ฮารัมเบถึงจระเข้ พ่อแม่ผิดเสมอ?

โดย...ช้องนาง ปรีชาเจริญศิลป์

ประเด็นความรับผิดชอบในการดูแลบุตรหลานของผู้ปกครอง กลายเป็นกรณีวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางอีกครั้ง เมื่อเกิดเหตุการณ์เกี่ยวกับความปลอดภัยของเด็กถึง 3 เหตุการณ์ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันทั้งในสหรัฐและญี่ปุ่น

เหตุการณ์แรกที่ก่อให้เกิดเสียงวิจารณ์อย่างหนัก คือ การสังเวยชีวิตของฮารัมเบ กอริลลาเพศผู้พันธุ์หายากวัย 17 ปี ในสวนสัตว์ซินซินเนติ รัฐโอไฮโอ ของสหรัฐ เพื่อรักษาชีวิตของเด็กชายวัย 3 ขวบรายหนึ่ง ที่ปีนขึ้นไปบนที่กั้นและตกลงไปในคลองที่ขุดไว้รอบพื้นที่อาศัยของกอริลลา ทำให้ฮารัมเบเข้าไปดึงตัวเด็กชายและลากไปมาอยู่นานเกือบ 10 นาที จนเจ้าหน้าที่สวนสัตว์ต้องตัดสินใจจบชีวิตฮารัมเบเพื่อแลกกับชีวิตของเด็กชายรายดังกล่าว

จากกรณีดังกล่าวนำไปสู่กระแสโจมตีอย่างหนักในโลกสังคมออนไลน์ถึงการละเลยและขาดการเอาใจใส่ของผู้ปกครอง รวมถึงกระแสการเรียกร้องสิทธิสัตว์ เนื่องจากมีการแพร่คลิปวิดีโอที่แสดงให้เห็นว่าฮารัมเบไม่ได้มีเจตนาทำร้ายหรือทำอันตรายกับเด็ก โดยมีการลงชื่อเรียกร้องความยุติธรรมให้กับฮารัมเบกว่า 5.06 แสนรายชื่อ และเรียกร้องให้มีการดำเนินคดีผู้ปกครองรายดังกล่าวด้วย

ถัดมาเพียงไม่กี่วันก็เกิดเหตุการณ์ ยามาโตะ ทาโนะโอกะ เด็กชายชาวญี่ปุ่นวัย 7 ขวบ ที่สูญหายไปในป่าเมืองนานาเอะ บนเกาะฮอกไกโดของญี่ปุ่นนานเกือบ 1 สัปดาห์ เนื่องจากพ่อและแม่ต้องการลงโทษที่ยามาโตะปาหินใส่ผู้คนและรถยนต์ ส่งผลให้ทางการต้องระดมกำลังเจ้าหน้าที่กว่า 300 นาย ในการออกตามหา โดยเหตุการณ์ดังกล่าวกลายเป็นจุดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ความรับผิดชอบของพ่อแม่ขึ้นมาอีกครั้ง เพราะพ่อและแม่ของยามาโตะอ้างกับเจ้าหน้าที่ว่าพลัดหลงกับยามาโตะขณะปีนเขา และในโลกออนไลน์มีการติดแฮชแท็กว่า #ParentingFails หรือความผิดพลาดของผู้ปกครอง

ทาคายูกิ ทาโนะโอกะ บิดาของยามาโตะ ยอมรับความผิดที่เกิดขึ้น โดยระบุว่า พฤติกรรมการเลี้ยงลูกของทั้งพ่อและแม่เข้มงวดเกินกว่าความเหมาะสมและรู้สึกเสียใจเป็นอย่างมาก ซึ่งวิธีการลงโทษดังกล่าว ทาคายูกิ คิดว่าเป็นการลงโทษที่เหมาะสมและเป็นประโยชน์ต่อยามาโตะ

อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่ตำรวจญี่ปุ่นไม่ดำเนินคดีต่อผู้ปกครองของยามาโตะ แต่มีการแจ้งศูนย์สังคมสงเคราะห์เด็กให้รับทราบถึงปัญหาที่เกิดขึ้น เนื่องจากกังวลว่าอาจเป็นการทารุณกรรมเด็ก

สำหรับเหตุการณ์ล่าสุดที่ เลน เกรฟส์ เด็กชายจากรัฐเนบราสกา สหรัฐ วัย 2 ขวบ ต้องสังเวยชีวิตให้กับจระเข้นักล่าในบึงใกล้กับรีสอร์ทสุดหรูในดิสนีย์แลนด์ เมืองออร์แลนโด รัฐฟลอริดา ของสหรัฐ แม้จะมีป้ายเตือนห้ามลงเล่นน้ำก็ตาม โดยกรณีดังกล่าวก่อให้เกิดเสียงตำหนิผู้ปกครองครอบครัวเกรฟส์อย่างมาก เนื่องจากช่วงเวลาเกิดเหตุเป็นช่วงกลางดึกและเกรฟส์อยู่ห่างจากขอบบึงไม่ถึง 30 เซนติเมตร

ยิ่งไปกว่านั้นหลายฝ่ายยังตำหนิศูนย์อนุรักษ์สัตว์ป่าและสัตว์น้ำแห่งฟลอริดาถึงความเหมาะสมในการดำเนินการค้นหาร่างของเหยื่อจระเข้ เนื่องจากเจ้าหน้าที่ต้องปลิดชีพจระเข้ที่อาศัยอยู่ในบึงตามธรรมชาติกว่า 5 ตัวเพื่อค้นหาร่างเด็กผู้เคราะห์ร้าย ขณะที่บางฝ่ายตำหนิดิสนีย์แลนด์ เนื่องจากป้ายเตือนว่าห้ามลงเล่นน้ำ แต่ไม่ได้เตือนว่ามีจระเข้

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน ยิ่งเป็นการตอกย้ำว่า หากมีอะไรก็ตามที่ไม่ดีเกิดขึ้นกับเด็ก สิ่งแรกที่สังคมจะกระทำคือการพุ่งเป้าโจมตีและเรียกร้องให้มีการดำเนินการทางกฎหมายกับผู้ปกครอง โดยเพิกเฉยต่อข้อมูลและสาเหตุที่เกิดขึ้น

อุบัติเหตุหรือสิ่งที่ไม่คาดฝันสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า ดังนั้นสิ่งที่ดีและเหมาะสมที่สุดคือการเพิ่มความระมัดระวังและความรับผิดชอบต่อบุตรหลานของตนให้มากขึ้น โดยอาศัยบทเรียนจากเหตุการณ์ในอดีตเป็นตัวอย่างเพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดเหตุการณ์ซ้ำรอย

การกล่าวโทษกันไปมา หรือตัดสินว่าใครควรรับผิดชอบต่อความสูญเสียที่เกิดขึ้นนั้น ไม่ใช่วิธีการแก้ปัญหาในระยะยาว