posttoday
จับตาดีล ART "ไทย-สหรัฐฯ" สินค้าเกษตรไทยรับแรงกระแทกแค่ไหน?

จับตาดีล ART "ไทย-สหรัฐฯ" สินค้าเกษตรไทยรับแรงกระแทกแค่ไหน?

18 พฤศจิกายน 2569

ทรัมป์ ประกาศไทยลดภาษีสินค้าสหรัฐฯ เกือบ 99% พร้อมซื้อสินค้าเกษตรปีละ 2,600 ล้านดอลลาร์ จับตาเปิดตลาดข้าวโพด-ถั่วเหลือง-เนื้อหมู กระทบเกษตรกรไทยแค่ไหน

KEY

POINTS

  • ข้อตกลงการค้า ART อาจทำให้ไทยต้องลดภาษีและซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ ปีละ 2,600 ล้านดอลลาร์ โดยสินค้าเป้าหมายคือข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และ DDGS ซึ่งสร้างความกังวลต่อเกษตรกรไทย
  • กระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่าการเปิดตลาดจะมีเงื่อนไขและมาตรการกำกับดูแล เช่น โควตานำเข้า สำหรับสินค้าเกษตรอ่อนไหวเพื่อลดผลกระทบ และการลดภาษีจะยังไม่มีผลทันที
  • การนำเข้าวัตถุดิบอาหารสัตว์จากสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอาจช่วยลดต้นทุนภาคอุตสาหกรรม แต่ก็อาจสร้างแรงกดดันด้านราคาต่อผลผลิตของเกษตรกรและเพิ่มการแข่งขันในประเทศ

ถ้อยแถลงร่วม (Joint Statement) ที่ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงนามเมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 ยืนยันว่า ทั้งสองฝ่ายได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย-สหรัฐฯ (ART) แล้ว แต่ยังต้องจัดทำความตกลงฉบับสมบูรณ์และผ่านกระบวนการภายในประเทศก่อนมีผลบังคับใช้

 

ประเด็นที่ต้องจับตาคือคำกล่าวของทรัมป์ที่ระบุว่า “ไทยจะลดภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ เกือบทั้งหมด พร้อมซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ ปีละประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ” ทำให้เกิดคำถามว่า การเปิดตลาดครั้งนี้จะกระทบสินค้าเกษตรและเกษตรกรไทยมากน้อยเพียงใด

 

ขณะที่ข้อมูลสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ระบุกรอบลดหรือยกเลิกภาษีสินค้าสหรัฐฯ ประมาณ 99% ครอบคลุมทั้งสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าเกษตร โดยมีสินค้าเกษตรเป้าหมาย ได้แก่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืชจากการผลิตเอทานอล หรือ DDGS


อย่างไรก็ตาม มูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์เป็นกรอบการซื้อขายระหว่างภาคเอกชนที่กำหนดไว้ตั้งแต่การเจรจาระยะแรกในเดือน ก.ค. 2568 ไม่ใช่คำสั่งซื้อของรัฐบาลที่เปิดเผยปริมาณและกำหนดส่งมอบแน่นอน

 

พาณิชย์ย้ำเปิดตลาดมีเงื่อนไข ไม่ลดภาษีทันที


ล่าสุดวันที่ 18 พ.ย. กระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่า การเจรจา ART มีเป้าหมายสำคัญเพื่อรักษาตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และสร้างโอกาสทางการค้าให้ผู้ประกอบการ โดยการเปิดตลาดจะเป็นไปตามกรอบ รายการสินค้า และเงื่อนไขที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน ไม่ใช่การเปิดเสรีโดยไม่มีหลักเกณฑ์


กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า การเปิดตลาดมีเป้าหมายเพิ่มทางเลือกด้านสินค้าและวัตถุดิบ โดยเฉพาะสินค้าที่ไทยไม่ได้ผลิตเองหรือผลิตได้ไม่เพียงพอ ส่วนสินค้าเกษตรและสินค้าอ่อนไหวที่อาจกระทบเกษตรกร จะพิจารณาอย่างรอบคอบและกำหนดมาตรการกำกับ เช่น โควตานำเข้าและเงื่อนไขที่เหมาะสม เพื่อรักษาสมดุลระหว่างผู้บริโภค ภาคอุตสาหกรรม และผู้ผลิตในประเทศ


“ที่สำคัญ การลงนาม Joint Statement ยังไม่ทำให้ไทยต้องลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ทันที อัตราภาษีเดิมยังมีผลจนกว่าจะขัดเกลารายละเอียดทางกฎหมาย ลงนามความตกลงฉบับสมบูรณ์ และผ่านกระบวนการภายในประเทศ ทั้งการรับฟังความคิดเห็น การพิจารณาของ ครม. และรัฐสภาตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง ก่อนความตกลงมีผลบังคับใช้ โดยการลดภาษีจะเป็นไปตามตารางและเงื่อนไขรายสินค้า”

 

ตลาดสหรัฐฯ ใหญ่แค่ไหน ทำไมไทยต้องรักษา


เหตุผลสำคัญที่ไทยต้องเดินหน้าเจรจา คือสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าไปสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2.37 ล้านล้านบาท และเกี่ยวข้องกับการจ้างงานคนไทยราว 1.25 ล้านคน ขณะที่ไทยนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ประมาณ 7 แสนล้านบาท ทำให้ไทยเกินดุลการค้าราว 1.68 ล้านล้านบาท


กระทรวงพาณิชย์ยังเปิดเผยว่า ในช่วงเริ่มเจรจาปี 2568 ไทยมีดุลการค้าเกินดุลกับสหรัฐฯ อยู่ในอันดับ 11 ของประเทศคู่ค้าสหรัฐฯ ก่อนขยับเป็นอันดับ 7 และข้อมูลครึ่งแรกปี 2569 ขึ้นมาอยู่ในอันดับ 5 สะท้อนความสำคัญของตลาดแห่งนี้ ซึ่งมีประชากรกว่า 300 ล้านคนและมีกำลังซื้อสูง หากไทยรักษาความสามารถในการแข่งขันไม่ได้ ก็เสี่ยงเสียโอกาสให้ประเทศคู่แข่งเข้ามาแย่งส่วนแบ่งตลาด
สินค้าเกษตรไทยยังมีตลาดสหรัฐฯ เป็นแหล่งรายได้


ข้อมูลสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรประจำกรุงวอชิงตัน ระบุว่า ปี 2568 สหรัฐฯ นำเข้าสินค้าเกษตรและอาหารจากไทยตามพิกัดศุลกากร 01-23 และ 40 รวม 10,390.18 ล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 6.44% จากปีก่อน สินค้าสำคัญ ได้แก่ ยางและผลิตภัณฑ์จากยาง 5,247.22 ล้านดอลลาร์ อาหารสัตว์และอาหารสัตว์เลี้ยง 985.33 ล้านดอลลาร์ ผักและผลไม้แปรรูป 910.19 ล้านดอลลาร์ ข้าว 875.08 ล้านดอลลาร์ และปลาแปรรูปกับปลากระป๋อง 697.29 ล้านดอลลาร์


ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลการนำเข้าของสหรัฐฯ จากไทย และรวมยางกับผลิตภัณฑ์ยางไว้ด้วย จึงไม่ใช่มูลค่าส่งออกสินค้าอาหารหรือสินค้าเกษตรในความหมายแคบทั้งหมด แต่สะท้อนว่าสินค้าไทยหลายกลุ่มมีตลาดในสหรัฐฯ อยู่แล้ว


สำหรับเนื้อหมู ข้อมูลการค้าปี 2568 จาก WITS พบว่า ไทยส่งออกผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเนื้อสุกรไปสหรัฐฯ ในบางพิกัด เช่น เนื้อสุกรปรุงแต่งประมาณ 1,791 กิโลกรัม มูลค่า 30,600 ดอลลาร์ และผลิตภัณฑ์แฮมกับชิ้นส่วนเนื้อสุกร 791 กิโลกรัม มูลค่า 11,420 ดอลลาร์ สะท้อนว่าตลาดสหรัฐฯ ยังไม่ใช่ตลาดส่งออกหลักของผลิตภัณฑ์เนื้อหมูไทย และต้องแยกจากเนื้อสุกรสด แช่เย็น หรือแช่แข็งซึ่งมีเงื่อนไขด้านการนำเข้าและสุขอนามัยต่างกัน


ข้าวโพด-ถั่วเหลือง สหรัฐฯ ยังไม่ใช่แหล่งนำเข้าหลักทุกชนิด


หากดูสินค้าเกษตรที่สหรัฐฯ ระบุในกรอบซื้อขาย พบว่าไทยนำเข้าจากหลายประเทศ โดยสหรัฐฯ ยังมีส่วนแบ่งไม่มากในข้าวโพดและกากถั่วเหลือง
ข้อมูลปี 2568 จากฐาน WITS ระบุว่า ไทยนำเข้าข้าวโพดไม่รวมเมล็ดพันธุ์จากทั่วโลก 1.46 ล้านตัน มูลค่า 427.68 ล้านดอลลาร์ โดยมาจากเมียนมามากที่สุด 1.24 ล้านตัน ตามด้วยลาว 207,098 ตัน ส่วนสหรัฐฯ มีเพียง 3,700 ตัน มูลค่าประมาณ 3.15 ล้านดอลลาร์


สำหรับถั่วเหลือง ไทยนำเข้าทั่วโลก 4.28 ล้านตัน มูลค่า 1,918.93 ล้านดอลลาร์ โดยบราซิลเป็นแหล่งนำเข้าหลัก 3.69 ล้านตัน ขณะที่สหรัฐฯ ส่งออกมายังไทย 528,688 ตัน มูลค่า 246.19 ล้านดอลลาร์ คิดเป็นประมาณ 12% ของปริมาณนำเข้าทั้งหมด


ส่วนกากถั่วเหลือง ไทยนำเข้าทั่วโลกมูลค่า 1,239.54 ล้านดอลลาร์ โดยบราซิลเป็นแหล่งนำเข้าหลัก ขณะที่สหรัฐฯ ส่งออกมายังไทย 23,423 ตัน มูลค่า 8.28 ล้านดอลลาร์ หรือมีส่วนแบ่งเพียง 0.3% ตามข้อมูล USDA ปีการตลาด 2567/68


แต่ DDGS เป็นอีกภาพหนึ่ง เพราะสหรัฐฯ เป็นแหล่งจัดหาหลัก คิดเป็น 92% ของปริมาณที่ไทยใช้ และส่งออกมายังไทย 263,900 ตันในปี 2568 สะท้อนว่าสินค้ากลุ่มนี้มีฐานตลาดในไทยอยู่แล้ว


เปิดตลาดมีทั้งโอกาสและแรงกดดันเกษตรกร


การนำเข้าข้าวโพดและกากถั่วเหลืองจากสหรัฐฯ มากขึ้น อาจเพิ่มทางเลือกให้ผู้ผลิตอาหารสัตว์และผู้ประกอบการปศุสัตว์ โดยเฉพาะช่วงที่ผลผลิตในประเทศไม่เพียงพอ ช่วยให้มีวัตถุดิบป้อนโรงงานและอาจลดต้นทุนการผลิต แต่หากสินค้านำเข้ามีราคาต่ำกว่าและเข้ามาในปริมาณมาก ก็อาจเพิ่มแรงกดดันต่อราคาข้าวโพดและผลผลิตของเกษตรกรไทย


ส่วนเนื้อหมูต้องจับตาเงื่อนไขการเปิดตลาดและมาตรฐานสุขอนามัย เพราะหากมีการเปิดให้นำเข้าเพิ่มขึ้น ก็อาจเพิ่มการแข่งขันให้ผู้เลี้ยงสุกรในประเทศ ขณะที่ผู้ผลิตไทยเองยังส่งออกผลิตภัณฑ์เนื้อหมูไปสหรัฐฯ ในปริมาณจำกัด


ดังนั้น ประเด็นสำคัญของ ART ไม่ใช่เพียงไทยจะลดภาษีสินค้าเกษตรสหรัฐฯ มากน้อยแค่ไหน แต่ต้องดูรายละเอียดว่ารายการใดจะเปิดตลาด ปริมาณและช่วงเวลาเท่าไร รวมถึงจะยังคงโควตาและเงื่อนไขรับซื้อผลผลิตในประเทศได้อย่างไร เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมมีวัตถุดิบเพียงพอและแข่งขันได้ โดยไม่ผลักภาระให้เกษตรกรไทยต้องรับผลกระทบเพียงฝ่ายเดียว

 

ข่าวล่าสุด

“เอกนิติ” จีบญี่ปุ่นปักหมุดไทยฮับอุตสาหกรรมชิปแห่งอนาคต ปั้น “ชิปเมดอินไทยแลนด์”

“เอกนิติ” จีบญี่ปุ่นปักหมุดไทยฮับอุตสาหกรรมชิปแห่งอนาคต ปั้น “ชิปเมดอินไทยแลนด์”