...นูบิจา...Bike Sharing

ภาพชาวเมืองจางวอน ที่เป็นสมาชิกโครงการ “นูบิจา Nubija ???” รีบเดินภาพชาวเมืองจางวอน ที่เป็นสมาชิกโครงการ “นูบิจา Nubija ” รีบเดินมาปลดล็อกจักรยานสองล้อที่จอดเป็นระเบียบอยู่หน้าสถานีรถไฟแล้วขี่ออกไปตามทางวิ่งเฉพาะจักรยาน ทำให้รู้สึกทึ่งว่า ต่อไปนี้การเดินทางในเกาหลีคงจะสะดวกสบายและประหยัดขึ้นอีกมาก ในความทันสมัยของเมืองที่คนเดินทางกันอย่างเร่งรีบ จักรยานสองล้อเกาะกระแสโลกจะทำให้เกาหลีกลายเป็นดินแดนแห่งจักรยานสองล้อไปแล้วค่ะ

“นูบิจา” (Nubija ) ที่จริงไม่ใช่ภาษาเกาหลี แต่เป็นตัวย่อของคำว่า Nearby Useful Bike, Interesting Joyful Attraction ที่เริ่มดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2008 ที่เมืองจางวอนในจังหวัดคยองซังนัมโด จากนั้นก็แผ่ขยายเข้าไปในเมืองต่างๆ รวมทั้งกรุงโซล เป็นวิถีเดียวกับระบบการแบ่งปันจักรยานใช้ที่ประสบความสำเร็จในฝรั่งเศส และอีกหลายๆ เมืองใหญ่ในยุโรปและจีน ที่มีชื่อว่า เวลิบ () ซึ่งมาจาก คำว่า (จักรยาน) กับ (อิสรภาพ) ...ฟังชื่อก็บอกแล้วว่า หลักการของการแบ่งปันกันใช้นี้คือ ผู้ใช้มีอิสระที่จะใช้ที่ไหนเมื่อไรก็ได้ สามารถปลดล็อกจักรยานไปใช้จากที่หนึ่ง และเก็บคืนจักรยานได้ในสถานีบริการที่ต้องการคืน จึงทำให้ระบบการแบ่งปันต่างจากการเช่าใช้จักรยานที่ต้องกำหนดเวลาเช่าและนำส่งคืนสถานที่เช่ามา

ในปัจจุบัน ระบบแชร์กันใช้จักรยานในเกาหลีมีใช้ทั่วไปใน 14 เมือง เช่น ที่เมืองจางวอน โคยาง แดจอน และปูซาน ซึ่งมีประมาณ 500 สถานีบริการ และจักรยานมากกว่า 1.1 หมื่นคัน ตามทุกสถานีรถไฟฟ้า ป้ายรถเมล์หลักๆ หน้าห้างสรรพสินค้าใหญ่ สถานที่สำคัญ และโรงเรียน ส่วนสถานีจักรยานในกรุงโซลยังมีน้อย เนื่องจากในกรุงโซลชั้นในยังมีปัญหาในการจัดสรรทางวิ่งจักรยานเพราะความแออัดของการจราจรทำให้มีทางวิ่งจักรยานได้น้อย จึงทำให้ผู้คนไม่ค่อยกล้าใช้จักรยานกันเท่าไร จึงมีสถานีบริการแชร์จักรยานในกรุงโซลชั้นนอกเท่านั้น และก็เป็นไปเพื่อเป้าหมายในการออกกำลังกายมากกว่าการเดินทาง

ในเกาหลี สถิติของผู้ใช้งานในวันธรรมดากลายเป็นผู้หญิง แม่บ้านที่ดูแลลูกสามีไม่ได้ออกไปทำงานนอกบ้าน ใช้มากที่สุดในการเดินทางไปทำกิจธุระประจำวัน จ่ายกับข้าว ไปธนาคาร ส่วนวันสุดสัปดาห์กลายเป็นเด็กนักเรียนขี่เพื่อออกกำลังกาย ส่วนวิธีการใช้ก็ง่ายมากค่ะ คือ จะให้สมาร์ทการ์ด หรือลงทะเบียนสมัครออนไลน์ หรือสมัครที่สำนักงานเขตเพื่อเข้าใช้งานแล้ว ก็จะมีรหัสแจ้งกลับมาทางโทรศัพท์มือถือ จากนั้นก็สามารถนำรหัสปลดล็อกจักรยานไปใช้ได้ทันที หากมีค่าใช้จ่ายก็จะตัดค่าบริการในโทรศัพท์มือถือ โดยปกติการใช้งานระยะเวลาสั้นๆ ไม่มีค่าใช้จ่าย เช่น ฟรี 3 ชั่วโมง หากเกินกว่านี้คิดค่าบริการ 1,000 วอน (ราว 25 บาท) ต่อครั้ง หรือจะเหมาจ่ายรายเดือนไปเลยก็ได้ เดือนละ 3 หมื่นวอน (ราว 750 บาท)

การใช้จักรยานนอกจากจะช่วยลดปัญหามลพิษทางอากาศจากควันรถยนต์ ลดการใช้พลังงาน และทะนุถนอมโลกนี้ให้น่าอยู่ไปอีกนาน ยังช่วยให้ผู้ขี่มีสุขภาพดี (ถ้าไม่ไปขี่ในดงรถยนต์) ซึ่งมีแต่ข้อดีกับดี ทว่าการจะนำมาใช้คงต้องนึกถึงสภาพความเป็นจริงหลายๆ ด้าน เช่น เหตุหนึ่งที่ทำให้การขี่จักรยานในเกาหลีไม่เป็นเรื่องที่เหน็ดเหนื่อยเกินไป สำหรับคนที่เดินทางไปทำงานหรือไปโรงเรียน เนื่องจากสภาพอากาศเย็นไม่ร้อนจัด ถ้าแต่งชุดทำงานขี่จักรยานท่ามกลางแดดเปรี้ยง เช่น กลาง กทม. คงน่าเวทนาเหลือเกิน... สำหรับปัญหาการจัดพื้นที่ขี่ให้ปลอดภัยทั้งแขนขาและปอดได้อย่างไรนั้น สำนักงานวิจัยการจราจรแห่งเกาหลีได้เคยนำเสนอไอเดียที่น่าสนใจมากอันหนึ่ง คือ การสร้าง Bike Rapid Transit (BIRT) หรือทางจักรยานลอยฟ้าซึ่งเป็นท่ออุโมงค์สำหรับจักรยานโดยเฉพาะเพื่อเป็นทางเลือกหนึ่ง ซึ่งอ้างว่าค่าก่อสร้างต่ำเสียด้วยสิคะ... ถ้าได้อย่างนี้ โครงการจักรยาน ปั่น ปั่น ของกรุงเทพมหานครคงจะประสบผลสำเร็จท่วมท้นแน่นอนค่ะ...