คดีฮั้ว สว. ระเบิดเวลารัฐบาล จับตา กกต. ตัดตอนคดีถึงผู้มีอำนาจ

 

คดีฮั้วเลือกสมาชิกวุฒิสภา หรือ สว. กำลังขยับจาก “คดีของ กกต.” ไปสู่ “ระเบิดเวลาของรัฐบาล” อย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก เมื่อคำถามสำคัญของสังคมไม่ได้อยู่เพียงว่าใครจะถูกดำเนินคดี แต่กำลังพุ่งตรงไปถึงว่า กระบวนการตรวจสอบจะเดินตามพยานหลักฐานไปจนสุดทาง หรือหยุดอยู่เพียงคนระดับปลายแถว

 

จุดเปลี่ยนสำคัญอยู่ที่การพิจารณาของคณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. ซึ่งถูกจับตาว่าจะส่งคดีต่อศาลฎีกาในวงกว้างตามสำนวนเดิม หรือจะจำกัดความรับผิดไว้เพียงผู้สมัครบางราย

 

หากเกิดภาพหลัง นั่นอาจไม่ใช่จุดสิ้นสุดของคดี แต่จะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤตความเชื่อมั่นรอบใหม่ เพราะข้อสงสัยเรื่อง “ตัดตอนคดี” จะย้อนกลับมาถามทั้ง กกต. และรัฐบาลว่า เหตุใดพยานหลักฐานที่ถูกกล่าวถึงมาตลอดจึงไปไม่ถึงบุคคลระดับสูง

 

จากคดีเลือก สว. สู่โจทย์ความน่าเชื่อถือของรัฐบาล

 

มุมมองของ สาธิต ปิตุเตชะ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และ ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ นักวิเคราะห์การเมือง แม้มีน้ำเสียงและกรอบวิเคราะห์แตกต่างกัน แต่กลับมาบรรจบกันที่คำถามเดียว คือ หากคดีนี้จบลงเพียงการเอาผิดบุคคลระดับล่าง ขณะที่ผู้ถูกกล่าวหาซึ่งมีบทบาทสำคัญหลุดออกจากกระบวนการ สังคมจะยอมรับผลลัพธ์นั้นได้เพียงใด

 

สาธิตมองปัญหาผ่านบทบาทของ กกต. และหลักกฎหมาย โดยเห็นว่าคดีฮั้ว สว. ไม่ควรถูกปล่อยให้จบลงด้วยการดำเนินการเพียงบางส่วน หากในสำนวนเดิมมีผู้เกี่ยวข้องจำนวนมากและมีพยานหลักฐานเชื่อมโยงถึงกัน

 

เขาย้ำว่า หน้าที่ของ กกต. ไม่ใช่การทำหน้าที่แทนศาล หากมีข้อเท็จจริงในระดับ “มีเหตุอันควรเชื่อได้ว่า” การเลือกไม่สุจริตหรือเที่ยงธรรม ก็ควรส่งเรื่องเข้าสู่การพิจารณาของศาล เพื่อให้กระบวนการยุติธรรมเป็นผู้ตัดสิน

 

ด้านศิโรตม์มองปัญหาในระดับโครงสร้างอำนาจมากกว่า โดยตั้งข้อสังเกตว่า หากกำหนดเงื่อนไขความรับผิดไว้เฉพาะกรณีที่ผู้สมัครเป็นผู้ลงมือเอง บุคคลอีกหลายกลุ่มอาจหลุดออกจากคดีทันที ไม่ว่าจะเป็นผู้จัดการเครือข่าย ผู้สนับสนุน ผู้โอนเงิน หรือผู้ที่ถูกกล่าวหาว่ามีบทบาทในการวางแผน

 

ความกังวลจึงไม่ใช่เพียงเรื่อง “มีคนถูกฟ้องหรือไม่” แต่คือ คนที่ถูกฟ้องอยู่ตรงไหนของโครงสร้างคดี

 

เส้นทางเงินคือจุดที่คดีไม่ควรถูกตัด

 

ข้อมูลที่ถูกกล่าวถึงในกระบวนการตรวจสอบตลอดช่วงที่ผ่านมา ทั้งเรื่องโพย การเดินทาง การจัดกลุ่มผู้สมัคร และเส้นทางการเงิน เป็นเหตุให้คดีฮั้ว สว. ถูกมองว่าไม่ใช่เพียงการกระทำเฉพาะบุคคล แต่มีลักษณะเป็นเครือข่าย

 

นี่จึงเป็นเหตุผลที่คำว่า “ตัดตอน” มีน้ำหนักทางการเมืองสูง

 

หากพยานหลักฐานสามารถโยงจากผู้สมัครไปถึงผู้สนับสนุน ไปถึงผู้จัดการเครือข่าย และไปถึงบุคคลระดับสูง แต่กระบวนการกลับหยุดอยู่ก่อนถึงปลายทาง ย่อมเกิดคำถามทันทีว่า เกิดจากหลักฐานไม่เพียงพอจริง หรือเกิดจากเกณฑ์การพิจารณาที่ถูกจำกัดวงไว้ตั้งแต่ต้น

 

ศิโรตม์จึงวิจารณ์ว่า หากใช้เงื่อนไขว่าต้องเป็นผู้สมัครดำเนินการด้วยตัวเอง คนที่ไม่ได้ลงสมัครแต่มีบทบาทด้านเงิน การจัดการ หรือการสนับสนุน อาจไม่ถูกดึงเข้าสู่คดี

 

ส่วนสาธิตเห็นว่า หากมีพยานหลักฐานเบื้องต้นเพียงพอ กกต. ควรส่งเรื่องให้ศาลเป็นผู้วินิจฉัย มากกว่าการคัดกรองจนบุคคลจำนวนมากหลุดออกก่อนเข้าสู่กระบวนการศาล

 

จุดนี้เองทำให้การตัดสินของ กกต. จะถูกวัดไม่เพียงจาก “จำนวนผู้ถูกดำเนินคดี” แต่จะถูกวัดจาก คุณภาพและความลึกของการไล่ตามหลักฐาน

 

 

ทำไมคดีนี้จึงย้อนมาหารัฐบาล

 

ในทางกฎหมาย รัฐบาลอาจแยกตัวออกจากกระบวนการของ กกต. ซึ่งเป็นองค์กรอิสระได้ แต่ในทางการเมืองกลับไม่ง่ายเช่นนั้น

 

สาธิตมองว่า หากบุคคลที่อยู่ในรัฐบาลหรือเกี่ยวข้องกับโครงสร้างอำนาจปัจจุบันถูกกล่าวถึงในสำนวน นายกรัฐมนตรีไม่อาจปฏิเสธผลกระทบทางการเมืองได้ทั้งหมด

 

สิ่งที่รัฐบาลควรทำจึงไม่ใช่เข้าไปชี้นำคดี แต่ต้องแสดงท่าทีชัดเจนว่า พร้อมให้องค์กรตรวจสอบและเจ้าหน้าที่รัฐทำงานโดยไม่ถูกกดดัน

 

เพราะในระบบราชการ สัญญาณจากผู้นำมีความสำคัญ หากเจ้าหน้าที่ไม่มั่นใจว่าการทำคดีถึงผู้มีอำนาจจะได้รับการคุ้มครอง ความลังเลก็ย่อมเกิดขึ้น และทุกความล่าช้าจะยิ่งเพิ่มเชื้อไฟให้ข้อสงสัยของสังคม

 

ศิโรตม์มองไปไกลกว่านั้นว่า หากสังคมเชื่อว่ากลไกตรวจสอบถูกใช้เพื่อป้องกันผู้มีอำนาจ ปัญหาจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่รัฐบาลชุดนี้ แต่จะลามไปถึงความเชื่อมั่นต่อองค์กรอิสระและกระบวนการยุติธรรมทั้งระบบ

 

ศึกไม่ไว้วางใจอาจเป็นเวทีขยายแผล

อีกหนึ่งแรงกดดันที่รออยู่คือการอภิปรายไม่ไว้วางใจ

แม้ในทางประวัติศาสตร์ การอภิปรายไม่ไว้วางใจจะไม่ได้ทำให้รัฐบาลล้มลงง่าย ๆ แต่สิ่งที่อันตรายกว่าคือ การนำข้อมูลและข้อสงสัยที่สะสมมาขยายต่อในพื้นที่สาธารณะ

คดีฮั้ว สว. จึงอาจกลายเป็นหนึ่งในโจทย์หลักที่ฝ่ายค้านใช้ตั้งคำถามต่อรัฐบาลว่า มีท่าทีอย่างไรต่อข้อกล่าวหาเรื่องการทุจริต และเหตุใดกระบวนการตรวจสอบจึงถูกตั้งข้อสงสัยว่าจะหยุดเพียงบางราย

ศิโรตม์ยังชี้ไปถึงแรงกดดันต่อพรรคเพื่อไทยว่า หากเคยเป็นฝ่ายตั้งคำถามเรื่องฮั้ว สว. มาก่อน เมื่อถึงวันลงมติไม่ไว้วางใจ ก็จะต้องอธิบายต่อสังคมว่าตัดสินใจอย่างไร

ตรงนี้ทำให้คดีฮั้ว สว. ไม่ได้กดดันเฉพาะพรรคแกนนำรัฐบาล แต่สามารถสร้างแรงเสียดทานไปถึงพรรคร่วมและพรรคการเมืองที่เคยแสดงจุดยืนในประเด็นเดียวกัน

 

ต่อให้ผ่านสภา ก็อาจไม่ผ่านประชาชน

 

สิ่งที่ทั้งสาธิตและศิโรตม์มองใกล้เคียงกัน คือรัฐบาลอาจสามารถผ่านการลงมติในสภาได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะผ่านวิกฤตความเชื่อมั่นของประชาชน

 

ความไม่พอใจทางการเมืองไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะวันที่มีคำวินิจฉัย แต่สามารถสะสมทีละชั้นจากข้อมูลที่ถูกเปิดเผย การตั้งคำถามของสังคม และคำตอบที่ประชาชนรู้สึกว่าไม่สอดคล้องกับหลักฐานที่เห็น

 

 

หากปลายทางของคดีเหลือเพียงผู้สมัครระดับล่าง หรือบุคคลที่ไม่มีอำนาจต่อรอง ขณะที่บุคคลสำคัญไม่เข้าสู่กระบวนการ ความรู้สึกว่า “คนตัวเล็กรับผิดแทนคนตัวใหญ่” จะยิ่งรุนแรงขึ้น

และนั่นคือสิ่งที่รัฐบาลต้องระวังมากกว่าคะแนนเสียงในสภา

เพราะคะแนนเสียงอาจค้ำรัฐบาลไว้ได้ช่วงหนึ่ง แต่ไม่สามารถบังคับให้ประชาชนเชื่อมั่นได้

 

คำตอบของ กกต. จะกำหนดขนาดของระเบิดเวลา

 

คดีฮั้ว สว. จึงกำลังเดินมาถึงจุดที่การตัดสินใจของ กกต. มีผลเกินขอบเขตของคดีเลือกตั้ง

 

หากกระบวนการเดินตามพยานหลักฐานอย่างตรงไปตรงมา และเปิดให้ศาลพิจารณาบุคคลที่เกี่ยวข้องโดยไม่จำกัดชั้นของอำนาจ แรงกดดันส่วนหนึ่งอาจกลับเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม

 

แต่หากเกิดภาพการตัดตอน เหลือเพียงคนระดับปลายแถว ขณะที่เส้นทางเงินและผู้มีบทบาทสำคัญไม่ถูกตรวจสอบต่อ คดีนี้จะไม่จบลงพร้อมคำวินิจฉัย

 

ตรงกันข้าม มันอาจเปลี่ยนสถานะจาก “คดีฮั้ว สว.” เป็น “คดีความเชื่อมั่นของรัฐบาล”

 

และเมื่อถึงวันอภิปรายไม่ไว้วางใจ หรือวันที่ประชาชนกลับเข้าสู่คูหาเลือกตั้ง คำถามเดิมจะย้อนกลับมาอีกครั้งว่า กระบวนการตรวจสอบครั้งนี้เดินตามหลักฐานไปจนสุดทางจริงหรือไม่

 

นั่นคือเหตุผลที่ระเบิดเวลาของคดีฮั้ว สว. อาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนคนถูกฟ้อง แต่อยู่ที่ว่า คดีจะเดินไปถึงผู้มีอำนาจหรือหยุดก่อนถึงตรงนั้น

 

แหล่งที่มาประกอบ : รายการคมชัดลึก (คลิก)