บัตรสวัสดิการฯ วางเป้าคัดคนเดือดร้อนจริง ย้อนแย้งหลักเกณฑ์ทำคนจนหลุดสิทธิ์?

ด้วยเป้าหมายที่ต้องการคัด “คนเดือดร้อนจริง” ให้ได้รับสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ และตัดสิทธิ “คนแอบอ้างใช้สิทธิ์” ออกไป

 

จากเป้าหมายดังกล่าวทำให้กระทรวงการคลังออกหลักเกณฑ์เพื่อคัดคุณสมบัติของผู้ที่จะได้รับบัตรสวัสดิการแห่งงรัฐออกมาใหม่ จำนวน 8 ข้อ ได้แก่ 

 

1) มีสัญชาติไทย และมีอายุตั้งแต่ 18 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป

 

2) ไม่เป็นบุคคลดังต่อไปนี้ 
 

• ภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช
• ผู้ต้องขัง ผู้ถูกกักกัน ผู้ต้องกักขัง บุคคลที่อยู่ในสถานสงเคราะห์ของรัฐ นักเรียน นักศึกษา
• ข้าราชการ พนักงานราชการ หรือผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
• พนักงาน ลูกจ้าง หรือเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐที่มีรายได้เกิน 100,000 บาทต่อปี
• ผู้รับบำนาญ เบี้ยหวัด หรือบำเหน็จรายเดือนจากภาครัฐ
• ผู้ถือหุ้น กรรมการบริษัท หรือหุ้นส่วนในห้างหุ้นส่วน 
• ผู้มีบัญชีซื้อขายหลักทรัพย์หรือถือครองตราสารหนี้
• ผู้มีกรมธรรม์ประกันชีวิตประเภทสามัญและชำระเบี้ยประกันตั้งแต่ 12,000 บาทต่อปีขึ้นไป 
• ผู้ที่ถูกนำชื่อไปใช้สิทธิลดหย่อนในการคำนวณภาษีเงินได้ในฐานะบิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร 

 

3) มีรายได้หรือมีการจ่ายเงินให้แก่บุคคลใดไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี 

 

4) ไม่มีบัตรเครดิต

 

5) ไม่มีวงเงินสินเชื่อรวมทุกประเภทเกิน 100,000 บาท 

 

6) ไม่มีเงินฝาก สลาก รวมกันเกิน 100,000 บาทต่อปี

 

7) ไม่เป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ หรือเป็นผู้มีกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ ดังต่อไปนี้
 

• ห้องชุดรวมกันทุกแห่ง ต้องมีพื้นที่ไม่เกิน 35 ตารางเมตร
• บ้านเดี่ยว ทาวน์เฮาส์ ห้องแถว และตึกแถว รวมกันทุกแห่ง ต้องมีพื้นที่ไม่เกิน 25 ตารางวา
• กรณีเป็นเกษตรกร ที่ดินและที่อยู่อาศัยรวมกันไม่เกิน 10 ไร่
• กรณีไม่ได้เป็นเกษตรกร มีที่ดินและที่อยู่อาศัยรวมกันไม่เกิน 1 ไร่ 

 

8) ไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์หรือยานพาหนะอื่น ยกเว้น รถจักรยานยนต์ที่มีขนาดความจุของกระบอกสูบไม่เกิน 300 ซีซี รถยนต์สามล้อ รถยนต์สี่ล้อเล็กรับจ้าง หรือรถใช้งานเกษตรกรรม ประเภทละไม่เกิน 1 คัน

 

แต่แล้วกลับมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์ในวงกว้างถึงหลักเกณฑ์ผู้มีสิทธิได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ กรณีบุตรนำชื่อบิดามารดาไปใช้สิทธิหักลดหย่อนภาษี จะส่งผลให้บิดามารดาท่านนั้นถูกตัดสิทธิ์จากบัตรสวัสดิการแห่งรัฐทันที

 

จนทำให้นายกรัฐมนตรีสั่งการให้ทบทวนและยกเลิกการนำสิทธิลดหย่อนภาษีค่าอุปการะบิดามารดามาใช้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาคัดกรองผู้ที่จะได้รับสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

 

โดยหลักเกณฑ์ดังกล่าวทางคณะกรรมการบัตรสวัสดิการประชารัฐ จะมีการพิจารณากันในวันนี้ (11 มิ.ย.2569) เพื่อยกเลิกหลักเกณฑ์และปรับปรุงเงื่อนไขให้เกิดความเป็นธรรมและเหมาะสมอย่างแท้จริง

 

นอกเหนือจากหลักเกณฑ์ที่ต้องไม่เป็นบุคคลที่ถูกนำชื่อไปใช้สิทธิลดหย่อนในการคำนวณภาษีเงินได้ในฐานะบิดา มารดา คู่สมรส หรือบุตร ที่จะมีการทบทวนในวันนี้แล้ว ยังมีอีกหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการปรับคุณสมบัติของผู้ลงทะเบียนที่จะได้รับสิทธิตามโครงการฯ 

 

นั่นคือการกำหนดเกณฑ์หนี้สินให้เป็นผู้ที่ไม่มีวงเงินสินเชื่อ หรือมีวงเงินสินเชื่อรวมทุกประเภทหนี้และรวมทุกบัญชีไม่เกิน 100,000 บาท ตามระบบฐานข้อมูลเครดิตของ บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (NCB) 

 

ธปท. ระบุว่า เกณฑ์ดังกล่าวจะส่งผลให้ผู้มีรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบางบางส่วนที่มีวงเงินสินเชื่อเกินเกณฑ์ดังกล่าว ไม่สามารถเข้าถึงสวัสดิการแห่งรัฐได้ อาทิ กลุ่มลูกหนี้เกษตรกรหรือลูกหนี้รายย่อยที่ได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลผ่านโครงการสินเชื่อนโยบายรัฐต่าง ๆ เนื่องมาจากภัยพิบัติหรือวิกฤต ซึ่งอาจก่อให้เกิดข้อร้องเรียนต่อเงื่อนไขโครงการฯ ได้

 

นอกจากนี้ การกำหนดเกณฑ์ตามขนาดวงเงินสินเชื่อในฐานข้อมูลเครดิตของ NCB ซึ่งไม่ได้ครอบคลุมผู้ให้บริการสินเชื่อทุกราย อาจทำให้ข้อกังวลถึงความเสียเปรียบของผู้ที่มีวงเงินสินเชื่อในฐานข้อมูลเมื่อเทียบกับผู้มีวงเงินสินเชื่อใกล้เคียงกันแต่ไม่ปรากฎในฐานข้อมูล 

 

ดังนั้น จึงอาจพิจารณาประเด็นตามข้อสังเกตเพื่อให้โครงการฯ บรรลุวัตถุประสงค์ในการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยโดยไม่ก่อให้เกิดผลกระทบหรือฟผลสืบเนื่องที่ไม่พึงประสงค์ในด้านอื่น

 

ขณะเดียวกัน หากมีการดำเนินโครงการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยในอนาคต ควรพิจารณาควบคู่กับการทบทวนวงเงินและข้อมูลผู้ได้รับสิทธิอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงควรพิจารณาออกมาตรการเพิ่มเติมเพื่อเสริมศักยภาพการสร้างรายได้ในระยะยาว เพื่อลดภาระการคลังและสนับสนุนให้ครัวเรือนผู้มีรายได้น้อยสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน 

 

ยังคงเป็นข้อขังขาว่าหลักเกณฑ์คัดกรองคนของบัตรสวัสดิการแห่งรัฐบางข้อตรงข้ามกับความเป็นจริง และเหมาะสมหรือไม่? สะท้อนจากหลักเกณฑ์ลูกนำชื่อลดหย่อนภาษีตัดสิทธิ์พ่อแม่เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจนเกิดการทบทวนขึ้น และหลักเกณฑ์ที่ต้องไม่มีวงเงินสินเชื่อรวมทุกประเภทเกิน 100,000 บาท ตามข้อสังเกตของ ธปท.