4 ฟันเฟือง ดันรถยนต์ไฟฟ้า แจ้งเกิดใน ASEAN

โดย...ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ EIC

ชั่วโมงนี้คงไม่อาจปฏิเสธได้ว่ากระแสรถยนต์ไฟฟ้ากำลังเป็นที่จับตามองของสังคม จากการที่ภาครัฐตั้งเป้าสนับสนุนให้ไทยเป็นฐานการผลิตรถยนต์ในภูมิภาคอาเซียน ไม่ว่าจะเป็นการจัดเตรียมนโยบายส่งเสริมการลงทุนการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าและชิ้นส่วน โครงการรถเมล์ไฟฟ้าของ ขสมก. หรือโครงการทุนสนับสนุนสถานีประจุไฟฟ้า เป็นต้น รวมถึงท่าทีของภาคเอกชนที่ออกมาแสดงความคิดเห็นต่อนโยบายดังกล่าว ทั้งในด้านบวกและด้านลบถึงความพร้อมต่อการผลิตและจำหน่ายรถยนต์ไฟฟ้าในบ้านเรา

หากลองมองไปยังเพื่อนบ้านในกลุ่มอาเซียน นอกจากไทยแล้วก็คงมีเพียงสิงคโปร์และมาเลเซียที่มีการสนับสนุนให้เกิดการใช้รถยนต์ไฟฟ้าอย่างจริงจัง ในขณะที่ผู้ผลิตคู่แข่งรายสำคัญอย่างอินโดนีเซียยังวุ่นอยู่กับการผลิตรถยนต์เครื่องยนต์เชื้อเพลิงน้ำมันเพื่อหวังจะแซงหน้าไทยในอนาคต (?) แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ไม่ว่าทั้งสามประเทศหลักจะพยายามผลักดันอย่างไร ยอดขายรถยนต์ไฟฟ้าของภูมิภาคอาเซียนในอีก 2-3 ปีข้างหน้าที่รวมรถยนต์ไฮบริด (Hybrid) แล้วก็ยังไม่เกิน 2 หมื่นคัน ซึ่งเป็นสัดส่วนที่ต่ำกว่า 1% ของยอดขายรถยนต์ทั้งหมดอยู่ดี การที่รถยนต์ไฟฟ้าสามารถแจ้งเกิดได้นั้น ยังคงต้องอาศัยฟันเฟืองสำคัญ 4 อย่าง ไม่ว่าจะเป็น

1.การพัฒนาในโครงสร้างพื้นฐาน ที่สามารถเห็นได้ชัดที่สุดคงจะเป็นปริมาณของสถานีประจุไฟฟ้า ที่ปัจจุบันทั้งสามประเทศรวมกันยังคงมีเพียง 280 แห่ง จึงไม่ครอบคลุมพื้นที่การใช้งานได้อย่างเพียงพอ ซึ่งยังอยู่ระหว่างการผลักดันให้มีการจัดตั้งเพิ่มขึ้นอีกกว่า 600 แห่งในอนาคต

2.ราคาที่เหมาะสม ด้วยราคาต้นทุนของแบตเตอรี่ และภาษีประเภทต่างๆ ทำให้ราคาของรถยนต์ไฟฟ้าสูงกว่ารถยนต์ทั่วไปที่มีสมรรถนะใกล้เคียงกันมากถึง 1.5 เท่า เพื่อให้รถยนต์ไฟฟ้ามีราคาที่สามารถแข่งขันได้ในตลาด รัฐบาลของทั้งสิงคโปร์ และมาเลเซียจึงจำเป็นต้องมีการซับซิดี (Subsidy) หรือให้ทุนสนับสนุนแก่ผู้บริโภค ซึ่งก็เป็นวิธีการในอเมริกาเหนือ ยุโรป และจีน ซึ่งมียอดขายรถยนต์ไฟฟ้าสูงที่สุดในโลก รวมถึงราคาน้ำมันที่ยังคงเป็นส่วนหนึ่งในการตัดสินใจเลือกซื้อรถยนต์ ซึ่ง ณ ราคาน้ำมันในปัจจุบันก็คงมีน้อยคนนักที่อยากเปลี่ยนไปใช้ รถยนต์พลังงานประเภทอื่นที่มีราคาสูงกว่า

3.เทคโนโลยีการผลิตขั้นสูง ที่ยังไม่มีการลงทุนหรือการถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ผลิตชิ้นส่วนในภูมิภาค โดยปัจจุบันผู้ผลิตรถยนต์รายสำคัญอย่าง TOYOTA HONDA และ NISSAN ยังมีเพียงการนำเข้าชิ้นส่วนสำคัญอย่างมอเตอร์และแบตเตอรี่เข้ามาเพื่อการประกอบรถยนต์ไฮบริดเพียงประเภทเดียว ในขณะที่รถยนต์ไฟฟ้าชนิด ปลั๊ก-อิน-ไฮบริด (Plug-in Hybrid) และชนิดแบตเตอรี่ 100% มีเพียงการนำเข้าทั้งคันในกลุ่มรถยนต์นั่งหรูเท่านั้น

จะเห็นได้ว่าฟันเฟืองทั้งสามชิ้นนี้มักได้รับการกล่าวถึงเป็นอันดับแรกๆ ในขณะที่ฟันเฟืองชิ้นสุดท้ายอย่าง 4.โมเดลธุรกิจเพื่อรองรับ กลับถูกมองข้ามหรือไม่ค่อยได้รับการสนับสนุน ทั้งๆ ที่มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพราะหากพิจารณาโดยละเอียดแล้ว โมเดลธุรกิจนั้นเป็นตัวชูโรงในการสร้างรายได้จากผลิตภัณฑ์ในรูปแบบต่างๆ ได้มากมาย ไม่ว่าจะเป็นการให้บริการภาพยนตร์สตรีมมิ่ง เกมออนไลน์บนสมาร์ทโฟน ซึ่งมีส่วนช่วยกระตุ้นยอดขายสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตให้เพิ่มมากขึ้น ด้วยการเปลี่ยนรูปแบบกิจกรรมภายในบ้านมาอยู่บนจอสมาร์ทโฟน อีกทั้งรายได้จากการให้บริการก็มีมูลค่ามหาศาล จนต้องมีผู้ให้บริการรายใหม่เพิ่มเข้ามาแย่งชิงส่วนแบ่งจากตลาดเหล่านี้

หากมีธุรกิจบริการหรือโมเดลธุรกิจสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าที่เหมาะสม ย่อมช่วยกระตุ้นให้ความต้องการใช้รถยนต์ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นเช่นกัน

โดยในปัจจุบัน ยังคงมีเพียงสิงคโปร์ที่มีความชัดเจนในการสนับสนุนให้เกิดความหลากหลายของการใช้งานรถยนต์ไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็นการจัดตั้งโครงการ สิงคโปร์ อีวี คาร์ แชริ่ง(Singapore EV Car Sharing) ที่พร้อมให้มีการใช้งานในปีหน้า หรือการเปิดให้บริการระบบแท็กซี่ไร้คนขับ ซึ่งเป็นการนำรถยนต์ไฟฟ้ามาใช้ ในขณะที่มาเลเซียก็มีการสนับสนุนการใช้รถยนต์ไฟฟ้าภายใต้นโยบาย กรีน เทค มาเลเซีย (Green Tech Malaysia) ซึ่งยังไม่มีแนวทางที่ชัดเจนเช่นเดียวกับไทย

ดังนั้น การพัฒนาโมเดลธุรกิจสำหรับรถยนต์ไฟฟ้าจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในธุรกิจการให้บริการด้านการเดินทางหรือที่เรียกว่า โมบิลิตี้ เซอร์วิส (Mobility Service) ทั้งในบริการเช่ารถยนต์แบบ คาร์ แชริ่ง (Car Sharing) หรือไรด์ เฮลลิ่ง (Ride Hailing) รวมถึงการให้บริการในโครงสร้างพื้นฐานอย่างการให้บริการกำจัดรีไซเคิลแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพ หรือการให้บริการที่เกี่ยวข้องกับระบบสมาร์ท กริด (Smart Grid) ภายในอาคารให้กับธุรกิจต่างๆ ในกลุ่มประเทศอาเซียน โดยเฉพาะในสิงคโปร์ มาเลเซีย และไทย

เพื่อเพิ่มโอกาสของไทยสำหรับการเปิดเกมรุกบุกตลาดรถยนต์ไฟฟ้าอาเซียนในอนาคตอันใกล้