Chugoku 21

ถ้าพูดถึงจังหวัด Shimane สถานที่หนึ่งที่เห็นภาพลอยตามมาเลยก็คือ ศาลเจ้าอิซุโมะ (Izumo Taisha) ซึ่งเป็นหนึ่งในศาลเจ้าศักดิ์สิทธิ์ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น ท่านผู้อ่านเคยสงสัยมั้ยครับว่า ทำไมศาลเจ้าบางแห่งถึงเรียก Jinja บางแห่งเรียก Jingu และบางแห่งเรียก Taisha จำได้ว่าตอนที่ไปจังหวัดมิเอะ ซึ่งเป็นที่ตั้งของศาลเจ้าอิเสะ (Ise Jingu) ศาลเจ้าศักดิ์สิทธิ์ที่สุดอีกแห่งของญี่ปุ่น เจ้าหน้าที่การท่องเที่ยวอธิบายให้ฟังว่า คำว่า Jingu นั้นมีต้นกำเนิดมาจากศาลเจ้าอิเสะ คือถ้าพูดถึงศาลเจ้าอิเสะ ไม่ต้องเรียกเต็มยศว่า Ise Jingu ก็ได้ แค่เรียกว่า Jingu เฉยๆ คนญี่ปุ่นก็รู้ว่าหมายถึงศาลเจ้าอิเสะ แต่ถ้าเป็นศาลเจ้าอื่นๆ ที่ลงท้ายด้วย Jingu ต้องมีคำนำหน้าเสมอ เช่น Atsuta Jingu ที่นาโกย่า Heian Jingu ที่เกียวโต Meiji Jingu ที่โตเกียว เป็นต้น ผมก็เลยถามว่ามีการแบ่งชั้นกันอย่างไรระหว่าง Jingu กับ Jinja ก็ได้คำตอบที่ชัดเจนว่า Jingu นี่ใช้เรียกศาลเจ้าที่มีความเกี่ยวข้องกับสมเด็จพระจักรพรรดิของญี่ปุ่นตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน ยกเว้นศาลเจ้าอิเสะเท่านั้นที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับเทพีอะมะเทระสึ (Amaterasu Omikami) หรือเทพีแห่งพระอาทิตย์ ซึ่งถือว่าเป็นเทพสูงสุดของญี่ปุ่นและเป็นต้นกำเนิดของราชวงศ์ญี่ปุ่นด้วย นอกจากนี้ยังมีศาลเจ้าบางแห่งที่ลงท้ายด้วย Gu เช่น Toshogu, Hachimangu ซึ่งโดยมากจะใช้กับศาลเจ้าของบุคคลสำคัญที่มีความเกี่ยวพันกับราชวงศ์หรือองค์พระจักรพรรดิ เช่น โชกุน ไดเมียว อย่างเช่น Nikko Toshogu ที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับโชกุนโทคุคาวะ อิเอยะสึ หรือ Tsurugaoka Hachimangu ที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับเทพอุปถัมภ์ของเหล่าซามูไร และสร้างโดย Minamoto Yoritomo ผู้สถาปนารัฐบาลทหาร (Bakufu) และเป็นโชกุนของแรกของญี่ปุ่น เป็นต้น ในขณะที่ Jinja นั้นใช้เรียกศาลเจ้าทั่วๆ ไปที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้ตั้งแต่เทพน้อยใหญ่ ไปจนถึงบรรพบุรุษที่ล่วงลับ ในประเทศญี่ปุ่นมีศาลเจ้ารวมๆ กันกว่า 1 แสนแห่ง แต่ทั้งหมดแยกย่อยแตกสาขาออกมาจากศาลเจ้าหลักไม่กี่สิบแห่ง อาทิ ศาลเจ้า Inari ศาลเจ้า Tenjin ศาลเจ้า Kumano ศาลเจ้า Munakata เป็นต้น และในบรรดาศาลเจ้าหลักก็มีหลายแห่งที่ใช้คำเรียกว่า Taisha เช่น Fushimi Inari Taisha ที่จังหวัดเกียวโต Kumano Hongu Taisha ที่จังหวัดวาคะยามะ Suwa Taisha ที่จังหวัดนากาโนะ ซึ่งผมพยายามสอบถามทั้งจากบุคคลและสืบค้นจากตำรา แต่ก็ยังหาข้อสรุปที่ชัดเจนแน่นอนไม่ได้ว่าใช้หลักเกณฑ์ไหนมาเรียก Taisha แต่พอจะสรุปได้คร่าวๆ ว่าต้องเป็นศาลเจ้าที่ทั้งเก่าแก่และได้รับการเคารพเป็นอย่างสูง และในบรรดา Taisha ทั้งหมด ต้องถือว่า Izumo Taisha เป็นศาลเจ้าที่มีชื่อเสียงและได้รับการเคารพที่สุด

ศาลเจ้าอิซุโมะ เป็นศาลเจ้าที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับเทพ Okuninushi เทพผู้สร้างแผ่นดินประเทศญี่ปุ่น ซึ่งถือว่าเป็นเทพที่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าเทพีอะมะเทระสึ จึงไม่แปลกใจเลยว่าทั้งศาลเจ้าอิเสะและศาลเจ้าอิซุโมะมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน แต่เดิมผมเข้าใจว่าศาลเจ้าอิเสะน่าจะเด่นล้ำกว่า แต่พอได้มาสัมผัสกับศาลเจ้าอิซุโมะอีกครั้งและได้รับคำชี้แนะจากผู้เชี่ยวชาญ จึงถึงบางอ้อเข้าใจแล้วว่าทำไมศาลเจ้าอิซุโมะถึงมีผู้คนเคารพกันมากมาย ไว้สัปดาห์หน้าจะมาอรรถาธิบายให้อ่านกันครับ