วันแห่งรอยยิ้ม

สําหรับชาวจีนแล้ว เดือนที่มีความหมายอย่างยิ่งยวดและเป็นเดือนแห่งรอยยิ้มเดือนหนึ่งของปีก็คือ เดือน ต.ค.

ที่กล่าวเช่นนี้เพราะนับตั้งแต่วันแรกของเดือน ชาวจีนจากทั่วสารทิศจะหลั่งไหลมารวมตัวกันยังจัตุรัสเทียนอันเหมิน ซึ่งเป็นบริเวณที่มีการจัดงานเฉลิมฉลองวันชาติที่เต็มไปด้วยบรรยากาศแห่งความชื่นมื่น ในวันนี้ เราจะเห็นความสมัครสมานสามัคคีของครอบครัวใหญ่ที่ประกอบด้วยชนเผ่ามากถึง 56 ชนเผ่าที่อาศัยอยู่รวมกันบนผืนแผ่นดินแห่งนี้

จริงๆ แล้ว คำว่า “เฉลิมฉลองวันชาติ” เริ่มปรากฏครั้งแรกในบทประพันธ์ยุคราชวงศ์จิ้นตะวันตก หรือราวเกือบพันแปดร้อยปีล่วงมาแล้ว ถ้าเช่นนั้น เราลองไปดูกันว่าวันชาติจีนในอดีตกับในปัจจุบันมีความสำคัญแตกต่างกันหรือไม่

สังคมจีนภายใต้ระบอบการปกครองแบบศักดินาที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข ไม่ได้ให้ความสำคัญของการเฉลิมฉลองวันชาติที่ถือเป็นสัญลักษณ์แห่งความภาคภูมิใจของคนในชาติเท่ากับวันพระราชสมภพและวันขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์แต่อย่างใด แตกต่างจากบรรยากาศการเฉลิมฉลองวันชาติของชาวจีนหลังการสถาปนาประเทศที่เริ่มจัดขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี ค.ศ. 1950 อย่างเห็นได้ชัด ชาวจีนยุคโบราณจึงมักเรียกวันเสด็จขึ้นครองราชย์หรือวันพระราชสมภพว่าเป็นวันชาติ ขณะที่ชาวจีนปัจจุบันถือเอาวันสถาปนาประเทศเป็นวันชาตินั่นเอง

 

หลายคนมักเข้าใจว่า ภาพของทหารจีนและประชาชนเรือนแสนที่เข้าร่วมพิธีเฉลิมฉลองและฟังคำแถลงการณ์ของประธานาธิบดีเหมาเจ๋อตงอย่างใจจดใจจ่อบริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมินเมื่อวันที่ 1 ต.ค. ปีค.ศ.1949 นั้นเป็นการเฉลิมฉลองวันชาติครั้งแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน อันที่จริงงานที่จัดขึ้นในวันนั้นถือเป็นพิธีฉลองการประกาศตั้งรัฐบาลกลางอย่างเป็นทางการ โดยก่อนหน้านั้น 1 สัปดาห์ มีการประกาศสถาปนาประเทศและจัดพิธีเฉลิมฉลองเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

การยึดเอาวันที่ 1 ต.ค.ของทุกปีเป็นวันชาติจีนเป็นผลจากแถลงการณ์ของสวีก่วงผิงภรรยาของหลู่ซวิ่นนักประพันธ์หัวก้าวหน้าที่มีชื่อเสียงของจีนในการประชุมคณะกรรมการแห่งชาติครั้งที่ 1 ซึ่งมีใจความว่า หม่าซวี่หลุนในฐานะกรรมการบริหารคนหนึ่งฝากฝังให้เธอมาแจ้งกับที่ประชุมว่า เมื่อมีการสถาปนาประเทศขึ้นอย่างเป็นทางการ ก็ควรกำหนดวันชาติเพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจอธิปไตย จึงหวังเป็นอย่างยิ่งว่าทางคณะกรรมการจะเห็นชอบให้วันดังกล่าวเป็นวันชาติจีน หลังจากทางที่ประชุมนำเรื่องเข้าเสนอคณะรัฐบาลแล้ว ก็มีการแถลงการณ์ให้ญัตติดังกล่าวมีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย นับแต่วันที่ 1 ต.ค. ปีค.ศ. 1950 เป็น ต้นไป โดยให้ถือเอาวันดังกล่าวเป็นวันสถาปนาประเทศและวันชาติจีนอย่างเป็นทางการ

สิ่งที่บ่งบอกถึงความยิ่งใหญ่ของชาติจีนอย่างหนึ่งก็คือ พิธีสวนสนามที่จัดได้อย่างอลังการและแสดงถึงแสนยานุภาพทางทหารของจีนที่นับวันจะก้าวขึ้นสู่ระดับแนวหน้าของโลก พิธีดังกล่าวไม่ได้จัดขึ้นทุกปี ในช่วงแรกๆ ของการสถาปนาประเทศ มีพิธีสวนสนามติดต่อกันนานนับสิบปี แต่หลังจากที่รัฐบาลมีนโยบายรัดเข็มขัดเพื่อนำเงินไปใช้ในการบูรณาการประเทศ จึงมีการกำหนดพิธีสวนสนามใหม่คือ พิธีสวนสนามขนาดเล็กจัดขึ้นทุกๆ 5 ปี ส่วนพิธีสวนสนามขนาดใหญ่จัดขึ้นทุกๆ 10 ปี เมื่อมีการเฉลิมฉลองครั้งใหญ่ ก็จะจัดพิธีสวนสนามเช่นกัน พิธีสวนสนามหยุดติดต่อกันนานนับสิบไปในเหตุปฏิวัติวัฒนธรรม (ค.ศ. 19661976) และกลับมาจัดอีกครั้งในปี 1981

หลังจากนั้น ก็มีจัดเป็นระยะถือเป็นสีสันอย่างหนึ่งของวันชาติจีนที่คนจากทั่วทุกมุมโลกต่างรอชมการแสดงที่น่าตื่นตาตื่นใจและสร้างความประทับใจมิรู้ลืมให้แก่ผู้ที่ได้ชม มีคนบางกลุ่มถึงกับเดินทางมาจากบ้านเกิดเมืองนอนเพื่อเข้ามาจับจองที่ว่างในจัตุรัสเทียนอันเหมินเพื่อชมพิธีสวนสนามและพิธีกล่าวสุนทรพจน์ของประธานาธิบดีจีนแต่ละสมัยอย่างใจจดใจจ่อ สำหรับพวกเขาการได้มายืนอยู่หน้าเสาธงเห็นการเชิญธงชาติขึ้นสู่ยอดเสาบริเวณจัตุรัสและเห็นหน้าค่าตาของผู้นำในดวงใจ ย่อมเป็นความสุขที่หาอะไรมาเปรียบมิได้

แน่นอนว่า พิธีสวนสนามที่จัดขึ้นในแต่ละครั้ง ย่อมบ่งบอกถึงความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจและสังคมจีนได้เป็นอย่างดี ความพร้อมเพรียงของทหารที่เดินสวนสนาม ความแม่นยำของนักบินที่แสดงโชว์ผาดโผนบนเวหา ความหนาแน่นของประชาชนที่มาร่วมงานเป็นต้น สิ่งต่างๆ เหล่านี้ล้วนแสดงให้เห็นถึงศักยภาพและความแข็งขันของคนในชาติที่พร้อมจะพัฒนาประเทศ ความรักชาติที่พวกเขามีอยู่อย่างเต็มเปี่ยมถือเป็นพลังยิ่งใหญ่ในการขับเคลื่อนสังคมให้ก้าวไปสู่ความสำเร็จ

 

ชั่วขณะที่ทุกคนต่างยืนตรงเพื่อรอการเชิญธงขึ้นสู่ยอดเสาในจัตุรัสเทียนอันเหมินพร้อมกับมีเสียงเพลงชาติดังขึ้น สร้างความรู้สึกภาคภูมิใจและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของชนในชาติที่ผ่านร้อนผ่านหนาวมาจนกระทั่งสามารถลืมตาอ้าปาก และมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นอย่างน่าอัศจรรย์เฉกเช่นทุกวันนี้

หลายปีมานี้ วันชาติจีนกลายเป็นสัญลักษณ์ของวันหยุดยาวที่มีปีละ 2 ครั้งคือ เทศกาลตรุษจีนและวันชาติจีน (เดิมทีมีวันหยุดยาวในช่วงวันแรงงานด้วย ทว่านับแต่ปี ค.ศ. 2008 เป็นต้นมา แบ่งวันหยุดยาวดังกล่าวออกเป็นวันหยุดตามเทศกาลสำคัญของจีนอย่างวันบ๊ะจ่าง วันไหว้พระจันทร์ และวันเช็งเม้งแทน)

หลายปีมานี้ ชาวจีนมีโอกาสเลือกประกอบกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลายอารมณ์ของตนเองตามความชอบส่วนบุคคลในช่วงวันหยุดยาว บ้างก็เลือกที่จะใช้เวลาว่างกับสมาชิกในครอบครัว บ้างก็เลือกที่จะเดินทางไปเที่ยวยังต่างแดน บ้างก็เลือกที่จะนัดพบปะสังสรรค์กับเพื่อน เป็นต้น แต่ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมใด ล้วนแต่เป็นความสุขที่หาได้ยากในสังคมที่เต็มไปด้วยการแข่งขันเฉกเช่นปัจจุบัน จึงมีการเหน็บแนมคนบางกลุ่มว่า ลืมความหมายที่แท้จริงของวันชาติไปซะแล้ว

ถึงแม้นับวันกิจกรรมของชาวจีนในช่วงวันชาติจะเกิดการเปลี่ยนแปลงไปหลากหลายรูปแบบ แต่วันชาติก็ยังคงเป็นวันสำคัญที่ตราตรึงอยู่ในใจของพวกเขาตลอดไป