เกาะชิ้นปลามัน

เรื่องราวความขัดแย้งระหว่างประเทศที่ปรากฏให้เห็นไปทั่วทุกมุมโลก มักเกิดขึ้นจากความไม่ลงรอยกันทางความคิดและอคติ

ของผู้นำประเทศที่มีท่าทีไม่เป็นมิตรและไม่ยอมลดราวาศอกให้แก่กัน ความวุ่นวายบนโลกใบนี้จึงเกิดขึ้นอย่างไม่มีที่สิ้นสุด สร้างความร้าวฉานให้เกิดขึ้นในหมู่คนของทั้งสองชาติ หากเราลองเจาะลึกถึงเหตุปัจจัยหลักของกรณีพิพาทเรื่องสิทธิในการครอบครองดินแดนต่างๆ แล้วละก็ คำตอบคงหนีไม่พ้นคำว่า “ผลประโยชน์” ที่ไม่เข้าใครออกใคร เพราะความโลภเป็นกิเลสที่ครอบงำจิตใจมนุษย์ และเป็นจุดจบของมนุษย์มานักต่อนักแล้ว

เกาะเหยียนหวงเต่าหรือที่รู้จักกันในนาม Scarborough Shoal กรณีพิพาทระดับชาติระหว่างจีน-ฟิลิปปินส์ก็เข้าข่ายดังกล่าวเช่นกัน มองอย่างผิวเผินน่าจะเป็นเรื่องของศักดิ์ศรีทางการเมือง แต่เอาเข้าจริงก็ไม่พ้นเรื่องการแก่งแย่งทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างล้นเหลือ จนกลายเป็นชิ้นปลามันที่หลายชาติต่างหมายปองเข้ามาตักตวงผลประโยชน์ เบื้องลึกเบื้องหลังของการปกป้องอธิปไตยบนเกาะแห่งนี้ในจุดยืนของรัฐบาลจีน จึงเป็นเรื่องที่พอจะเข้าใจได้อยู่

ก่อนอื่นคงต้องบรรยายถึงทัศนียภาพโดยรวมของเกาะแห่งนี้ว่าเป็นการคงไว้ซึ่งความงามทางธรรมชาติของท้องทะเลที่หาดูได้ยากแห่งหนึ่ง โดยเฉพาะในช่วงเดือน เม.ย.-พ.ค. และ ต.ค.-พ.ย.ของทุกปี จะเป็นช่วงเวลาที่มรสุมไม่เข้าคลื่นลมไม่แรง น้ำทะเลใสจนสามารถมองเห็นปะการังหลากสีที่รวมตัวกันอยู่ใต้ท้องทะเลผ่านลำแสงอาทิตย์ที่ส่องแสงเป็นประกายลงไปยังท้องน้ำ ยามใดที่น้ำทะเลซัดสาดมากระทบโขดหิน ก็สร้างเกลียวคลื่นที่ยาวนับสิบกิโลเมตร ช่างเป็นความงามที่เหนือคำบรรยาย

ทว่า ความงามที่ว่านี้ ไม่ได้เป็นสาระสำคัญของความขัดแย้งบนน่านน้ำแห่งนี้แต่อย่างใด

ว่ากันตามหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรแล้ว เกาะแห่งนี้ถือเป็นดินแดนในครอบครองของจีนมาช้านาน นับแต่ยุคราชวงศ์หยวนที่มีการสำรวจอาณาเขตทางทะเล และค้นพบเกาะแห่งนี้ ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของรัฐบาลท้องถิ่นประจำเกาะไหหลำ ในประเด็นนี้ทางการจีนมีเอกสารทางกฎหมายที่ยืนยันอธิปไตยของตนอย่างชัดเจนว่า ดินแดนแห่งนี้จีนเป็นผู้ค้นพบและเป็นผู้ตั้งชื่อ ทั้งยังดูแลความสงบเรียบร้อย ที่สำคัญเกาะแห่งนี้ถือเป็นส่วนหนึ่งของแผนที่จีนมานับพันปีแล้ว

ก่อนหน้านี้ ประเทศฟิลิปปินส์เองก็ไม่เคยติดใจอะไรกับเกาะแห่งนี้มาก่อน ทว่านับแต่ปี 1997 เป็นต้นมา ประเทศฟิลิปปินส์เริ่มหันมาสนใจขุมทรัพย์ใต้ท้องทะเลของเกาะแห่งนี้ และตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับอธิปไตย อำนาจการปกครองและสิทธิในการบุกเบิกพัฒนาเกาะแห่งนี้ของจีน จึงเป็นที่มาของปัญหาความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน

ความจริงเกี่ยวกับการหาปลาในน่านน้ำแถบทะเลจีนใต้ของชาวจีนบริเวณเกาะแห่งนี้ก็ปรากฏให้เห็นนับแต่ยุคราชวงศ์ชิง เพราะเป็นอาชีพที่ชาวถันเหมินในมณฑลไหลหลำยึดกันมาตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษแล้ว กล่าวกันว่า ชาวถันเหมินทุกๆ 5 คน จะประกอบอาชีพเป็นชาวประมง และมักนำพาเรือขนาดร้อยตันออกเผชิญคลื่นลมยังน่านน้ำแถบทะเลจีนใต้เกือบตลอดทั้งปี การเดินเรือด้วยการสาวพวงมาลัยไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ในระดับ 110 องศา จากดินแดนเรียบชายฝั่งตะวันออกแห่งนี้เป็นเวลา 3 วัน 3 คืน จะสามารถเดินทางไปยังเกาะแห่งนี้ ร้อยละ 90 ของชาวประมงจีนที่มาจับปลาบริเวณน่านน้ำดังกล่าวเป็นชาวถันเหมิน จึงไม่แปลกที่พวกเขาจะคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมของน่านน้ำทะเลจีนใต้เป็นอย่างดี

ในช่วงที่มรสุมเข้า ถือเป็นช่วงที่ชาวประมงกลุ่มนี้ได้หยุดพักหายใจหายคอกับเขาบ้าง คนกลุ่มนี้หลีกเลี่ยงที่จะออกเรือไปในช่วงที่อากาศแปรปรวน เพราะบริเวณโดยรอบของเกาะเหยียนหวงเต่าไม่มีที่กำบัง ขณะเดียวกันปลานานาชนิดที่รอดพ้นจากการจับก็ตัวอ้วนพลี หลังจากที่มรสุมผ่านพ้นไป เรือประมงจะเดินทางมาจับปลาเหล่านี้ และมักจะได้ปลาหายากที่มีเนื้อแน่น ขายได้ราคาดี คุ้มค่ากับการใช้ชีวิตอย่างทรหดนานแรมเดือนบนท้องทะเลที่เวิ้งว้างแห่งนี้

แหล่งจับปลาบริเวณดังกล่าวถือว่ามีความสำคัญอย่างมากต่อการประมงของจีน เพราะในบรรดาแหล่งประมงขนาดใหญ่ทั้งสามแห่งของจีน แหล่งจับปลาแห่งนี้ถือว่ามีศักยภาพแฝงที่สามารถชดเชยแหล่งจับสัตว์ทะเลที่ลดจำนวนลงอย่างมากอีกสองแห่งของประเทศ การบุกเบิกแหล่งจับสัตว์ทะเลในน่านน้ำทะเลจีนใต้ จึงมีบทบาทอย่างมากต่อปริมาณสัตว์ทะเลที่นำมาบริโภคและส่งออ

 

นอกเหนือจากความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรทางทะเลแล้ว เกาะเหยียนหวงเต่ายังถือเป็นเส้นทางคมนาคมทางทะเลและถือเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญของจีนอีกด้วย นี่ยังไม่นับรวมถึงการเป็นแหล่งน้ำมันใต้ท้องทะเลที่ยังไม่ได้รับการสำรวจอย่างจริงจัง และมีแนวโน้มว่าจะเป็นแหล่งน้ำมันที่สามารถนำมาใช้ได้นานนับร้อยปี ในศตวรรษที่ผ่านมา ความห่างไกลของท้องทะเลแห่งนี้เป็นเหตุให้การสำรวจแหล่งน้ำมันและขุดเจาะไปใช้เป็นภาระกิจอันหนักหน่วง เพราะมีความยากลำบากมากในการต่อท่อส่งน้ำมันไปตามเมืองต่างๆ แต่ปัญหาดังกล่าวเริ่มหมดไปหลังจากที่มีการใช้เทคโลโนยีการขุดเจาะน้ำมันในทะเลลึก

ที่สำคัญภาวะการผลิตน้ำมันที่มีแนวโน้มลดลงทุกปี ย่อมกระตุ้นให้ประเทศจีนไม่ค่อยมีทางเลือกเท่าใดนัก นอกจากการหาแหล่งน้ำมันที่มีอยู่อย่างเพียงพอ และด้วยความที่ตั้งอยู่ในทะเลจีนใต้ ซึ่งถือเป็นแหล่งน้ำมันดิบสำรองของประเทศ การมีอธิปไตยบนเกาะแห่งนี้ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งยวดนั่นเอง

อย่างไรก็ดี ความสำคัญของเกาะแห่งนี้ที่มีต่อประเทศจีนในฐานะปราการด้านตะวันออกของทะเลจีนใต้ ก็ไม่ได้มีความยิ่งหย่อนต่อประเทศฟิลิปปินส์เลย เพราะตั้งอยู่ห่างกรุงมะนิลาเพียง 300 กว่ากิโลเมตรเท่านั้น นับเป็นพรมแดนทางธรรมชาติระหว่างจีน-ฟิลิปปินส์ที่มีความอ่อนไหวอย่างมาก เป็นเหตุให้ทั้งสองฝ่ายต่างไม่ยอมเพลี่ยงพล้ำให้อีกฝ่ายหนึ่ง

และไม่ว่าข้อพิพาทดังกล่าวจะลงเอยอย่างไร ความเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นในช่วงเดือนเศษที่ผ่านมานี้ ย่อมสร้างความร้าวฉานให้แก่ชนทั้งสองชาติไม่มากก็น้อย เพราะทุกคนต่างก็รักและหวงแหนในอธิปไตยของตนทั้งสิ้น ความขัดแย้งทางการเมืองที่เกิดขึ้นกลายเป็นโดมิโนที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ กระทบต่อธุรกิจส่งออกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

การยุติปัญหาที่ยืดเยื้อมาเป็นเวลานาน ย่อมเป็นความหวังที่หลายฝ่ายตั้งตารออย่างใจจดใจจ่อ!