ไนกี้..กับคำล่อแหลม

ต้องถือว่า “เจอดี” เข้าให้แล้วสำหรับยักษ์ใหญ่ในวงการกีฬาอย่างไนกี้ ที่ตอนนี้ถูกต่อต้านหนักจากกลุ่มผู้ต่อต้านยาเสพติด

โดย..ฐาปนา

เรื่องของเรื่อง เป็นเพราะการออกแบบเสื้อยืดที่กะจะให้ดูเท่เท่านั้น แต่กลายเป็นปัญหาใหญ่ลามปามออกไปแบบที่คงไม่มีใครคาดคิด

ก่อนหน้านี้ แต่ไหนแต่ไรมาไนกี้ก็ผลิตเสื้อยืดขายอยู่แล้ว มักจะพิมพ์คำว่า Just do it คือทำซะ อย่าคิดมาก อย่าลังเลประมาณนั้น

แต่เสื้อยืดรุ่นใหม่ของไนกี้ที่กำลังวางจำหน่ายในสหรัฐ มีการออกแบบใหม่และใช้ถ้อยคำใหม่ๆ พิมพ์ลงไปบนเสื้อยืด โดยเน้นเรื่องราวไปในถ้อยคำที่ใช้ในวงการกีฬาผาดโผน พวกกีฬาสเกตบอร์ด เซิร์ฟบอร์ด จักรยานผาดโผน เช่น Dope ซึ่งในวงการสเกตบอร์ด หรือเซิร์ฟจะใช้เรียกคนที่เก่ง สามารถทำท่าพิเศษ สุดยอด แปลกๆ

นอกจากนั้น ก็มีคำว่า Get High คือสูง ก็เป็นคำธรรมดาในทางกีฬาผาดโผนที่ชอบกระโดด ชอบขึ้นไปท้าทายในความสูง ท้าทายกับความผาดโผนมากๆ

แต่คำพวกนี้โดนนักวิจารณ์สับเละ เพราะนอกจากจะเป็นคำที่ใช้กันในหมู่นักกีฬาผาดโผนแล้ว ยังเป็นคำสแลงในพวกใช้ยาเสพติดด้วย เช่น Dope หมายถึงตัวยาเองเลย เน้นไปที่กัญชา ส่วน Get High ก็มีความหมายไปในทางเมายา

 

ด้วยการที่คำพวกนี้ถูกใช้ทั้งในหมู่นักกีฬาและพวกติดยา ทำให้คนที่ไม่ชอบใจออกมาวิจารณ์ไนกี้ อิงก์ ว่าสิ่งที่ไนกี้ทำเป็นเหมือนการออกมารับรองภาษาที่พวกติดยาใช้

งานนี้แรงไปถึงแวดวงการเมือง โธมัส เอ็ม เนนิโน นายกเทศมนตรีรัฐบอสตัน ถึงกับออกโรงมาขอให้ไนกี้เก็บเสื้อที่มีปัญหาพวกนี้ออกจากร้าน และบอกด้วยว่า ไนกี้กำลังพบกับความล้มเหลวในการร่วมกันเพื่อต่อต้านยาเสพติด

ในขณะที่กลุ่มต่อต้านยาเสพติดของโอเรกอน ซึ่งเป็นรัฐที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ไนกี้ ก็ได้ส่งจดหมายไปถึงบุคคลและองค์กรสำคัญต่างๆ ทั่วประเทศ 1,500 ฉบับ หนึ่งในปลายทางของจดหมายคือ สำนักงานดูแลควบคุมการใช้ยาเสพติดแห่งชาติ ในทำเนียบขาว ซึ่งกลุ่มต่อต้านยาเสพติดของโอเรกอนเรียกร้องให้สำนักงานแห่งนี้ช่วยไปกดดันไนกี้ให้ด้วยว่า กำลังทำในเรื่องที่ไม่เหมาะสมอยู่

เสื้อยืดเจ้าปัญหาพวกนี้ เพิ่งจะถูกวางโชว์หน้าร้านเพื่อทำการตลาดไปพร้อมๆ กับการเปิดแคมเปญสนับสนุนกีฬาผาดโผนของไนกี้เมื่อต้นเดือนที่แล้ว ซึ่งมีการออกเสื้อยืดมาหลายแบบและบางแบบก็ไม่มีปัญหา หรือถูกตำหนิอะไร เช่น คำว่า Get Wet หรือไปเปียก ไปลงน้ำกันเถอะ

ไนกี้บอกว่า เสื้อพวกนี้เน้นไปเพื่อส่งเสริมการกีฬา ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับยาเสพติด โดย แอริน ด็อบสัน โฆษกหญิงของไนกี้บอกว่า กีฬา เป็นสิ่งที่ต่อต้านยาเสพติดในตัวของมันเองอยู่แล้ว และไม่มีอะไรสนุกสำหรับนักผาดโผนได้เท่ากับการได้ออกไปไล่จับคลื่นบนกระดานเซิร์ฟ และภาษาที่ไนกี้เลือกมาใช้ ก็เป็นภาษาที่นักกีฬาเหล่านี้ใช้กันอยู่ทุกวันทั่วโลก

ไมค์ ไฮร์ช นักสเกตบอร์ดซึ่งเป็นเจ้าของร้านขายอุปกรณ์ บอกว่า คำพวกนี้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม และแม้เขาจะไม่ใช่แฟนไนกี้ แต่ก็อยากบอกว่า ไนกี้ไม่ควรจะถูกบังคับให้ถอดสินค้าเพราะคำเหล่านี้มันเป็นคำทั่วไป คำที่อยู่คู่กับสังคมอย่างที่ไม่มีใครเลี่ยงได้

แต่ ทราวิส ไทการ์ท ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของหน่วยงานต่อต้านการเสพยาไม่เห็นด้วย เขาบอกว่า ยาเสพติดเคยทำให้ชีวิตนักกีฬาหลายคนถูกทำลาย และเป็นการไม่รับผิดชอบเลยที่ไนกี้พยายามโปรโมตคำพวกนี้เพื่อหวังกำไร

ศ.เดวิด คาร์เตอร์ ผู้เชี่ยวชาญในสถาบันธุรกิจกีฬา แห่งมหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย ก็บอกว่า เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ไนกี้ได้กระทำการ “ล้ำเส้น” แม้เขาจะเข้าใจความรู้สึกที่ไนกี้พยายามจะสื่อออกมา แต่มันก็เป็นรสนิยมที่แย่ๆ โดยเฉพาะเมื่อบริษัทพยายามบอกตลอดเวลาว่า ต้องการสนับสนุนการกีฬา ไม่ใช่ยาเสพติด

แต่ ศ.คาร์เตอร์ และนักการตลาดหลายคนก็ยอมรับว่า ในขณะที่ถกเถียงกันมากมายนี้ ไนกี้อาจจะกำลังหัวเราะร่วนอยู่ก็ได้ เพราะเมื่อตกเป็นข่าวดัง เสื้อยืดก็จะขายดิบขายดี ไม่ว่ามันจะเป็นหัวข้อของการถกเถียงขนาดไหน

นั่นก็คงจะจริง แม้จะไม่มีตัวเลขที่ชัดเจนว่า ไนกี้ฟันกำไรไปมากเท่าไหร่ หรือขายเสื้อไปได้กี่ตัวแล้ว แต่ก็มีแววว่าจะขายดี ในขณะที่ความขัดแย้งก็ยังดำเนินไป แต่ก็น่าจะทำให้ไนกี้ได้ฉุกคิดเหมือนกันว่า ทีหน้าทีหลังควรจะคิดให้รอบคอบกว่านี้

ในบ้านเราเองก็มีเสื้อยืดที่กำลังฮิตในหมู่วัยรุ่น ที่พิมพ์ถ้อยคำเท่ๆ แต่บางคำก็หยาบ เถื่อน แม้ว่าจะไม่มีใครออกมาตำหนิ แต่ผู้ซื้อมาสวมใส่ก็ต้องยอมรับความเสี่ยงเอาเองว่า เสื้อบางตัวอาจจะไม่เหมาะในการสวมใส่ไปในสถานที่บางแห่ง หรือไปพบคนบางคน และหากยังฝืนจะสวมใส่ ก็อาจจะถูกตำหนิ หรือถูกมองในภาพลบ

โดยทั่วไปแล้วถ้อยคำในเสื้อยืดที่วัยรุ่นบ้านเราใช้มักจะเน้นไปในแนวฮาๆ มากกว่า ซึ่งก็น่าจะดี แสดงให้เห็นว่าคนไทยมีอารมณ์ขัน และมีความคิดสร้างสรรค์ที่เป็นยอด

แต่ก็ย้อนไปที่ไนกี้ว่า บางทีหากทำอะไรโดยคิดไม่รอบคอบ ก็อาจจะซวยได้เหมือนกัน