ผ้าไหมรุนตะย่า โสร่งไฮโซของหญิงเมียนมา
ครั้งที่ผ่านมาได้เล่าถึงเมียนมาในเรื่องโสร่งหรือของผู้ชายเรียกว่า “ปะโซ” ของผู้หญิงเรียกว่า “ตะแหม่ง”
โดย...กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์
ครั้งที่ผ่านมาได้เล่าถึงเมียนมาในเรื่องโสร่งหรือของผู้ชายเรียกว่า “ปะโซ” ของผู้หญิงเรียกว่า “ตะแหม่ง” ในขณะที่ภาษาบ้านๆ ทั่วๆ ไปเรียกว่า “ลองจี” จึงขอเล่าต่อจากตอนที่แล้วถึงผ้ารุนตะย่า อะเซะ หรือผ้าลายร้อยกระสวย รุนตะย่า ที่มีลวดลายหลากหลายมาก ที่จริงแล้วลวดลายคลื่นนั้นได้อิทธิพลจากไตรภูมิในตำนาน ลายคลื่นนั้นเปรียบเสมือนมหานทีสีทันดรทั้ง 7 สาย ซึ่งไหลรอบเขาพระสุเมรุ โดยระหว่างมหานทีนั้นๆ จะมีป่าหิมพานต์สลับอยู่ในนั้นเป็นชั้นๆ ด้วย ลายอะเซะที่เกิดบนผืนผ้าจะสมมติให้แสดงถึงลักษณะของป่าหิมพานต์นั้นๆ อันได้แก่ลายต่างๆ เช่น
ก.อะเซะ ราชินี ข.อะเซะสะแป หรือมะลิหลวง ค.อะเซะ เถาวัลย์คู่ ง.อะเซะ เถาวัลย์เดี่ยว จ.อะเซะ ใบไม้ ฉ.อะเซะ นกยูง ช.อะเซะ อินทรีย์ ซ.อะเซะ พันธุ์ปลา เป็นต้น
ลายต่างๆ จะเรียงตามความยากง่าย และความสำคัญของผู้สวมใส่ครับ บางผืนก็จะมีลายที่หลากหลาย บางผืนจะถักทอโดยลายเดียวก็มี บางผืนจะมีลายน้อยมาก ตามสนนราคาของผ้าครับ เมื่อเลือกสวมใส่เข้ากับเสื้อแขนกระบอก จะมีความหมายของเขาเองเฉพาะตัว ซึ่งชาวเมียนมาจะเอาร่างกายของตนเองท่อนบนเปรียบเสมือนเขาพระสุเมรุ ส่วนศีรษะนั้นจะแทนศูนย์กลางแห่งจักรวาล อันเป็นที่ประทับขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ดังนั้นชาวเมียนมาจึงนิยมปักดอกไม้หอมไว้ที่มวยผมบนศีรษะด้านบน เพื่อเป็นการสักการบูชาและอุทิศตนเพื่อรองรับองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระพุทธศาสนานั่นเอง
จะเห็นว่าการทอผ้านั้นยากมาก การจะได้ผ้ารุนตะย่ามาแต่ละผืนต้องใช้เวลานานเป็นเรือนปีสำหรับผ้าที่มีความยาว 6 เมตร จึงทำให้ชั่วชีวิตคนจะสามารถถักทอผ้ารุนตะย่าได้เพียงไม่เกิน 20-30 ผืน/คนเท่านั้น ในอดีตช่างทอผ้าเก่งๆ ทางราชสำนักก็จะรับเข้าไปเป็นครูสอนลูกศิษย์ลูกหาภายในพระราชวัง ต่อมาหลังจากอังกฤษเข้าปกครองเมียนมา ช่างเหล่านั้นจึงคงหลงเหลืออยู่แถบเมืองมัณฑะเลย์ ดังนั้นปัจจุบันจึงมีกลุ่มชาวบ้านที่มัณฑะเลย์ได้จัดการทอผ้ารุนตะย่าสืบทอดกันต่อๆ มา และส่งมาขายที่ย่างกุ้ง
ท่านผู้อ่านจะเห็นว่าการที่ช่างทอผ้าจะทอผ้ารุนตะย่าจะต้องผสมผสานความเชื่อทางพุทธศาสนา จิตวิญญาณ ลมหายใจ ไปกับทุกเสียงของกี่ที่กระทบกัน จึงไม่แปลกใจเลยที่ชนชาวเมียนมาจะภาคภูมิใจและชื่นชมในวัฒนธรรมชิ้นเอกของเขาอย่างมาก ท่านคงได้เห็น อองซานซูจี ที่มาเยือนไทยเมื่อไม่กี่วันมานี้ ชุดที่ท่านสวมใส่จะเป็นผ้ารุนตะย่าที่มีอะเซะที่แตกต่างกันแทบทุกงาน สีสันจะงดงามตระการตาจริงๆ ครับ และถ้าหากท่านได้ไปร่วมงานเลี้ยงสังสรรค์ต่างๆ ในเมียนมา แล้วเห็นผู้หญิงเมียนมาใส่ชุดประจำชาติ ชมเขาหน่อยครับ เขาจะได้มีความภาคภูมิใจและชื่นใจมากเลยทีเดียวครับ
