กล้าปฏิรูปที่ดิน

ความพยายามกว่า 24 ปี ผ่านมา 12 รัฐบาล เพื่อผลักดันภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง มาจัดสรรทรัพยากรที่ดิน ให้เกิดการกระจายไปสู่ประชาชนในวงกว้างมากขึ้น ชาวบ้านทั่วไปได้มีโอกาสเข้าถึงที่ดินไว้ทำมาหากิน มีที่อยู่อาศัยเป็นความภูมิใจของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ด้วยวิธีที่น่าจะได้ผลมีประสิทธิภาพผ่านการเก็บภาษีดังกล่าว เริ่มมีสัญญาณอาจต้องขยับไปอีก เมื่อมีการยืดพิจารณากฎหมายในกรรมาธิการออกไปอีก 60 วัน และมีการเคลื่อนไหวของกลุ่มทุนร่วมกดดัน

บนการปฏิรูปประเทศของรัฐบาล 11 ด้าน บวก 2 ด้านตามรัฐธรรมนูญคือปฏิรูปการศึกษาและปฏิรูปตำรวจ หนึ่งในเรื่องใหญ่ที่ควรปฏิรูปให้สำเร็จ คือ การเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เพื่อให้การใช้ที่ดินของประเทศที่มีอยู่จำกัด มีการใช้ให้เกิดประสิทธิภาพมากขึ้น กว่าที่ผลสำรวจจะออกมาว่า กลุ่มทุนใหญ่เพียง 20% ถือครองที่ดินทั่วประเทศไปกว่า 80% ที่เหลือประชากรกว่า 80% ต้องไปแย่งชิงที่ดินซึ่งเหลือ 20%

ทั้งนี้ ตามกลไกย่อมทำให้ราคาที่ดินและที่อยู่อาศัยแพงขึ้น จนท้ายสุดพวกลูกจ้าง มนุษย์เงินเดือนส่วนใหญ่ไม่มีโอกาสหารายได้มากพอจะเป็นเจ้าของที่ดินหรือที่อยู่อาศัย เหมือนที่เกิดขึ้นในหลายประเทศ ไม่นับคนจนในชนบทและคนจนเมือง ซึ่งไร้โอกาสไปแล้ว

นอกจากช่วยกระจายทรัพยากรที่ดิน การที่รัฐเพิ่มจัดเก็บภาษีทรัพย์สิน ซึ่งปัจจุบันมีสัดส่วนเพียงกว่า 1% ของการจัดเก็บรายได้รัฐที่มาจาก เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่มหรือแวต ภาษีสรรพสามิต ภาษีศุลกากร การจะเพิ่มจัดเก็บรายได้จากสินทรัพย์ให้เป็นกอบเป็นกำ จะมาจากภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง มากกว่าภาษีมรดกที่เพิ่งใช้

รวมทั้งร่างกฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างใหม่ เจตนารมณ์ต้องการลดใช้ดุลพินิจให้น้อยลง มีการเปิดให้ปรับตัวทยอยขึ้นภาษี 2-3 ปี พร้อมทั้งในขั้นกรรมาธิการขณะนี้ก็ถอยหลายเรื่อง อาทิ ลดเพดานอัตราภาษีลง 40% จากมติเดิมที่คณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบ เช่น ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเกษตรกรรมลดจาก 0.2% เหลือ 0.15% ที่อยู่อาศัยลดจาก 0.5% เหลือ 0.3% ที่ดินนอกจากการเกษตรกรรมและที่อยู่อาศัยลดจาก 2% เหลือ 1.2% และที่ดินว่างเปล่าหรือไม่ทำประโยชน์ ลดจาก 2% เพิ่มขึ้นอีก 0.5% ทุก 3 ปี แต่สูงสุดไม่เกิน 5% ให้ลดเหลือ 1.2% เพิ่ม 0.3% ทุก 3 ปี แต่สูงสุดไม่เกิน 3%

ขณะที่การกำหนดยกเว้นภาษีที่อยู่อาศัยในส่วนมูลค่าไม่เกิน 20 ล้านบาทแรกไม่เสีย และภาษีที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมส่วนที่ไม่เกิน 50 ล้านบาทแรกไม่ต้องเสีย เช่น ที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เกษตรกรรม ที่มีบุคคลธรรมดาเป็นเจ้าของ 0-50 ล้านบาท ไม่เสียภาษี มูลค่า 50-75 ล้านบาท เก็บ 0.01% มูลค่า 75-100 ล้านบาท เก็บ 0.03% ไปจนถึงมูลค่าเกิน 1,000 ล้านบาท เก็บ 0.1% โดยข้อมูลของกรรมาธิการ พบว่า เกษตรกรที่มีที่ดินไม่เกิน 50 ล้านบาท มีกว่า 6 ล้านคน ทำให้คนกลุ่มนี้ไม่ต้องเสียภาษี

พร้อมยังเพิ่มบทเฉพาะกาลเพื่อบรรเทาภาระภาษีที่ต้องเสียภาษีเพิ่มจากเดิม 3 ปีแรก ภาษีเก่าบวก 25% ของจำนวนภาษีที่ต้องเสียเพิ่มขึ้น ปีที่ 2 ภาษีเก่าบวก 50% ของภาษีที่ต้องเสียเพิ่ม ปีที่ 3 ภาษีเก่าบวก 75% ของภาษีที่ต้องเสียเพิ่มขึ้น และปีที่ 4 จ่ายเต็มจำนวน โดยอนุญาตให้ผ่อนชำระได้

เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงหวังว่า ผู้มีอำนาจ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ หรือ สนช. จะดันกฎหมายนี้ให้มีผลบังคับใช้ได้ในรัฐบาลนี้ เพื่อประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรที่ดิน ลดความเหลื่อมล้ำ และสะท้อนความตั้งใจที่จะให้เกิดปฏิรูปประเทศขึ้นจริง