ธปท. เปิด 5 เสาหลัก “Bangkok Blueprint” สู้สแกมเมอร์ข้ามแดน

การประชุมใหญ่ประจำปีสภาผู้ว่าการธนาคารโลก และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ ปี 2569 (2026 IMF-World Bank Group Annual Meetings) ระหว่างวันที่ 12-18 ต.ค.2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร 

 

หนึ่งในเวทีไฮไลท์ของวันนี้ (14 ต.ค.2569) คือ การนำเสนอ Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services เพื่อเป็นกรอบหลักการสำหรับประเทศสมาชิกในการร่วมกันป้องกัน และสกัดกั้นภัยการเงินดิจิทัลอย่างเป็นระบบ 

 

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า ธปท. ร่วมกับ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และกลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) เปิดตัวแผนแม่บทความร่วมมือระดับโลก “Bangkok Blueprint for Fraud Resilient Financial Services” เพื่อรับมือกับภัยคุกคามจากการฉ้อโกงทางไซเบอร์และสแกมเมอร์ที่ทวีความรุนแรงและเชื่อมโยงกันข้ามพรมแดน

 

ทั้งนี้ การเงินดิจิทัล (Digital Finance) ได้กลายเป็นตัวขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ ทำให้บริการทางการเงินรวดเร็วขึ้น มีราคาถูกลง และเข้าถึงประชาชนได้กว้างขวางขึ้น อย่างไรก็ตาม การเติบโตของการเงินดิจิทัลได้สร้างความเสี่ยงรูปแบบใหม่ที่เชื่อมโยงถึงกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

 

สถิติภัยไซเบอร์ระดับโลก สถานการณ์ในไทยเริ่มดีขึ้น

 

นายวิทัย เปิดเผยข้อมูลสถิติด้านภัยการเงินดิจิทัลว่า ระดับโลก ในปี 2568 คาดการณ์มูลค่าความเสียหายจากการฉ้อโกงทั่วโลกสูงเกินกว่า 442,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่คดีการฉ้อโกงทางไซเบอร์เพิ่มขึ้นเกือบสามเท่าตลอดช่วงทศวรรษที่ผ่านมา 

 

ส่วนภูมิภาคเอเชีย ในปี 2567 ความเสียหายจากการฉ้อโกงในเอเชียสูงถึง 67% ของมูลค่าความเสียหายรวมทั่วโลก ซึ่งทำให้ภูมิภาคนี้สะสมประสบการณ์และบทเรียนสำคัญที่สามารถนำไปปรับใช้ป้องกันความเสี่ยงได้ 

 

ขณะที่ประเทศไทย ความเสียหายทางการเงินจากการฉ้อโกงเคยสูงเกิน 43,000 ล้านบาท ในปี 2567 ก่อนจะลดลงเหลือ 32,000 ล้านบาท ในปี 2568 

 

สถิติล่าสุด ในช่วงครึ่งแรกของปีนี้ มูลค่าความเสียหายลดลงเหลือเพียงกว่า 9,000 ล้านบาท ซึ่งถือเป็นการลดลงอย่างมาก เป็นผลมาจากมาตรการความร่วมมือและการจัดการอย่างเป็นระบบ  

 

ธปท. ชูวาระ SIDF เร่งรับมือ 3 ความเสี่ยงใหญ่ 

 

ทั้งนี้ ธปท. ได้ผลักดันวาระ Safe & Inclusive Digital Finance (SIDF) เพื่อสร้างระบบการเงินดิจิทัลที่ปลอดภัยและครอบคลุม ภายใต้หลักการสำคัญว่า “เมื่อการเงินดิจิทัลพัฒนาก้าวหน้า ความไว้วางใจและความยืดหยุ่นต้องก้าวไปพร้อมกัน” 

 

สำหรับ 3 ประเด็นความเสี่ยงหลักที่ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่ 

 

1. การเพิ่มขึ้นของการฉ้อโกงและอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ซึ่งบั่นทอนความเชื่อมั่นของผู้บริโภค 

 

2. ความเสี่ยงทางไซเบอร์และปฏิบัติการที่สูงขึ้น เนื่องจากสถาบันการเงิน ผู้ให้บริการเทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐานสำคัญมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด 

 

3. ระบบนิเวศของเทคโนโลยีใหม่ เช่น AI ที่นำมาใช้ในภาคการเงิน ซึ่งต้องมีระบบการกำกับดูแลและมาตรการคุ้มครองที่เท่าทันกับนวัตกรรม 

 

 

เปิดโครงสร้าง 5 เสาหลัก “Bangkok Blueprint”

 

แผนแม่บท Bangkok Blueprint ได้กำหนดข้อพิจารณาสำคัญ 12 ข้อ ครอบคลุม 5 เสาหลัก เพื่อเป็นกรอบแนวทางปฏิบัติระดับสถาบันและระดับประเทศ ประกอบด้วย  

 

เสาที่ 1 การสร้างรากฐานทางกฎหมายที่แข็งแกร่ง (Stronger Legal Foundations) มีเจ้าภาพระดับชาติที่ชัดเจน กำหนดความรับผิดชอบของสถาบันการเงิน และมอบอำนาจทางกฎหมายอย่างเพียงพอ 

 

เสาที่ 2 การยกระดับวงจรการลดความเสี่ยงจากการฉ้อโกง ครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบผลิตภัณฑ์ มาตรการป้องกันเชิงปรับตัว การตรวจจับทั่วทั้งระบบ ไปจนถึงการรับมือและการฟื้นฟูความเสียหายอย่างบูรณาการ 

 

เสาที่ 3 การใช้ประโยชน์จากกรอบการลดความเสี่ยงและการบังคับใช้กฎหมายที่มีอยู่เดิม 

 

เสาที่ 4 การขยายความร่วมมือทั้งภายในประเทศและข้ามพรมแดน เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลและการปฏิบัติการร่วมกันอย่างทันท่วงที 

 

เสาที่ 5 การส่งเสริมการคุ้มครองผู้บริโภคและการสร้างความยืดหยุ่นทางระบบ 

 

 

จากสกัดบัญชีม้า สู่คุมเข้มทองคำ-สินทรัพย์ดิจิทัล

 

นายวิทัย ระบุว่า รูปแบบการฉ้อโกงได้เปลี่ยนจากการทำธุรกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต ไปสู่สแกมการโอนเงินที่ซับซ้อนขึ้น ประเทศไทยจึงได้บังคับใช้พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เพื่อวางรากฐานกฎหมายในการแลกเปลี่ยนข้อมูล การระงับบัญชีอย่างรวดเร็ว และการร่วมรับผิดชอบข้ามภาคส่วน 

 

นอกจากนี้ ตลอด 12 เดือนที่ผ่านมา ธปท. ได้ขยายมาตรการสกัดกั้นเส้นทางการเงินผิดกฎหมาย เนื่องจากเงินที่ได้จากการฉ้อโกงมักถูกยักย้ายผ่านบัญชีม้า ก่อนจะถูกถอนเป็นเงินสดไปแปลงเป็นทองคำ, เงินตราต่างประเทศ หรือสินทรัพย์ดิจิทัล โดยเฉพาะ USDT 

 

มาตรการสำคัญที่ ธปท. ได้ดำเนินการเพิ่มเติม ได้แก่

 

• เข้มงวดการรายงานการถอนเงินสดมูลค่าสูงตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป
• ควบคุมการทำธุรกรรมซื้อขายทองคำมูลค่าสูง 
• เพิ่มการกำกับดูแลธุรกิจแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ 
• ร่วมมือกับสำนักงาน ก.ล.ต. เสริมความปลอดภัยในระบบนิเวศสินทรัพย์ดิจิทัล โดยเฉพาะการซื้อขาย USDT 
• ออกกรอบการคุ้มครองภาคการเงินจากกิจกรรมผิดกฎหมาย ร่วมกับสถาบันการเงิน 

 

ต่อยอดสู่เอกสารแนวปฏิบัติระดับภูมิภาค

 

เพื่อส่งเสริมการนำแผนแม่บทไปปฏิบัติจริง ธปท. ได้จัดทำเอกสารประมวลประสบการณ์ “The Bangkok Blueprint in Action: Regional Experience and Policy Lessons for Fraud Resilient Financial Services” โดยรวบรวมบทเรียนและแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดจาก ฮ่องกง, มาเลเซีย, สิงคโปร์ และไทย เพื่อช่วยผู้กำหนดนโยบายทั่วโลกในการปิดช่องโหว่และเสริมสร้างแนวป้องกันระดับชาติต่อไป