนิวเคลียร์ในอ่าวอาหรับนั้น ก็อาจทำให้ประเด็นโครงการนิวเคลียร์อิหร่าน และการทูตตะวันออกกลางซับซ้อนขึ้นไปอีก

แต่หากมองในฐานะปัจเจกบุคคล พลเรือนของโลกที่สาม หรือฐานะนักข่าวแล้ว นี่คือประโยชน์แบบเต็มๆ ที่ได้รู้เขาบ้าง หลังปล่อยให้เขารู้เรามานานแล้ว