ศักยภาพเศรษฐกิจดิจิทัล กับอนาคตเออีซี (จบ)

โดย...ทศพล หงษ์ทอง

ต่อจากในตอนแรกได้กล่าวถึงแต่ละชาติอาเซียนที่ต่างนำเศรษฐกิจกิจดิจิทัล หรือดิจิทัลอีโคโนมี เข้ามามีบทบาทต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ด้วยเป็นโมเดลใหม่ที่เข้ามามีอิทธิพลในอาเซียนเวลานี้ 

ขณะที่ในประเทศไทยนั้น รัฐบาลได้ตั้งเป้าภายในปี 2559 อินเทอร์เน็ตจะมีความสามารถในการเข้าถึงประชากรของประเทศราว 40% สอดคล้องกับแผนระยะยาว 5 ปีที่จะทำให้อินเทอร์เน็ตเข้าถึงคนไทยครบ 100% พร้อมยกระดับเอสเอ็มอี โดยเฉพาะโอท็อปให้เข้าสู่ระบบอี-คอมเมิร์ซทำการตลาดผ่านโลกออนไลน์ได้ รวมถึงพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูง (ไฮเทค) ในภาคเกษตรกรรมและอาหารแปรรูป ตลอดจนพัฒนาโครงข่ายเคเบิลใต้น้ำเพื่อเชื่อมต่อข้อมูลดิจิทัลกับประเทศอาเซียน รวมถึงฮ่องกงไต้หวันและญี่ปุ่นอีกด้วย

ทั้งนี้ หากเป็นไปตามแผนที่วางไว้ในปี 2563 แล้ว หมายความว่ามูลค่าการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ (จีดีพี) จะเพิ่มขึ้นถึง 7.3 แสนล้านบาท ทำให้ไทยมีศักยภาพพอที่จะเป็นดิจิทัลฮับของอาเซียน จากการพัฒนาเทคสตาร์ทอัพและเอสเอ็มอีจากความต้องการ (ดีมานด์) ของคนไทยที่ช็อปปิ้งผ่านระบบออนไลน์กว่า 50% เป็นอันดับต้นๆ ในอาเซียน

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ชี้ถึงผลกระทบต่ออาชีพจากการที่เทคโนโลยีใหม่จะเข้ามามีบทบาทกับทุกอาชีพในสังคม บีบให้อาชีพที่ไม่มีความเกี่ยวข้องต้องเร่งปรับตัว เพื่อนำมาใช้ในการทำงานให้มีคุณภาพเพียงพอที่จะแข่งขันในตลาดในอุตสาหกรรมยุคใหม่ที่เทคโนโลยีดิจิทัลได้เข้ามาเปลี่ยนแปลงระบบการทำงานให้เชื่อมโยงกับเครือข่ายไอซีทีมากขึ้น ขณะที่อุตสาหกรรม 4.0 จะสร้างอาชีพที่มีรายได้สูงขึ้น

สอดคล้องกับความต้องการของคนยุคใหม่ที่มองหาบริการที่ถูกและสะดวกสบายกว่า โดยแค่ในช่วงเวลา 5 ปีที่ผ่านมาดิจิทัลอีโคโนมีสามารถสร้างอาชีพได้กว่า 5 แสนตำแหน่ง ในสหรัฐอเมริกาและในยุโรปอีกไม่ต่ำกว่า 1.5 ล้านตำแหน่ง จากการเติบโตของธุรกิจสตาร์ทอัพและเอสเอ็มอีรายย่อยที่มูลค่าขยายตัวกว่า 300% กระจายงานลงสู่ท้องถิ่นทำให้เศรษฐกิจของประเทศขับเคลื่อนอย่างมั่นคง

โดยเฉพาะกลุ่มอาชีพงานบริการลูกค้าออนไลน์ ตลอดจนแรงงานในกลุ่มอุตสาหกรรม 4.0 ที่อาศัยเทคโนโลยีไฮเทคในการผลิต ส่วนในจีนแผ่นดินใหญ่มีอาชีพที่เกิดใหม่จากธุรกิจดิจิทัลกว่า 10 ล้านตำแหน่งขยายตัวต่อเนื่องในกลุ่มงานบริการด้านสินค้าออนไลน์ เช่น พนักงานขนส่ง พนักงานคลังสินค้า พนักงานควบคุมระบบ เป็นต้น

ด้าน พงษ์เดช สัจจะรัตนะโชติ นายกสมาคมการพิมพ์สกรีนไทย กล่าวว่า ต้องการให้ไทยเป็นศูนย์กลางของอุตสาหกรรมการพิมพ์แฟชั่นความคิดสร้างสรรค์ภายใน 5 ปี โดยประชากรวัยทำงานต้องเร่งปรับตัวเข้าสู่เทคโนโลยีเพื่อพัฒนาทักษะฝีมือให้สอดคล้องกับรูปแบบการทำงานในอนาคตที่จะเปลี่ยนไป ซึ่งสอดคล้องกับคำกล่าวของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ระบุว่า ประเทศไทยต้องพัฒนาสู่ยุคอุตสาหกรรม 4.0 ดังนั้นต้องส่งเสริมแรงงานให้ตรงกับความต้องการของผู้ประกอบการทั้งในและนอกประเทศ ที่ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลคอมพิวเตอร์และหุ่นยนต์มากขึ้น ทำให้ความต้องการแรงงานไร้ฝีมือจะลดลงในอนาคต

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีแรงงานเป็นล้านคนแต่ความต้องการยังไม่เพียงพอกับบางกิจการ ดังนั้นทุกคนจะต้องเพิ่มพูนความรู้ของตัวเอง โดยในวันข้างหน้าจะสามารถเลือกงานหรือโรงงานได้ อย่ามองว่าประเทศเราเป็นประเทศเล็กแต่เป็นประเทศใหญ่ และแรงงานบ้านเรามีความขยัน ซึ่งต้องพัฒนาตัวเองเพื่อให้มีรายได้ที่เพียงพอ ทำให้ภาคการศึกษาต้องเร่งพัฒนาบุคลากรอย่างมีประสิทธิภาพมากพอที่จะแข่งขันได้ในอาเซียน

ด้วยพบว่าคะแนนวัดระดับความรู้ในวิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ของนักเรียนในประเทศเพื่อนบ้านอย่างเวียดนามอยู่อันดับที่ 12 ของโลก ดีกว่าอังกฤษและสหรัฐอเมริกา โดยสิงคโปร์เป็นที่ 1 ขณะที่ไทยยังอยู่อันดับที่ 47 ตอกย้ำความล้าหลังทางการแข่งขัน ขณะที่ประเทศเอเชียอย่างฮ่องกง เกาหลี และไต้หวันมีอันดับการศึกษาที่ติด 1 ใน 4 (ท็อปโฟร์) ของโลก

ด้าน กรีฑา สพโชค อธิบดีกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ระบุว่า ไทยต้องมุ่งพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันรวมโดยสนับสนุนหลักสูตรการเรียนรู้ให้สอดรับกับความต้องการในปัจจุบัน ควรเน้น 4 ด้าน ได้แก่ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม คณิตศาสตร์ หรือสเต็ม (STEM) รวมทั้งตั้งศูนย์การเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความรู้ความสามารถให้กับสถาบันการศึกษาและนักศึกษาอย่างเป็นระบบ โดยความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญและภาคเอกชน

โดยในอีก 4 ปีข้างหน้าประเทศต้องการจำนวนแรงงานศักยภาพเพิ่มขึ้นอีกกว่า 1 แสนคน แต่ปัจจุบันกลับพบว่าแรงงานในประเทศยังขาดด้านวิศวกรรม ช่างเทคนิค และโปรแกรมเมอร์เป็นจำนวนมาก เนื่องจากทัศนคติด้านการศึกษาที่นิยมส่งเสริมให้เรียนสายสังคมมากกว่าสายอาชีพ คิดเป็นสัดส่วนกว่า 70: 30 รวมถึงฐานเงินเดือนของสายอาชีวะยังไม่มั่นคงเท่าที่ควร

จากทิศทางดังกล่าว คงเป็นคำตอบของการพัฒนาการศึกษาไทยให้สอดคล้องกับอุตสาหกรรม 4.0 เพื่อรองรับเทคโนโลยีในอนาคตและเศรษฐกิจดิจิทัล