อันตราย... โลหะผสมในเครื่องประดับ

โดย...สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)

ตะกั่วเป็นโลหะหนักสีเงินเทามีคุณสมบัติอ่อนตัว จุดหลอมเหลวต่ำ สามารถดัดเป็นรูปร่างต่างๆ ได้ ทำให้ถูกนำมาใช้ประโยชน์มากมาย และมีการนำโลหะตะกั่วมาผสมกับโลหะอื่นๆ เพื่อเพิ่มคุณสมบัติในการทำเครื่องประดับเทียม เช่น เครื่องประดับทองเหลือง เครื่องประดับที่มีการเคลือบสีลงยา และแม้กระทั่งเครื่องประดับพลาสติก

รู้กันดีว่าสารตะกั่วเป็นพิษต่อร่างกาย โดยสามารถเข้าสู่ร่างกายได้หลายวิธี ทั้งทางเดินอาหารและทางเดินหายใจ ร่างกายจะสามารถดูดซึมสารตะกั่วจากทางเดินอาหารได้ 11 เปอร์เซ็นต์ ในผู้ใหญ่ แต่สำหรับเด็กจะดูดซึมได้ถึง 30-75 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งหากมีสารตะกั่วในอาหาร ทางเดินอาหารของเด็กจะดูดซึมได้ดีมาก

เด็กที่ขาดสารอาหาร เช่น ขาดธาตุเหล็ก ขาดธาตุแคลเซียม จะเพิ่มการดูดซึมสารตะกั่ว ส่วนทางเดินหายใจร่างกายจะสามารถดูดซึมได้ 50 เปอร์เซ็นต์ ทางผิวหนังจะดูดซึมสารตะกั่วได้เล็กน้อยแต่ก็ยังเป็นอันตรายอยู่ดี

อันตรายจากโลหะตะกั่วมีผลเสียต่อสมองและการติดต่อของเซลล์ประสาท โดยสารตะกั่วจะไปจับกับเซลล์แทนที่แคลเซียม พบว่าหากมีสารตะกั่วในเลือดเพิ่มขึ้นทุก 10 mcg/dLจะทำให้ IQ ลดลง และยังมีผลต่อเม็ดเลือดแดง ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายเป็นโรคโลหิตจางและมีผลต่อการทำงานของไต นอกจากนี้สารตะกั่วสามารถก่อปัญหาให้แก่ทารกในครรภ์ อาจทำให้เกิดการแท้ง คลอดก่อนกำหนด เด็กที่เกิดมาจะมีน้ำหนักตัวน้อยกว่าปกติ การทำงานของสมองจะพัฒนาช้า หรือปัญญาอ่อนได้

สหรัฐซึ่งเป็นตลาดอัญมณีและเครื่องประดับที่ใหญ่และสำคัญที่สุดในโลก ได้ให้ความสำคัญกับสารตะกั่วที่มีในเครื่องประดับ โดยได้ออกข้อกำหนดมาตรฐานในเครื่องประดับจะต้องมีค่าปริมาณตะกั่วได้ไม่เกิน 600 ppm หรือ 0.06 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งค่านี้จะวิเคราะห์ได้ด้วยการนำเครื่องประดับไปตรวจสอบในห้องปฏิบัติการ

แน่นอนที่สุดการส่งออกเครื่องประดับไปนานาประเทศจำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องตรวจวิเคราะห์ปริมาณตะกั่ว เพื่อควบคุมคุณภาพสินค้าให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน อันจะช่วยยกระดับมาตรฐานสินค้าเครื่องประดับไทย และสร้างความมั่นใจให้กับคู่ค้า อีกทั้งยังป้องกันการถูกยกเลิกการสั่งซื้อสินค้า ที่อาจเกิดตามมาจากการตรวจพบปริมาณตะกั่วเกินข้อกำหนดในเครื่องประดับ

ห้องปฏิบัติการตรวจสอบวิเคราะห์โลหะมีค่าของสถาบันฯ ได้เปิดให้บริการในการตรวจวิเคราะห์ปริมาณตะกั่วในเครื่องประดับ ซึ่งจะช่วยท่านสามารถควบคุมคุณภาพสินค้า และมีความมั่นใจว่าเครื่องประดับที่ท่านส่งออกนั้น มีปริมาณของสารตะกั่วเป็นไปตามข้อกำหนดมาตรฐาน