"เลย์" สู้ศึกน้ำมันพุ่ง! "เป๊ปซี่โค" ชูสูตรลับเพิ่ม Yield ดันผลผลิตต่อไร่ ฝ่าวิกฤติเกษตร-ซัพพลายเชนโลก
สัมภาษณ์พิเศษ : ราคาน้ำมันโลกทะยานเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ หลายธุรกิจเริ่มเผชิญแรงกดดันต้นทุนอย่างหนัก แต่ผู้ผลิตมันฝรั่งทอดกรอบ "เลย์" กลับเลือกใช้กลยุทธ์ เพิ่มผลผลิตต่อไร่ – พลังงานทดแทน – บริหาร Supply Chain เกราะป้องกันความเสี่ยง พร้อมย้ำโจทย์ใหญ่ที่สุดของอุตสาหกรรมเกษตรในอนาคตอาจไม่ใช่การเมืองหรือราคาพลังงาน แต่คือดินฟ้าอากาศที่ควบคุมไม่ได้
KEY
POINTS
- สัมภาษณ์พิเศษ : ราคาน้ำมันโลกทะยานเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลหลายธุรกิจเริ่มเผชิญแรงกดดันต้นทุนอย่างหนัก
- แต่ผู้ผลิตมันฝรั่งทอดกรอบ "เลย์" เลือกใช้กลยุทธ์ เพิ่มผลผลิตต่อไร่ – พลังงานทดแทน – บริหาร Supply Chain เกราะป้องกันความเสี่ยง
- พร้อมย้ำโจทย์ใหญ่ที่สุดของอุตสาหกรรมเกษตรในอนาคตอาจไม่ใช่การเมืองหรือราคาพลังงาน แต่คือดินฟ้าอากาศที่ควบคุมไม่ได้
ในโลกธุรกิจที่ทุกอย่างผันผวนจากสงครามและราคาพลังงาน การพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันเหนือระดับ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล กลายเป็นแรงกดดันต้นทุนที่แทบทุกอุตสาหกรรมต้องเผชิญ ตั้งแต่การขนส่งไปจนถึงการผลิตอาหาร
แต่สำหรับผู้ผลิตมันฝรั่งทอดกรอบแบรนด์ "เลย์" ของ PepsiCo กลยุทธ์รับมือไม่ได้อยู่แค่การควบคุมต้นทุน หากแต่เป็นการยกระดับทั้งระบบการผลิต ตั้งแต่การเพิ่มผลผลิตต่อไร่ ไปจนถึงการลงทุนพลังงานทดแทน บริหารซัพพลายเชนให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ตั้งแต่ไร่มันฝรั่งไปจนถึงโรงงานผลิต
"คุณตู่" สุริวัสสา สัตตะรุจาวงษ์ ผู้อำนวยการฝ่ายองค์กรสัมพันธ์และรัฐกิจ ประจำประเทศไทยและอินโดไชน่า บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด หรือ "เป๊ปซี่โค ประเทศไทย" ผู้ผลิตเลย์ มันฝรั่งทอดกรอบยอดนิยม เล่าให้ "โพสต์ทูเดย์" ฟังว่า ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นย่อมส่งผลต่อต้นทุนอย่างแน่นอน
แต่ในระยะสั้นสำหรับฤดูกาลนี้อาจจะไม่กระทบมากนัก เพราะเป็นช่วงปลายฤดูเก็บเกี่ยวของมันฝรั่งหน้าแล้งซึ่งกำลังจะหมดฤดูกาลเก็บเกี่ยวพอดี
สำหรับปีหน้าบริษัทต้องประเมินสถานการณ์เป็นรายกรณีไป อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญที่บริษัทใช้รับมือ คือ "การเพิ่มผลผลิตต่อไร่ (Yield)" เพราะหากเราทำยอดผลิตได้สูงขึ้นจะช่วยถัวเฉลี่ยต้นทุนที่เพิ่มขึ้นได้เอง
นอกจากนี้ บริษัทยังได้เตรียมความพร้อมเรื่อง "พลังงานทดแทน" ในกระบวนการผลิตในโรงงานมานานแล้ว และลงทุนเพิ่มเติมในโรงงานที่นิคมอุตสาหกรรมโรจนะ เพื่อลดการพึ่งพาพลังงานเชิงพาณิชย์และจัดการกับต้นทุนแฝงจากวัตถุดิบอื่นๆที่อาจไม่ทันตั้งตัว
อย่างไรก็ดี บริษัทไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ภายนอกได้ แต่ต้องประเมินศักยภาพตัวเองเป็นหลัก โดยเน้นการจัดการ Supply Chain ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ทำอย่างไรให้ใช้ทรัพยากรน้อยลงแต่ได้ผลลัพธ์เท่าเดิมหรือมากขึ้น
"ทีมงานของเรามีการคิดค้นโปรเจกต์เพื่อลดต้นทุนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งโรงงานในไทยของเราถือว่ามีประสิทธิภาพสูงระดับโลก การันตีโดยรางวัลต่างๆ"
ถามว่า อยากให้ภาครัฐออกมาตรการอะไรเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรหรือไม่นั้น ?
ต้องยอมรับว่าการเกษตรบ้านเรามีความท้าทายเพิ่มขึ้นทุกปี ดังนั้นสิ่งที่อยากให้รัฐบาลช่วยคือการส่งเสริมไปในทิศทางเดียวกันระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยเฉพาะการนำนโยบายมาปรับใช้ให้สอดคล้องกับการปฏิบัติจริงในพื้นที่ เพื่อเป้าหมายเดียวกันคือให้ "เกษตรกรอยู่ดีกินดี" และผลิตผลผลิตที่มีคุณภาพสูง
สิ่งที่บริษัทกังวลที่สุดไม่ใช่เรื่องการเมือง แต่คือ "ดินฟ้าอากาศที่ควบคุมไม่ได้" ทำให้การปลูกยากขึ้นทุกปี และเป็นปัจจัยหลักที่อาจทำให้เกษตรกรถอดใจ ในอนาคต 5-10 ปีข้างหน้า
โจทย์ใหญ่คือทำอย่างไรให้เกษตรกรยังคงอยู่กับระบบนี้ได้ท่ามกลางโลกที่เปลี่ยนแปลงไป
"มันฝรั่ง" ไม่ใช่พืชที่จะเก็บไว้ได้ตลอดไป ในประเทศไทยเราเน้นปลูก "มันฝรั่งหน้าแล้ง" เป็นหลัก ซึ่งจะเก็บรักษาในห้องเย็นได้เพียงประมาณ 4 เดือนเท่านั้น หากเก็บนานกว่านั้น มันฝรั่งจะเริ่ม "กลายร่าง" ทั้งการงอกใหม่ หรือหากความชื้นไม่เหมาะสมก็อาจเน่าสลายกลายเป็นน้ำไปเลย
ในช่วงครึ่งปีหลังที่เป็นหน้าฝน การปลูกในไทยทำได้ยากมากเพราะมันฝรั่งมีผิวบาง เสียหายง่ายจากน้ำฝน แม้จะพยายามปลูกแบบขั้นบันไดบนพื้นที่สูง แต่การขนส่งก็ลำบากและทำให้เปลือกมันช้ำได้ง่าย
ด้วยเหตุนี้ โรงงานที่ต้องเดินเครื่องผลิตตลอดทั้งปีจึงจำเป็นต้องนำเข้ามันฝรั่ง มาทดแทนในช่วงที่ผลผลิตในประเทศขาดช่วง เพื่อให้ Supply Chain เดินหน้าต่อไปได้อย่างไม่สะดุด
เกษตรพันธสัญญา รายได้ที่แน่นอนบนความสมัครใจ
ระบบเกษตรพันธสัญญา (Contract Farming) ของที่นี่ใช้หลักการประกันราคา โดยในหน้าแล้งราคาขั้นต่ำอยู่ที่ 11 บาทต่อกิโลกรัม หากเกษตรกรทำผลผลิตเฉลี่ยได้ 3 ตันต่อไร่ จะมีรายได้การันตีที่ 33,000 บาทต่อไร่ ซึ่งถือว่าดึงดูดใจมากเมื่อเทียบกับพืชชนิดอื่น
แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ ความสัมพันธ์นี้ขึ้นอยู่กับความสมัครใจ หากปีไหนพืชชนิดอื่นราคาดีกว่าแล้วเกษตรกรเปลี่ยนใจไม่ปลูกมันฝรั่ง บริษัทก็ไม่ได้มีบทลงโทษหรือค่าปรับใดๆ เพราะเราเชื่อในการสร้างผลประโยชน์ร่วมกันมากกว่าการบังคับ
การปลูกมันฝรั่งเข้าโรงงานมีความละเอียดอ่อนสูงมาก ไม่ใช่พืชที่ "ฝากเทวดาเลี้ยง"ได้ เริ่มตั้งแต่การตรวจสภาพดินและประวัติการปลูก หากพื้นที่นั้นเคยปลูก "ขิง" มาก่อน จะไม่สามารถปลูกมันฝรั่งได้เลย เพราะมีเชื้อบางอย่างซ่อนอยู่ในดินที่จะทำลายผลผลิต
นอกจากนี้ มันฝรั่งที่ใช้ในโรงงานต้องเป็น "พันธุ์ลูกกลมเฉพาะ" ซึ่งต่างจากพันธุ์ลูกยาวที่ใช้ทำเฟรนช์ฟรายส์ เกษตรกรที่เชี่ยวชาญจะเป๊ะมากถึงขั้นรู้ว่าลมพัดมาแบบนี้ต้องเตรียมรับมืออย่างไร แต่ทักษะเหล่านี้เป็นเรื่องเฉพาะตัวที่ส่งต่อให้กันได้ยาก
ปัจจุบันบริษัทมีเกษตรกรในเครือข่ายประมาณ 4,830 ครัวเรือน แต่..ปัญหาใหญ่ที่กำลังเผชิญ คือ สังคมสูงวัย (Aging Society) เกษตรกรรุ่นพ่อแม่เริ่มลาออกไปตามอายุ ขณะที่ลูกหลานไม่อยากทำงานหนักที่ใช้แรงงานเยอะ
ทางออกคือการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามาช่วยอำนวยความสะดวก เพื่อดึงดูด "ทายาทเกษตรกร" ให้เห็นว่าการปลูกมันฝรั่งยุคใหม่ไม่ได้ลำบากอย่างที่คิด รวมถึงการหาพื้นที่ปลูกใหม่ๆ เช่นในจังหวัดพะเยาที่มีปัจจัยน้ำดีและดินดี ซึ่งบริษัทได้ทำ MOU ร่วมกับกระทรวงเกษตรฯ เพื่อส่งเสริมการปลูกในเชิงรุก
นี่คือความท้าทายที่บริษัทต้อง "สู้กันต่อ" โดยใช้ความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อสร้างความยั่งยืนให้กับวงการเกษตรไทย.