75 ปี Le Petit Prince หนังสือผู้ใหญ่หัวใจเด็ก

เพิ่งครบรอบ 75 ปี ของวรรณกรรมคลาสสิกฝรั่งเศส Le Petit Prince ผลงานของ อองตวน เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี (Antoine de Saint-Exupery) ซึ่งล่าสุดกำลังมีนิทรรศการ The Little Prince: Behind the Story นิทรรศการ 75 ปี Le Petit Prince ในพิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสิงคโปร์ (ลง MRT สถานี City Hall) จัดแสดงต้นฉบับและภาพวาดที่จำลองจากต้นฉบับจริงจากพิพิธภัณฑ์ต่างๆ แสตมป์ และโปสต์การ์ดหายาก หนังสือฉบับภาษาต่างๆ กระเป๋าเดินทาง และของใช้ส่วนตัวของผู้เขียน ฯลฯ ไปจนถึง 17 มี.ค. นี้

ออริจินัลของ Le Petit Prince จากปี 1943 แวดวงวรรณกรรมจัดให้เป็นหนังสือประเภทนิทาน และวรรณกรรมโมเดิร์น คลาสสิก ในฉบับมาพร้อมภาพวาดประกอบโดยฝีมือของ อองตวน เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี เอง หนังสือเรื่องนี้เป็นหนึ่งในหนังสือขายดีที่สุดในโลก ได้รับการแปลออกมาถึงหลายร้อยภาษา และจำหน่ายออกไปกว่า 200 ล้านเล่มทั่วโลก

อองตวน เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี เล่าเรื่องของเด็กชาย ซึ่งรู้จักกันในหนังสือว่า “เจ้าชายน้อย” (Le Petit Prince หรือ The Little Prince) บรรยายเรื่องราวว่า เป็นเด็กชายที่ได้พบเจอขณะที่เครื่องบินของเขาไปตกลงบนทะเลทราย

“เจ้าชายน้อย” เป็นนักเดินทางในอวกาศเพื่อค้นหาความรู้ใหม่ๆ เขามาจากดาวดวงเล็กๆ ที่ชื่อว่า บี-612 ซึ่งขนาดไม่ใหญ่ไปกว่าบ้านคนบนโลกมนุษย์ “เจ้าชายน้อย” ผู้ชอบตั้งคำถาม และจะถามไม่หยุดจนกว่าจะได้คำตอบ แต่เขาจะไม่ตอบคำถามของคุณ

เขาเดินทางไปยังดาวนั้นดาวนี้ถึง 6 แห่ง ก่อนจะมาแลนดิงยังโลกมนุษย์ ซึ่งเป็นดวงดาวที่ใหญ่ที่สุด แต่ละดวงดาว “เจ้าชายน้อย” พบเจอกับผู้คนที่แตกต่าง ไม่ว่าจะเป็น พระราชา ชายหลงตัวเอง ชายขี้เมา นักธุรกิจ คนจุดตะเกียง หรือนักภูมิศาสตร์ ที่แนะนำให้เขามายังโลกมนุษย์ ที่นอกจากคนเล่าเรื่องแล้ว “เจ้าชายน้อย” ยังได้เจอกับงู ดอกไม้ และสุนัขจิ้งจอก

Le Petit Prince บรรยายถึงคนวัยผู้ใหญ่ว่า ช่างมีจิตใจคับแคบ พวกเขาให้ความสำคัญกับตัวเลขจนลืมสิ่งอื่นๆ ไปหมด ขณะที่เด็กๆ นั้น เต็มไปด้วยสติปัญญา พวกเขาเปิดใจเพื่อจะได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ ประเด็นหลักของเรื่อง อยู่ตอนที่สุนัขจิ้งจอกกระซิบบอกความลับแก่ “เจ้าชายน้อย” – “เป็นเรื่องธรรมดามาก เราจะเห็นอะไรได้ก็ด้วยหัวใจเท่านั้น สิ่งสำคัญไม่อาจเห็นได้ด้วยตา”

หลายคนบอกว่า เป็นวรรณกรรมเยาวชน แต่ลองคิดดูอีกที่แล้ว มันใช่จริงๆ น่ะหรือ? ด้วยความลึกซึ้งของเรื่องราว ปริศนามากมายมีไว้ให้ตีความและคลายปม Le Petit Prince ไม่น่าจะจัดให้เป็นนิทานสำหรับเด็กไปได้

โดยเฉพาะเมื่อนักวิจารณ์วรรณกรรมทั้งหลาย เห็นว่า Le Petit Prince ซึ่งอองตวน เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี เขียนขณะที่ลี้ภัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ไปยังกรุงนิวยอร์กนั้น น่าจะเป็นการเล่าเรื่องราวชีวิตของตัวเขาเอง – นักบินที่เคยมีประสบการณ์เครื่องตกกลางทะเลทราย (ในลิเบีย)

ดวงดาว บี-612 ของ “เจ้าชายน้อย” มาจาก เอ-612 เครื่องบินของเขาขณะทำงานขนส่งไปรษณีย์ทางอากาศ ขณะที่ ดอกกุหลาบ เรื่องเยอะของ “เจ้าชายน้อย” ก็น่าจะถอดมาจากบุคลิกที่เอาแน่เอานอนไม่ได้ของ กอนซูเอโล เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี ภรรยาของเขา (เรื่องนี้มีคำอธิบายในหนังสือ The Tale of the Rose (กอนซูเอโล เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรี เขียนปี 1945 ตีพิมพ์ปี 2000)

สำหรับ “ผู้เล่าเรื่อง” และ “เจ้าชายน้อย” น่าจะเป็นตัวแทนอองตวน เดอ แซ็ง-เต็กซูเปรีเอง ในการแทรกความคิดเห็นในแง่มุมต่างๆ ของชีวิตและธรรมชาติของมนุษย์

นอกจากประโยคเด็ดที่เป็นธีมของเรื่อง ซึ่งสุนัขจิ้งจอกได้พูดกับ “เจ้าชายน้อย” แล้ว ใน Le Petit Prince มีวาทะเด็ดๆ ที่ตราตรึงในนักอ่านมากมาย แม้จะเป็นนิทานขนาด 95 หน้าเท่านั้น ส่วนใหญ่มักจะเอ่ยอ้างถึงเรื่องจิตใจ โดยเฉพาะความสัมพันธ์ของมนุษย์ด้วยกันเอง ที่ช่างยากแท้หยั่งถึง และลึกลับจนน่าประหลาด

ความเข้าใจผิดว่าเป็นนิทานสำหรับเด็ก อาจจะเพราะว่า ตัวเอกเป็นเด็กชาย แถมเนื้อหายังบรรจุเรื่องราวแฟนตาซี จินตนาการเหนือจริงเอาไว้มากมาย อย่างเช่น การออกจากดวงดาวของ “เจ้าชายน้อย” ที่บินมาได้ด้วยการอพยพของนก ดวงดาวคนจุดโคมไฟ ที่เวลาพระอาทิตย์ขึ้น/ตก ใช้เวลาเพียง 1 นาที ฯลฯ แต่เมื่อมองถึงเนื้อหาอย่างลึกซึ้งแล้ว ถ้าเรื่องนี้เป็นนิทานสำหรับเด็ก คงจะเป็นเด็กสายดาร์กอย่างแน่นอน

อย่างไรก็ตาม ตอนนี้ Le Petit Prince ใช้เป็นหนังสือสำหรับคนเริ่มเรียนภาษาฝรางเศส และได้การยอมรับว่าเป็นหนังสือฝรั่งเศสที่ดีที่สุดของศตวรรษที่ 20