จับกระแสโลก 2016 ค่าเงิน-น้ำมันปั่นป่วน

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศโพสต์ทูเดย์

ทิศทางโลก ปี 2016 ยังคงเป็นปีแห่งความท้าทายทั้งด้านเศรษฐกิจและการเมือง ที่มีปมใหญ่ทิ้งท้ายมาจากปีนี้ ทั้งการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเป็นครั้งแรกในรอบ 9 ปี ของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ซึ่งสั่นสะเทือนนโยบายการเงิน-การคลังไปทั้งโลก และเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 1994 ที่มหาอำนาจทางเศรษฐกิจโลกสวมคอนเวิร์สดำเนินนโยบายการเงิน 2 ขั้ว เช่นเดียวกับเหตุวินาศกรรมกรุงปารีส ศุกร์ 13 พ.ย. ที่เป็นจุดเริ่มต้นของการผนึกกำลังทำสงครามต่อต้านการก่อการร้ายอีกครั้ง นับตั้งแต่เหตุ 11 ก.ย. 2001

นโยบายการเงินโลก 2 ขั้ว

รัฐบาลและธนาคารกลางหลายแห่งปรับนโยบายการเงินตามมาทันที หลังเฟดขึ้นดอกเบี้ยเป็น 0.25-0.5% ส่งผลให้กลุ่มที่ผูกค่าเงินของตัวเองไว้กับเงินเหรียญสหรัฐ เช่น ฮ่องกง สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซาอุดิอาระเบีย บาห์เรน และคูเวต ต้องขึ้นดอกเบี้ยตาม สวนทางกับธนาคารกลางไต้หวัน ที่ลดดอกเบี้ยลง 0.125% เป็น 1.625% เพราะต้องการให้น้ำหนักการกระตุ้นเศรษฐกิจในบ้านมากกว่า หลังจากที่การส่งออกลดลงต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 10 จากผลกระทบของจีนที่เป็นคู่ค้ารายใหญ่

ทว่า ก็ยังมีรัฐบาลและธนาคารกลางอีกหลายประเทศ รวมถึงไทยที่ยังขอสงวนท่าทีนโยบายการเงินและการคลังเอาไว้ เพื่อขอประเมินสถานการณ์เศรษฐกิจในบ้าน และปฏิกิริยาของกระแสทุนโลกในไตรมาสแรกของปี 2016 ก่อนจะตัดสินใจอีกครั้งว่าจะต้องใช้มาตรการผ่อนคลายเพื่อกระตุ้น หรือหันมาตรึงนโยบายให้เข้มงวดขึ้น เนื่องจากกำลังอยู่ในยุคของนโยบายการเงินโลก 2 ขั้ว ระหว่างขั้วตรึงให้เข้มที่นำโดยเฟด และขั้วผ่อนคลายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจที่ซบเซานำโดยธนาคารกลางยุโรป (อีซีบี) และธนาคารกลางญี่ปุ่น (บีโอเจ)

ฝ่ายวิจัยธนาคารเอเอ็นแซด มองว่า ค่าเงินในเอเชียจะยังเผชิญความผันผวนต่อเนื่องในปีนี้จากผลพวงของเฟด ที่คาดว่าจะมีการทยอยขึ้นดอกเบี้ยอีก 4 ครั้งในปี 2016 สวนทางกับเศรษฐกิจในแต่ละประเทศที่ยังอ่อนแอ ซึ่งภาวะเช่นนี้จะส่งผลให้ทุนไหลเข้าชะลอตัวลงด้วย ซ้ำเติมความเสี่ยงของภาวะทุนไหลออกเป็นทุนเดิม และแน่นอนว่าจะกดดันค่าเงินของเอเชียตามไปด้วย

โกลด์แมน แซคส์ ได้ประเมินทิศทางกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ในปีหน้าว่าจะมีการปรับตัวดีขึ้น นำโดยฝั่งเม็กซิโกและยุโรปกลาง ส่วนฝั่งเอเชียยังมีแนวโน้มทั้งดีขึ้นและแย่ลงผสมกันไป ขณะที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) คาดการณ์ว่าจีดีพีของกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่จะขยายตัวเป็น 4.5% จาก 3.9% ในปีนี้

ด้าน คอนเซ็นซัส อีโคโนมิกส์ มองว่า เอเชีย (ไม่รวมญี่ปุ่น) จะซบเซาลงจากเดิมเล็กน้อยอยู่ที่ 5.7% จาก 5.8% ส่วนยูบีเอส ระบุว่า ตลาดเกิดใหม่จะฟื้นตัวได้ไม่มากนัก เนื่องจากปัญหาที่ผ่านมายังไม่วิกฤตพอที่จะทำให้ปฏิรูปในเชิงโครงสร้าง จึงส่งผลให้เศรษฐกิจย่ำอยู่กับที่

จีนลุยกระตุ้นการเงิน-การคลัง

ภายหลังจากที่ปล่อยให้เศรษฐกิจในไตรมาส 2 ปี 2015 ขยายตัวได้คาบเส้น 7% และเริ่มลดลงมาแตะ 6.9% ในไตรมาส 3 พร้อมกับเกิดวิกฤตการณ์ตลาดทุนขึ้นเป็นครั้งแรก ที่ประชุมแกนนำพรรคคอมมิวนิสต์ส่งสัญญาณพร้อมใช้มาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจในปีหน้า โดยจะใช้นโยบายการเงินที่ยืดหยุ่นและผ่อนคลายต่อเนื่อง หลังจากที่ลดค่ากลางเงินหยวนมาแล้ว 2 ครั้งในเดือน ธ.ค. ไปอยู่ต่ำสุดรในรอบ 4 ปีครึ่ง ฉุดให้เงินหยวนอ่อนค่าลงต่อเนื่อง

นักวิเคราะห์มองว่า จีนจะปล่อยให้เงินหยวนอ่อนค่าลงอีกในปีหน้าเพื่อกระตุ้นภาคการส่งออก แต่จะไม่ใช่การลงทิศทางเดียว จะปล่อยสลับให้แข็งค่าตามกลไกตลาดมากขึ้น หลังจากที่ได้รับไฟเขียวให้อยู่ในตะกร้าเงินสำรองของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ทำให้ประเด็นสงครามค่าเงินยังเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ต้องจับตามอง

สำหรับนโยบายการคลังนั้น จะดำเนินงบประมาณขาดดุลเพิ่มขึ้นในปีงบประมาณหน้า และจะเข้ากระตุ้นตลาดอสังหาริมทรัพย์ที่คาดว่าจะอ่อนแรงลงจากเงินทุนไหลออกหลังเฟดขึ้นดอกเบี้ย 

ราคาน้ำมันโลกร่วงยาว

สำนักงานพลังงานสากล (ไออีเอ) คาดการณ์ว่าอุปสงค์น้ำมันโลกจะขยายตัว 1.2 ล้านบาร์เรล ในปี 2016 ชะลอตัวลงจาก 1.8 ล้านบาร์เรล ในปีนี้ แต่ก็ขยายตัวบนภาวะสต๊อกน้ำมันล้นตลาดที่จะยาวไปถึงสิ้นปี จากการส่งออกของอิหร่านที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 5-7 แสนบาร์เรล ภายในกลางปีหน้า ทำให้บริษัทจัดอันดับเครดิต มูดี้ส์ อินเวสเตอร์ เซอร์วิส คาดการณ์ว่าราคาน้ำมันดิบเวสต์เทกซัสจะลดลงจากคาดการณ์เดิม 8 เหรียญสหรัฐ อยู่ที่ 40 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ขณะที่น้ำมันดิบเบรนต์ลดลง 10 เหรียญสหรัฐ อยู่ที่ 43 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ก่อนจะทยอยปรับราคาขึ้นได้ในปี 2017 เป็นต้นไป

ราคาที่ซึมยาวเช่นนี้จะส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าโภคภัณฑ์ให้เป็นขาลงอีกปี หลังจากที่เจอแรงฉุดจากการนำเข้าของจีนที่ลดลงอย่างมากไปแล้ว แต่สำหรับกลุ่มสินค้าเกษตรนั้น ยังต้องจับตาตัวแปรอย่างภาวะแล้งจัดยาวถึงปีหน้าจากผลกระทบของ
เอลนินโญด้วย

ทั้งนี้ กลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่ของโลก (โอเปก) คาดการณ์ว่าการผลิตของโอเปกจะปรับลดลงในปี 2019 อยู่ที่ 30.6 ล้านบาร์เรล/วัน เทียบกับเมื่อเดือน พ.ย. ที่เฉลี่ย 31.7 ล้านบาร์เรล/วัน ขณะที่ราคาน้ำมันดิบจะกลับมาอยู่ที่ 70 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ในปี 2020

สงครามต้านก่อการร้ายเดือด

ขณะที่นานาชาติ อาทิ สหรัฐ ฝรั่งเศส รัสเซีย เตรียมเดินหน้าสงครามต่อต้านการก่อการร้ายต่อเนื่องในปี 2016 โดยเฉพาะกับกลุ่มติดอาวุธรัฐอิสลาม (ไอเอส) ในซีเรียและอิรัก ทว่า แกรแฮม กริฟฟิท นักวิเคราะห์ของคอนโทรล ริสก์ บริษัทให้คำปรึกษาด้านความเสี่ยงระดับโลก แบ่งแนวโน้มความเคลื่อนไหวกลุ่มไอเอส ปี 2016 เป็น 3 ข้อ 1.จะขยายอิทธิพลมากกว่าเดิมด้วยการฝังความหวาดกลัวในความคิดของประชาชน 2.ไอเอสจะตอบโต้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศของนานาชาติ และ 3.นักรบต่างชาติที่มีแนวคิดหัวรุนแรงจะเข้าร่วมไอเอสมากขึ้น

นอกจากนี้ กลุ่มไอเอสยังมีความพยายามขยายอิทธิพลเข้ามาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) โดยมีการเปิดเผยก่อนหน้านี้ว่า ไอเอสเตรียมขยายสาขาในอาเซียน อาทิ มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ซึ่งอินโดนีเซียสามารถทลายแผนก่อการร้ายและจับกุมผู้ต้องสงสัยได้แล้วหลายคน

สำหรับการเจรจาสันติภาพเพื่อแก้ปัญหาในซีเรียนั้น องค์การสหประชาชาติ (ยูเอ็น) ได้กำหนดวันเจรจาเป็นวันที่ 25 ม.ค. ที่
เจนีวา สวิตเซอร์แลนด์ โดยประเด็นหลักในการหารือคือ การเปลี่ยนผ่านทางการเมือง ความตกลงหยุดยิง รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และการเลือกตั้ง โดยได้รับการตอบรับจากรัฐบาลซีเรียเป็นอย่างดี แต่ยังไม่มีสัญญาณใดๆ จากกลุ่มต่อต้านรัฐบาล

เลือกตั้งสหรัฐชี้ชะตา

การเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐในเดือน พ.ย.ปีหน้า ยังมองตัวเต็งที่จะขึ้นมาได้ยาก คะแนนนิยมของแต่ละคนยังสวิงมาก โดยเฉพาะ “โดนัลด์ ทรัมป์” ผู้ชิงตำแหน่งตัวแทนพรรครีพับลิกัน ที่ชูประเด็นขวาจัดกีดกันไม่ให้ชาวมุสลิมเข้าสหรัฐ ก่อให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์ทั่วโลก แต่กลับทำให้คะแนนนิยมพุ่งขึ้นจาก 28% เป็น 41% รวมถึงยังสนับสนุนสิทธิการครอบครองปืนโดยถูกกฎหมาย ด้าน “เจบ บุช” ทายาทจากตระกูลบุช วางตัวเป็นรีพับลิกันสายกลาง ชูนโยบายส่งเสริมสิทธิสตรี ชนกลุ่มน้อย และคนพิการ แต่ก็ยังคงจุดยืนหลักของพรรคที่ปกป้องผลประโยชน์ของภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมการเงินในวอลสตรีท

ขณะที่ฟากพรรคเดโมแครต ตัวเต็งอันดับ 1 หนีไม่พ้น “ฮิลลารี คลินตัน” อดีตสตรีหมายเลข 1 ที่ชูนโยบายทำสงครามต่อต้านกลุ่มไอเอสในทุกๆ ด้าน สนับสนุนชนชั้นกลาง และเพิ่มความเท่าเทียมด้านโอกาส ส่วนตัวเต็งอีกรายคือ “เบอร์นี แซนเดอร์ส” ที่ยึดอุดมการณ์ฝ่ายซ้ายสังคมนิยมเป็นหลัก ด้วยให้ความสำคัญกับชนชั้นกลางและล่าง ต่อต้านทุนนิยมและวอลสตรีท

2016 โลกร้อนทุบสถิติใหม่

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกของสหประชา ชาติ (ดับเบิ้ลยูเอ็มโอ) เปิดเผยว่า ปี 2015 อาจเป็นปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ทุบสถิติปี 2014 โดยมีอุณหภูมิสูงขึ้นถึง 143% จากยุคก่อนอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นผลมาจากปรากฏการณ์เอลนินโญ ที่อุณหภูมิในมหาสมุทรแปซิฟิกร้อนขึ้นจนก่อให้เกิดสภาพอากาศผิดปกติใน 2 ฝั่งแปซิฟิก โดยฟากตะวันตกจนถึงเอเชียใต้อากาศจะแล้ง ในขณะที่อีกฟากจะเกิดฝนตกผิดปกติ

ปรากฏการณ์นี้ยังมีแนวโน้มจะทุบสถิติอีกครั้งในปี 2016 โดยสำนักงานสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐ (เอ็นโอเอเอ) ระบุว่า มีโอกาสถึง 85% ที่เอลนินโญจะกินเวลาไปถึงต้นฤดูใบไม้ผลิของปีหน้า และยังมีโอกาสที่ปรากฏการณ์ลานินญา ซึ่งตรงกันข้ามกับเอลนินโญ จะเกิดขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี 2016 โดยจะก่อให้เกิดสภาพอากาศแห้งแล้งในสหรัฐและอเมริกาใต้ และฝนตกหนักมากเกินไปในเอเชีย