วิดีโอสตรีมมิ่งตบเท้าเข้าอาเซียน เจอกับดักเน็ตอืด-ละเมิดลิขสิทธิ์

โดย...ชญานิศ ส่งเสริมสวัสดิ์

สมาร์ทโฟนมีบทบาทมากขึ้นในยุคปัจจุบัน ส่งผลให้สื่ออื่นๆ ตั้งแต่สิ่งพิมพ์ยันโทรทัศน์จำเป็นต้องปรับตัวรับกับเทคโนโลยีสมัยใหม่และพฤติกรรมของผู้บริโภคมากยิ่งขึ้น

"วิดีโอสตรีมมิ่ง" ถือกำเนิดขึ้นจากการปรับตัวให้เข้ากับเทคโนโลยีในปัจจุบันดังกล่าว นำเทรนด์โดย "เน็ตฟลิกซ์" วิดีโอสตรีมมิ่งชื่อดังในสหรัฐที่กำลังไปได้สวยทั้งตลาดภายในบ้านและตลาดยุโรป โดยเน็ตฟลิกซ์ก็ปรับตัวมาจากการเป็นร้านเช่าวิดีโอที่เริ่มเปิดกิจการมาตั้งแต่ปี 1997

วิดีโอสตรีมมิ่ง คือ การให้บริการวิดีโอทั้งภาพยนตร์ รายการโทรทัศน์ และซีรี่ส์แบบรายเดือนทางออนไลน์ โดยคิดค่าบริการรายเดือน เดือนละประมาณ 10-15 เหรียญสหรัฐ/เดือน (ราว 350-525 บาท/เดือน)

 

การให้บริการแบบวิดีโอสตรีมมิ่งได้รับความนิยมอย่างมากจากพฤติกรรมการใช้สมาร์ทโฟน และทำให้ผู้ให้บริการวิดีโอออนไลน์อย่างเน็ตฟลิกซ์มีรายได้เป็นกอบเป็นกำ แม้ผลกำไรจะปรับลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อน แต่ไตรมาส 2 เน็ตฟลิกซ์ก็ยังทำกำไรไปได้ 74 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีผู้ติดตามเป็นสมาชิก (ซับสไครบ์) มากถึง 69.17 ล้านคนทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม เน็ตฟลิกซ์กลับยังไม่เข้ามาจับตลาดเอเชียอย่างเป็นจริงเป็นจัง เปิดโอกาสให้คู่แข่งรายอื่นเข้ามาเจาะตลาดกันมากขึ้น

ปลายเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา วอร์เนอร์บราเธอร์ส ค่ายสตูดิโอจากฮอลลีวู้ด และโซนี่ พิกเจอร์ส เทเลวิชั่น บริษัทโปรดักชั่นรายการโทรทัศน์ ร่วมมือกับสิงเทล บริษัทผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือของสิงคโปร์ รวมตัวกันลงทุน 100 ล้านเหรียญสหรัฐ เพื่อออกวิดีโอสตรีมมิ่ง "ฮูค" ผู้ให้บริการวิดีโอสตรีมมิ่งที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย

 

ฮูคเปิดให้บริการวิดีโอสตรีมมิ่งในอินเดีย ไทย และฟิลิปปินส์ ซึ่งสองประเทศหลังเป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ภาคส่วนอินเทอร์เน็ต ไม่ว่าจะเป็นการให้บริการสัญญาณโทรศัพท์มือถือ อี-คอมเมิร์ซ หรือส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว

นีลเส็น สถาบันวิจัยตลาดระดับโลก เปิดเผยว่า ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งสิงคโปร์ ไทย อินโดนีเซีย มาเลเซีย เวียดนาม และฟิลิปปินส์ มีการใช้บริการอินเทอร์เน็ตมากขึ้น โดยสิงคโปร์นำมาเป็นที่หนึ่ง มีการใช้อินเทอร์เน็ตมากกว่า 24 ชั่วโมง/สัปดาห์ ฟิลิปปินส์ 21.5 ชั่วโมง/สัปดาห์ และมาเลเซีย 19.8 ชั่วโมง/สัปดาห์ เป็นต้น

ในขณะเดียวกัน ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็มีการใช้อินเทอร์เน็ตผ่านโทรศัพท์มือถือมากขึ้นด้วยเช่นเดียวกัน ซึ่งถือเป็นปัจจัยบวกต่อการเจาะตลาดวิดีโอสตรีมมิ่งในประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นอย่างมาก

 

นอกจากนี้ ปีเตอร์ บิธอส ประธานบริหารของฮูค เปิดเผยว่า นอกจากจีนที่จำกัดต่างชาติไม่ให้เข้าถึงการลงทุนแล้ว ในบรรดาประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่ของเอเชีย มีเพียง 150 ล้านครัวเรือนเท่านั้นที่มีโทรทัศน์แบบเสียเงินรับชม

"คำถามคือ เราจะทำอย่างไรที่จะให้ความบันเทิงกับผู้คนนับพันล้าน โดยที่ไม่ต้องติดจานดาวเทียมไว้บนบ้านของพวกเขา" บิธอส กล่าว

ในขณะเดียวกัน ฮูค ซึ่งเป็นบริษัทต่างชาติ ก็ต้องเจอกับคู่แข่งท้องถิ่นอย่างไอฟลิกซ์ บริษัทสื่อสารโทรศัพท์ทางไกลของฟิลิปปินส์ (พีแอลดีทีซี) บริษัทโทรคมนาคม และบริษัทจากคู่แข่งอื่นๆ เช่น อีโวลูชั่นมีเดีย แคปปิตอล ของครีเอทีฟ อาร์ติสต์ เอเยนซี จากสหรัฐ หรือพาทริกค์ กรูฟ บริษัทสตาร์ทอัพจากออสเตรเลีย ที่เดินหน้าตบเท้าเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เช่นเดียวกัน

ทว่า การเข้ามาเจาะตลาดในประเทศกำลังพัฒนาไม่ใช่เรื่องง่ายเลย

"ตลาดเอเชียมีโอกาสลงทุนมากมาย แต่เป็นการเดินทางอันยาวนานที่เราต้องเผชิญหน้ากับความท้าทายหลักๆ 3 อย่าง คือ โครงสร้างพื้นฐานของแบนด์วิดท์ การใช้อุปกรณ์เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตที่หลากหลาย และการจ่ายเงิน" บิธอส กล่าว

ประการแรก โครงสร้างพื้นฐานของแบนด์วิดท์ที่สะท้อนความเร็วของการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตของประเทศในภูมิภาคนี้ โดยความเร็วเฉลี่ยอินเทอร์เน็ตของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่ที่ 12.4 เมกะบิต/วินาที ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 17.5 เมกะบิต/วินาที

อย่างไรก็ตาม ฮูคแก้ปัญหานี้ด้วยการเจรจาขอลิขสิทธิ์ภาพยนตร์ ทีวีซีรี่ส์ หรือรายการโทรทัศน์ในสตรีมมิ่ง เพื่อให้ผู้ใช้สามารถดาวน์โหลดวิดีโอดังกล่าวมาดูได้ผ่านทางไว-ไฟ และสามารถดูแบบออฟไลน์ภายหลังผ่านทางสมาร์ทโฟน

ประการที่สอง อุปกรณ์เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตที่หลากหลาย เช่น การใช้สมาร์ทโฟนหรือการใช้เว็บเบราเซอร์จากหน้าจอคอมพิวเตอร์ โดยฮูคยังพยายามที่จะเข้าถึงลูกค้าด้วยการให้บริการผ่านโครมเคสของกูเกิล ซึ่งสามารถเชื่อมต่อภาพยนตร์จากสมาร์ทโฟนเข้าสู่คอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต หรือโทรทัศน์

ประการสุดท้าย การชำระเงิน เนื่องจากการให้บริการแบบ "เอ็มเพย์เมนต์" หรือการให้บริการชำระค่าบริการผ่านทางโทรศัพท์มือถือหรือบัตรเครดิตเพิ่งจะเติบโตในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ส่งผลให้ฮูคต้องมีบริการชำระเงินแบบเป็นเงินสดเข้ามาด้วยเพื่ออุดช่องโหว่ดังกล่าว

นอกจากนี้ ยังปรับราคาให้เหมาะสมกับประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยหั่นราคาต่างจากผู้ให้บริการสตรีมมิ่งในสหรัฐหรือยุโรปเป็น 3 เหรียญสหรัฐ/เดือน

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายของผู้ให้บริการวิดีโอสตรีมมิ่งยังไม่จบแค่นั้นง่ายๆ

มาร์ก บริทต์ ประธานบริหารของไอฟลิกซ์ เปิดเผยว่า ในประเทศตลาดเกิดใหม่ เช่น เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเพียง 50 ล้านคน จากประชากรทั้งหมดราว 600 ล้านคนเท่านั้น ที่มีการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตแบบรายเดือน และมีการรับข้อมูลแบบสมัครสมาชิกบนโทรศัพท์มือถือเพียง 100 ล้านคน จากประชากรที่ใช้สมาร์ทโฟนทั้งหมด 250 ล้านคนเท่านั้น

นอกจากนี้ ประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังมีปัญหาที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ต่ออุตสาหกรรมสร้างสรรค์โดยรวม นั่นคือปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์

บริทต์ ระบุว่า จากการบังคับใช้กฎหมายที่ต่ำในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยกเว้นสิงคโปร์ รวมถึงการไม่สามารถเข้าถึงเนื้อหาได้ ทำให้ประชาชนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หันไปหา "ดีวีดีเถื่อน" ซึ่งมีการวางขายอย่างเปิดเผยในประเทศเหล่านั้นอีกด้วย

ในขณะเดียวกัน ราคาการซับสไครบ์วิดีโอสตรีมมิ่งก็อยู่ที่ 3 เหรียญสหรัฐ/เดือน ซึ่งมากกว่าราคาของดีวีดีเถื่อนที่ราคาต่ำที่สุดอยู่ที่ราว 0.50 เหรียญสหรัฐ หรือราว 17 บาทเท่านั้นเสียอีก

ทว่า บริทต์ ระบุว่า จากการให้ผู้ใช้สามารถดาวน์โหลดและเก็บไว้ดูอีกทีภายหลัง จะเป็น "ตัวเปลี่ยนเกม" ที่ทำให้ผู้คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หันมาหาวิดีโอสตรีมมิ่งในที่สุด โดยจากสถิติของไอฟลิกซ์แล้ว 85% ของผู้ใช้บริการดาวน์โหลดและเก็บไว้ชมภายหลัง ในขณะที่ 55% เปิดดูผ่านสมาร์ทโฟน

นอกจากนี้ ทั้งฮูคและไอฟลิกซ์ต่างก็เจาะตลาดอินเดียที่มีการเติบโตของการใช้อินเทอร์เน็ตสูงมากอีกด้วย เรียกได้ว่าการแข่งขันของวิดีโอสตรีมมิ่งจะเป็นไปอย่างเข้มข้นเลยทีเดียว

"พวกเราจะเห็นการแข่งขันวิดีโอสตรีมมิ่งอย่างเข้มข้นในช่วงอีก 12 เดือนข้างหน้า" บิธอส กล่าว