นวัตกรรมชิ้นโบว์แดง

“เช้าดื่มด่ำกลิ่นไอความเป็นปักกิ่ง บ่ายทานติ่มซำเลิศรสที่กวางเจา” ช่างเป็นชีวิตที่มีความแปลกใหม่

และดูเหมือนจะเป็นไปได้ยากสำหรับคนเมืองที่มีจังหวะชีวิตรวดเร็วเฉกเช่นทุกวันนี้ แต่ใครจะคิดว่าปรารถนาดังกล่าวเป็นจริงแล้ววันนี้ เมื่อรถไฟความเร็วสูงสายปักกิ่งกวางเจาเปิดใช้อย่างเป็นทางการไปเมื่อวันที่ 26 ธ.ค.ที่ผ่านมา ทางเลือกใหม่ในการเดินทางสายนี้ ย่อมกระตุ้นให้เกิดผลดีทางเศรษฐกิจของประเทศนานัปการ สร้างโอกาสในการทำงานและการขยายตลาดการค้าจำนวนนับไม่ถ้วน

ในช่วงที่เศรษฐกิจโลกยังคงอยู่ในช่วงขาลงอย่างต่อเนื่อง หากจะเอ่ยถึงสัญลักษณ์ที่แสดงถึงพัฒนาการทางเศรษฐกิจที่ก้าวไกลอย่างไม่หยุดยั้งของจีนแล้วล่ะก็ รถไฟฟ้าความเร็วสูงสายปักกิ่งกวางเจานี่แหละเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุดอย่างหนึ่ง

อันที่จริง รถไฟความเร็วสูงหรือที่คนจีนเรียกกันติดปากว่า เกาเถี่ย มีมาหลายต่อหลายสายแล้ว ที่เด่นๆ ได้แก่ สายปักกิ่ง-เซี่ยงไฮ้ ที่เชื่อมต่อระหว่างมหานครสองแห่งของประเทศและของโลก สร้างเม็ดเงินจำนวนมหาศาลมาสู่เมืองและมณฑลที่รถไฟแล่นผ่าน มาในวันนี้ รถไฟสายประวัติศาสตร์อย่างปักกิ่ง-กวางเจา ก็สร้างความภาคภูมิใจให้แก่ชาวจีนอีกครั้ง ด้วยสถิติเส้นทางรถไฟความเร็วสูงที่ยาวที่สุดในโลก มีระยะทางยาวถึง 2,298 กิโลเมตร

 

สาธารณูปโภคที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการเดินทางและการขนส่งให้แก่คนในประเทศ ให้มีความรวดเร็วมากยิ่งขึ้นชนิดนี้ ใช้เวลาสร้างราว 7 ปีเศษ นับแต่เริ่มก่อสร้างในปี ค.ศ. 2005 ถือว่าล่าช้ากว่ากำหนดเดิมราว 1 ปี อันเป็นผลจากการตรวจสอบระบบความปลอดภัยอย่างเข้มงวด หลังเหตุการณ์รถไฟความเร็วสูงชนกันเมื่อเดือนกรกฏาคม ค.ศ. 2011 ที่เมืองเวินโจว จนทำให้มีผู้เสียชีวิตมากถึง 40 คน ทำให้โครงการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงถูกระงับการก่อสร้างไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง

รถไฟขบวนเหนือ-ใต้สายนี้เริ่มออกเดินทางจากปักกิ่ง ผ่านสือเจียจวง เจิ้งโจว อู่ฮั่น ฉางซา และไปสิ้นสุดปลายทางที่เมืองกวางเจา แล่นผ่านปักกิ่ง มณฑลเหอเป่ย มณฑลเหอหนาน มณฑลหูเป่ย มณฑลหูหนาน มณฑลกวางตุ้ง ด้วยความเร็วระดับ 350 กิโลเมตร/ชั่วโมง ทว่า ช่วงระยะแรกเริ่มจะชิมลางด้วยการแล่นอยู่ที่ระดับ 300 และ 250 กิโลเมตร/ชั่วโมงก่อน โดยมีราคาตั๋วลดหลั่นกันไปตามระดับความเร็วและความสะดวกสบายของที่นั่ง นวัตกรรมล่าสุดของกระทรวงการรถไฟชิ้นนี้สามารถย่นระยะเวลาการเดินทางจากปักกิ่งไปกวางเจาให้เหลือเพียงแค่ 8 ชั่วโมงเท่านั้น ประหยัดเวลาได้มากถึง 12 ชั่วโมง 30 นาที จึงไม่น่าแปลกใจว่าจะมีชาวจีนจำนวนไม่น้อยได้รับอานิสงส์จากการใช้บริการรถไฟขบวนดังกล่าวในการทำงานและการดำเนินชีวิตประจำวัน

หลังจากทางรถไฟสายนี้เปิดให้บริการ การคมนาคมผ่านการใช้รถไฟความเร็วสูงจะมีระยะทางทั้งสิ้น 9,300 กิโลเมตร แผนการดำเนินการระยะกลางและระยะยาวของกรมการรถไฟระบุไว้ว่า เมื่อถึงปี ค.ศ. 2020 ทางรถไฟที่สร้างเสร็จทั่วประเทศจะมีความยาวมากกว่า 1.2 แสนกิโลเมตร ในจำนวนนี้มีรถไฟขบวนด่วนมากถึง 5 หมื่นกิโลเมตร นั่นหมายถึงการคมนาคมทางรถไฟจะเป็นเส้นทางที่เพิ่มความรวดเร็วให้แก่ผู้โดยสารมากขึ้นกว่าที่เคยเป็นมา

แน่นอนว่าการเปิดบริการรถไฟความเร็วสูงสายนี้ ย่อมแสดงให้เห็นถึงการก้าวไปอีกขั้นของโครงการก่อสร้างทางรถไฟของจีนที่สามารถสร้างความเป็นที่สุดด้านเทคโนโลยีในการสร้างรถไฟความเร็วสูงของโลก ที่สำคัญ บรรดาผู้คนที่อาศัยอยู่ตามเมืองที่รถไฟแล่นผ่านล้วนมีปริมาณการไหลเวียนของคน สิ่งของ เงินทุน ข้อมูลข่าวสารและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างกันเพิ่มขึ้นอีกด้วย จะสังเกตเห็นว่าเมืองที่ทางรถไฟแล่นผ่านล้วนเป็นแหล่งทรัพยากรท่องเที่ยวของประเทศ มีทั้งในส่วนที่เป็นเขตทัศนียภาพทางธรรมชาติ แหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ด้วยเหตุนี้ ธุรกิจท่องเที่ยวและธุรกิจที่เกี่ยวข้องล้วนได้รับการกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว

 

อย่างไรก็ดี รถไฟความเร็วสูงเท่าที่เคยมีมาล้วนตกอยู่อยู่ในสภาวะขาดทุนทั้งสิ้น ยกตัวอย่างเช่น รถไฟความเร็วสูงสายปักกิ่ง-เทียนจิน ขาดทุนปีละ 7 ร้อยล้านหยวน รถไฟความเร็วสูงสายอู่ฮั่น-กวางเจา ก็ประสบภาวะขาดทุนอันเป็นผลจากการลดระดับความเร็วจนเป็นเหตุให้ต้องปรับลดราคาตั๋วรถไฟ ผลก็คือ รายได้จากการขายตั๋วไม่เพียงพอกับต้นทุน ขณะที่รถไฟความเร็วสูงสายปักกิ่งกวางเจา ใช้เม็ดเงินในการลงทุนราว 4 แสนล้านหยวน 90% ของเงินลงทุนที่รัฐบาลออกให้ได้มาจากการกู้ยืม ส่วนที่เหลืออีก 10% เป็นเงินทุนจากรัฐบาลท้องถิ่น หากคำนวณจากสภาพการดำเนินการในขณะนี้ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ใช้ได้ มีจำนวนผู้โดยสารมากกว่า 50% คาดว่าภายในระยะเวลา 10-12 ปีน่าจะสามารถถอนทุนคืน

เมื่อเทียบกับการเดินทางโดยเครื่องบินแล้ว การใช้บริการรถไฟฟ้าความเร็วสูงมีข้อได้เปรียบอยู่หลายประการ ที่สำคัญได้แก่ การไม่สิ้นเปลืองเวลาไปกับการเดินทางไปเช็คอินก่อนเวลานานนับชั่วโมง การไม่ต้องผ่านด่านตรวจหลายจุดเพราะสามารถไปตามกำหนดเวลาและถือกระเป๋าขึ้นรถไฟได้ทันที ทั้งยังไม่มีการดีเลย์ตามสภาพอากาศที่แปรปรวนหรือปัจจัยอื่นๆ ด้วยเหตุนี้ การเดินทางด้วยวิธีดังกล่าวจึงเป็นสิ่งที่ท้าทายอย่างมากสำหรับกิจการการบิน โดยเฉพาะเส้นทางการบินสายสั้นๆ ที่ดูเหมือนว่าจะถูกตัดส่วนแบ่งตลาดมากขึ้นทุกที

ทั้งนี้ มีการเปรียบเทียบไว้ว่า ภายในระยะทาง 800 กิโลเมตร รถไฟความเร็วสูงจะได้รับความนิยมจากลูกค้ามากกว่า แต่หากเป็นเส้นทางระยะกลางระหว่าง 8001,200 กิโลเมตร การแข่งขันระหว่างรถไฟฟ้าความเร็วสูงกับเครื่องบินมีความเข้มข้นมาก โดยเฉพาะปริมาณผู้โดยสารจำนวนมหาศาลตามเมืองใหญ่ แต่หากระยะทางมากกว่า 1,500 เมตรขึ้นไป ถือว่าเครื่องบินยังคงเป็นตัวเลือกของลูกค้ามากกว่า

เป็นที่ทราบกันดีว่า ผู้โดยสารที่ใช้บริการรถไฟขบวนธรรมดาส่วนใหญ่จะเป็นผู้ที่มีรายได้ไม่สูงนัก จึงมักเกิดปรากฏการณ์ตั๋วรถไฟไม่เพียงพอกับความต้องการในช่วงเทศกาลตรุษจีนหรือวันชาติที่เป็นวันหยุดยาว คนจำนวนไม่น้อยต้องประสบกับภาวะดังกล่าวทุกๆ ปี มองอย่างเผินๆ การเปิดใช้รถไฟความเร็วสูงสายปักกิ่งกวางเจา ซึ่งแล่นผ่านพื้นที่หลายแห่งรวม 35 สถานี น่าจะเป็นตัวเลือกที่ใหม่น่าสนใจ ทว่า ค่าตั๋วรถไฟที่ถูกกว่าค่าตั๋วเครื่องบินในระยะทางใกล้เคียงกัน ก็ยังคงเป็นภาระที่หนักเอาการอยู่สำหรับชาวต่างถิ่นที่มีรายได้ไม่มาก และมีโอกาสได้กลับบ้านเกิดเมืองนอนเพียงปีละไม่กี่ครั้ง โอกาสที่คนกลุ่มนี้จะใช้บริการจึงไม่มากนัก

แต่หากมองโดยภาพรววม การสร้างรถไฟความเร็วสูงถือเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตให้แก่ประชาชนอย่างหนึ่ง ด้วยเหตุนี้กระทรวงการรถไฟยังคงมุ่งมั่นที่จะขยายเส้นทางการสร้างรถไฟความเร็วสูงต่อไป เพราะนั่นย่อมหมายถึงโอกาสในการกระตุ้นเศรษฐกิจและกุญแจสู่การไหลเวียนของเม็ดเงินจำนวนมหาศาลของนานาธุรกิจ