เปิดสงกรานต์ 2016 ฉลองปีใหม่คึกคักทั่วอาเซียน

โดย...จะเรียม สำรวจ,ทีมข่าวต่างประเทศโพสต์ทูเดย์

โดยปกติแล้วเทศกาล “สงกรานต์” ที่แปลว่า “ก้าวย่าง” ในภาษาสันสกฤตจะเป็นช่วงเวลาพิเศษที่หลายประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คึกคักเป็นพิเศษ เนื่องจากถือเป็นเทศกาลปีใหม่ดั้งเดิมแต่โบราณ ซึ่งไม่ได้จำกัดเพียงประเทศไทย ลาว และกัมพูชาเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงชาวไตในสิบสองปันนาของจีน ที่มีปีใหม่คล้ายคลึงกับภาคเหนือของไทย ไปจนถึงชาวทมิฬ ชาวเบงกาลี และชาวสิงหล ทั้งในอินเดีย บังกลาเทศ ศรีลังกา และในสิงคโปร์ รวมถึงมาเลเซีย

อย่างไรก็ดี ปีใหม่แห่งภาคพื้นอุษาคเนย์ก็ยังมีความแตกต่างกันออกไป เพราะไม่ใช่ทุกพื้นที่ที่จะฉลองเริ่มต้นปีด้วยการเล่นสาดน้ำ เช่น ชาวฮินดูทางตอนบนและตอนกลางของอินเดียมักฉลองเทศกาลโฮลี ด้วยการละเล่นสาดสี ซึ่งมีการขยายประเพณีนี้ไปยังชุมชนชาวอินเดียในอีกหลายประเทศ

ขณะที่ประเพณีการสรงน้ำพระและพัฒนาต่อมาจนมีการละเล่นสาดน้ำกันในวงกว้างนั้น จะพบในไทยและประเทศเพื่อนบ้านรายรอบเป็นหลัก โดยมีสงกรานต์ของไทยเป็นตัวชูโรงการท่องเที่ยวในภูมิภาคที่ทำให้ทั่วโลกต่างรู้จักเป็นอย่างดี

ทว่า ในปีนี้เทศกาลน้ำอาเซียนอาจจะเป็นปีที่บรรยากาศต่างออกไปเมื่อภาวะแห้งแล้งจัดจากผลพวงของปรากฏการณ์ “เอลนินโญ” ส่งผลให้หลายประเทศต้องลดสเกลของงานสาดน้ำรื่นเริง สิงคโปร์ต้องระงับการจัดงานสงกรานต์ไปอีกปีหลังจากที่เคยประสบความสำเร็จมาในปี 2014 และบางประเทศยังเผชิญผลพวงจากการเปลี่ยนรัฐบาลหมาดๆ อีกด้วย

ถิ่น จอ ประธานาธิบดีเมียนมา ร่วมงานสงกรานต์ที่กรุงเนปิดอว์

การเมืองกลบสงกรานต์เมียนมา

ปีใหม่พม่าที่มีชื่อว่า ทิงจัน หรือตะจัน (Thingyan) ซึ่งแปลว่าการเปลี่ยนแปลงจากสิ่งหนึ่งไปสู่อีกสิ่งหนึ่ง จะมีขึ้นในทุกเดือนแรกของปี หรือเดือนตะกู โดยจัดขึ้นเป็นเวลา 5 วัน เริ่มวันที่ 12-16 เม.ย. ผู้คนส่วนใหญ่นิยมเข้าวัดทำบุญ สรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ เล่นสาดน้ำ และบวชเณรให้บุตรหลาน

สำหรับคนเมียนมาแล้ว ตะจันถือเป็นงานเฉลิมฉลองที่ใหญ่ที่สุดของปี โดยเฉพาะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาที่เมียนมาเปิดรับเศรษฐกิจและการลงทุนจากต่างชาติมากขึ้น เมืองย่างกุ้งเต็มไปด้วยการจัดเวทีเล่นน้ำตาม 2 ข้างถนนสายหลักที่มุ่งหน้าไปยังเจดีย์กาบาเอ คับคั่งไปด้วยรถกระบะที่บรรทุกน้ำและผู้เล่นเต็มคัน พร้อมเวทีคอนเสิร์ตและการแสดงต่างๆ จนหลายคนอาจคาดไม่ถึงว่าจะได้เห็นบรรยากาศสงกรานต์เช่นนี้ในเมียนมา

ทว่า สำหรับในปีนี้ งานตะจันในย่างกุ้งและกรุงเนย์ปิดอว์ไม่เหมือนปีที่ผ่านๆ มา เนื่องจากทางการต้องรอการตัดสินใจจากรัฐบาลชุดใหม่ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งในเดือน เม.ย.นี้ ทำให้ไม่อาจอนุมัติการเปิดเวทีเล่นน้ำและการแสดงนับ 300 ราย ที่รอขอการอนุมัติได้ อีกทั้งทางการเมียนมายังมีแนวความคิดที่อยากให้ประชาชนหันกลับมาเล่นน้ำแบบ “พอดี” ที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมประเพณีแบบเมียนมา อีกทั้งยังเป็นเพราะภาวะที่แล้งจัดในปีนี้อีกด้วย

เกรียงไกร กาญจนะโภคิน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารร่วม บริษัท อินเด็กซ์ ครีเอทีฟ วิลเลจ กล่าวว่า แม้ในปีที่ผ่านมา บริษัท อินเด็กซ์ฯ จะประสบความสำเร็จเป็นอย่างดีกับการจัดงานตะจัน โดยสามารถสร้างรายได้รวมกว่า 40 ล้านบาท แต่สงกรานต์ปีนี้ อินเด็กซ์ฯ ของดจัดงานไปก่อน 1 ปี เนื่องจากภายในประเทศเมียนมามีการเปลี่ยนแปลงต่างๆ เกิดขึ้นมากมาย ไม่ว่าจะเป็นในด้านของการเมืองหรือเศรษฐกิจ  ซึ่งขณะนี้ยังคงอยู่ในภาวะที่ร้อนแรง จึงขอชะลอการจัดงานออกไปก่อน

อย่างไรก็ดี  แม้ว่าบริษัทจะไม่ได้เข้าไปจัดงานสงกรานต์ในประเทศเมียนมา แต่เมียนมาก็ยังคงมีการจัดงานสงกรานต์เหมือนกับทุกปีเช่นเดียวกับประเทศลาวและกัมพูชา  เนื่องจากกลุ่มประเทศดังกล่าวมีวัฒนธรรมใกล้เคียงกับประเทศไทย  แต่รูปแบบของการจัดงานก็อาจจะมีความแตกต่างกันไปตามวัฒนธรรมของแต่ละประเทศ

สำหรับการจัดงาน “ตะจัน”  หรือเทศกาลสงกรานต์เมียนมา  ที่บริษัท อินเด็กซ์ฯ  ได้เคยเข้าไปมีส่วนร่วมจัดงาน  ถือเป็นการจัดงานอีเวนต์ที่ยิ่งใหญ่ของประเทศเมียนมา  เนื่องจากภายในงานจะมีการจัดเป็นโซนต่างๆ เพื่อให้นักท่องเที่ยวทั้งชาวเมียนมาและนักท่องเที่ยวต่างชาติ ได้เข้ามาร่วมสนุกสาดน้ำคลายร้อน  ขณะเดียวกันยังได้มีการเนรมิตสวนสนุกมาไว้กลางเมือง พร้อมปาร์ตี้โฟม  อุโมงค์น้ำขนาดยักษ์และยาวที่สุดในย่างกุ้งเป็นครั้งแรกในเมียนมา

เขมรพร้อมรับคลื่นนักท่องเที่ยว

สังกรานต์กัมพูชาที่มีชื่อเรียกว่า “โจลชนัมทเมย” (Chaul Chnam Thmey) หมายถึงการข้ามผ่านสู่ปีใหม่เช่นกัน ปกติจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 13-15 เม.ย. เน้นการทำบุญตักบาตร ก่อเจดีย์ทราย สรงน้ำพระ และรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ นอกจากนี้โดยปกติจะมีการพระราชทานอภัยโทษให้กับนักโทษจำนวนหนึ่งในวันปีใหม่กัมพูชาด้วย

สำหรับในปี 2016 นี้ บรรดาเมืองท่องเที่ยวหลักๆ ต่างเตรียมพร้อมรองรับนักท่องเที่ยวที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นจากปีก่อน โดยเฉพาะเมืองเสียมราฐที่จะเพิ่มจำนวนการจัดงานตามจุดต่างๆ มากขึ้น เช่น บริเวณหน้านครวัด ปราสาทบายน ระเบียงช้าง และริมแม่น้ำเสียมราฐ

ชวย ชอน ผู้อำนวยการสำนักงานการท่องเที่ยวเมืองเสียมราฐ คาดว่าปีนี้จะมีนักท่องเที่ยวทั้งหมดราว 5 แสนคน จากเกือบ 4 แสนคนในปีที่แล้ว โดยจะเป็นนักท่องเที่ยวต่างชาติราว 7% หรือประมาณ 3 หมื่นคน

บรรยากาศการเล่นสงกรานต์ของชาวเมียนมา

ปีใหม่ลาวรักษ์ประเพณี

เทศกาลปีใหม่ลาว หรือสงกรานต์ลาว ที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคงหนีไม่พ้นสงกรานต์หลวงพระบาง ที่ยังคงธรรมเนียมประเพณีแบบดั้งเดิมไว้ อันเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นและสามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวจำนวนมากได้ในแต่ละปี เทศกาลสงกรานต์หลวงพระบางนั้นจะแบ่งออกเป็น 4 วันสำคัญ จากปกติ 3 วัน ระหว่างวันที่ 14-16 เม.ย.ของทุกปี โดยมีวันสรงน้ำพระบางเพิ่มขึ้นมาอีก 1 วัน

วันสังขารล่วงคล้ายกับวันสังขารล่องของชาวล้านนา ถือเป็นวันสุดท้ายของปี ชาวบ้านจะทำความสะอาดบ้านเรือนเพื่อปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไป ชาวหลวงพระบางยังนิยมซื้อธงรูปพระพุทธเจ้าและธงเสี่ยงทายโชคชะตาไปปักบนพระธาตุทราย

วันที่สองคือ วันเนา อยู่ตรงกลางระหว่างปีเก่าและปีใหม่ ชาวบ้านจะแห่วอหรือเกี้ยวจากวัดธาตุน้อยมายังวัดเชียงทอง ส่วนในวันที่สาม คือ วันสังขารขึ้น ถือเป็นวันขึ้นศักราชใหม่ นิยมการจุดธูปเทียนและวางดอกไม้ไว้ทางเข้าบ้าน เพื่อแสดงความเคารพต่อเจ้าที่เจ้าทาง ไปตักบาตรที่พระธาตุพูสี และมีการแห่นางสังขาร

สำหรับวันสุดท้าย หรือวันสรงน้ำพระบาง จะมีการอัญเชิญพระบาง พระคู่บ้านคู่เมืองออกมาประดิษฐาน ณ วัดใหม่สุวันนะพูมาราม เพื่อให้ประชาชนได้สรงน้ำเป็นสิริมงคลนาน 3 วัน ก่อนจะอัญเชิญกลับไปเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติหลวงพระบาง

ทั้งนี้ ลาวและไทยมีการจัดประเพณีสงกรานต์ร่วมกันมาอย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้มีงานในนครหลวงเวียงจันทน์ ภายใต้ชื่อ “วันสงกรานต์ไทย-ปีใหม่ลาว” เพื่อกระชับความสัมพันธ์ของสองฝั่งโขง นอกจากนี้ระหว่างวันที่ 12-15 เม.ย. จะมีการจัดงานสงกรานต์ไทย-ลาว ขึ้นที่ จ.นครพนม และระหว่างวันที่ 10-18 เม.ย. ที่ จ.หนองคาย