ภาวุธชำแหละ “ทุนสีน้ำเงิน” โยงปม AI 1.6 พันล้าน ส่อเอื้อเอกชนคนกลาง

นายภาวุธ พงษ์วิทยภานุ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดประเด็นตรวจสอบโครงการแจก AI มูลค่ากว่า 1,600 ล้านบาท ตั้งข้อสงสัยความคุ้มค่า กระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง และบทบาท “กลุ่มทุนสีน้ำเงิน” ที่อาจได้ประโยชน์จากโครงการรัฐขนาดใหญ่ โดยโครงการดังกล่าวสะท้อนปัญหาทั้งด้านความโปร่งใส ความคุ้มค่าของงบประมาณ และโครงสร้างการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่อาจเปิดช่องให้เอกชนบางกลุ่มได้รับประโยชน์สูงผิดปกติ

ประเด็นสำคัญที่ถูกตั้งข้อสังเกต คือ งบประมาณก้อนใหญ่ของโครงการถูกจัดสรรไปกับค่าใช้จ่ายด้าน AI ประมาณ 1,500 ล้านบาท แต่กลับไม่มีรายละเอียดชัดเจนเพียงพอว่า ต้นทุนที่แท้จริงของการใช้ระบบ AI หรือค่า token อยู่ในระดับใด

ขณะที่มีการประเมินว่า ต้นทุนการใช้งานจริงอาจอยู่เพียงราว 300 ล้านบาทต่อปี ทำให้เกิดคำถามถึงส่วนต่างจำนวนมากที่อาจตกอยู่กับผู้รับงานหรือคนกลาง

นายภาวุธยังตั้งข้อสงสัยต่อข้อกำหนดทางเทคนิคของโครงการ โดยเฉพาะเงื่อนไขการรองรับผู้ใช้งานพร้อมกันที่ถูกจำกัดไว้ประมาณ 140 คนต่อวินาที ซึ่งอาจไม่สอดคล้องกับเป้าหมายการให้บริการประชาชนจำนวนมากระดับหลายล้านคน หากโครงการถูกนำเสนอว่าเป็นการยกระดับการเข้าถึง AI ของประเทศในวงกว้าง

นอกจากนี้ ยังมีข้อวิจารณ์เรื่องค่าใช้จ่ายในองค์ประกอบอื่นของโครงการ เช่น ระบบลงทะเบียน ระบบบริหารความเสี่ยง และระบบ e-learning ที่ถูกมองว่ามีราคาสูงกว่าที่ควรจะเป็น เมื่อเทียบกับต้นทุนการพัฒนาระบบในตลาดปัจจุบัน

ข้อเสนอเชิงนโยบายที่ถูกหยิบยกขึ้นมา คือ รัฐบาลควรพิจารณาการทำข้อตกลงโดยตรงกับผู้ให้บริการ AI ระดับโลก เช่น OpenAI หรือ Google แทนการซื้อผ่านตัวกลาง เพื่อให้เกิดความคุ้มค่า ลดต้นทุน และป้องกันการผูกขาดผลประโยชน์จากเอกชนบางราย

อีกประเด็นที่ถูกจับตา คือ กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและการกำหนดราคากลาง โดยข้อมูลในเอกสารระบุว่า มีบริษัทเข้ายื่นเสนอราคา 3 รายในวงเงินใกล้เคียงกัน และมีข้อสงสัยว่าบริษัทที่เกี่ยวข้องอาจมีความเชื่อมโยงในเครือข่ายเดียวกัน หรือมีการสลับบทบาทระหว่างผู้เสนอราคาและคู่เทียบ ซึ่งหากเป็นจริงอาจเข้าข่ายพฤติกรรมเอื้อประโยชน์หรือฮั้วราคา

ในมุมการเมือง นายภาวุธเชื่อมโยงประเด็นนี้กับสิ่งที่เรียกว่า “กลุ่มทุนสีน้ำเงิน” ซึ่งหมายถึงกลุ่มทุนที่มีความใกล้ชิดกับเครือข่ายการเมืองฝ่ายรัฐบาล และมีบทบาทในหลายโครงการของรัฐ โดยเฉพาะโครงการที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับของพรรคการเมืองกลุ่มเดียวกัน

เอกสารยังระบุว่า เครือข่ายดังกล่าวอาจมีความเกี่ยวข้องกับโครงการรัฐหลายรายการ รวมมูลค่ากว่า 20,000 ล้านบาท ทั้งโครงการด้าน AI ระบบ Big Data โครงการในกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กระทรวงศึกษาธิการ รวมถึงโครงการอื่นที่ใช้เงินจากกองทุนของรัฐ ซึ่งไม่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบงบประมาณโดยรัฐสภาโดยตรง

ในภาพรวม โครงการ AI มูลค่ากว่า 1,600 ล้านบาทจึงไม่ได้ถูกตั้งคำถามเพียงเรื่องราคา แต่ยังสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของการใช้งบประมาณผ่านกองทุนรัฐ การจัดซื้อจัดจ้างด้านเทคโนโลยี และความสัมพันธ์ระหว่างทุนกับการเมือง ซึ่งจำเป็นต้องมีการตรวจสอบอย่างละเอียด เพื่อให้การลงทุนด้าน AI ของประเทศเกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างแท้จริง ไม่ใช่กลายเป็นช่องทางสร้างกำไรมหาศาลให้กับคนกลางหรือเครือข่ายผลประโยชน์ทางการเมือง.

แหล่งที่มาประกอบเนื้อหา : รายการคมชัดลึก (คลิก)