อยากกินตับ

โดย ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม

“ข้อมูลคืออำนาจ”

มันเป็นอำนาจที่ยิ่งใหญ่จริงๆ จนการดำเนินกิจการธุรกิจ การเมือง ต่างต้องการฐานข้อมูลลูกค้าเพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมมนุษย์ ผู้บริโภค การใช้สินค้า ความชอบ สถิติ มากำหนดกลยุทธ์ในการขายของ ขับเคลื่อนนโยบาย วางทิศทางของบริษัท เอาชนะเลือกตั้ง กระทั่งทำลายคู่แข่งฝั่งตรงข้าม

ข้อมูลจึงมีราคาสูงที่ทุกกิจการยอมลงทุนว่าจ้าง ทำแบบสอบถาม โพล รวมถึงเล่นใต้ดินถึงขั้นขโมยข้อมูลส่วนตัว ความลับลูกค้า

ใครจะไปคิด เฟซบุ๊กต้องมาเผชิญปัญหาอื้อฉาวครั้งยิ่งใหญ่กรณีข้อมูลรั่วจน มาร์ก ซัคเกอร์เบิร์ก ต้องไปชี้แจงต่อวุฒิสภาสหรัฐอเมริกา หลังบริษัทที่ปรึกษาทางธุรกิจของอังกฤษนามว่า “เคมบริดจ์ อนาไลติกา” ซึ่งวางแผนกลยุทธ์การหาเสียงเลือกตั้งให้กับ โดนัลด์ ทรัมป์ ได้ซื้อข้อมูลผู้ใช้เฟซบุ๊กจาก อเล็กซานแดร์ โคแกน ที่แอบไปพัฒนาแอพพลิเคชั่น จนสามารถลักลอบขโมยข้อมูลผู้ใช้เฟซบุ๊ก 87 ล้านจาก 2,000 ล้านบัญชี

มาร์ก ซัคเกอร์เบิร์ก ยอมรับผิดเพราะไม่มีมาตรการรัดกุมที่จะคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้เฟซบุ๊ก นอกจากนี้ เจ้าตัวยังเบ้ใบ้ไม่สามารถตอบคำถามต่อกรรมาธิการวุฒิสภาสหรัฐได้กระจ่างหลังถูกยิงคำถามรัวหลายชั่วโมงว่า เฟซบุ๊กเก็บข้อมูลลูกค้ายาวนานแค่ไหน ได้ลบบัญชีปลอมไปมากน้อยแค่ไหน เรื่องการเก็บข้อมูลโทรศัพท์ เพื่อสร้างหลักประกันว่า คนใช้เฟซบุ๊กจะปลอดภัย ไม่ถูกแฮ็ก ข้อมูลไม่รั่วไหล ไม่มีการสวมรอยเหมือนที่เกิดขึ้น

ปัญหาข้อมูลรั่วมันน่าสยองขวัญไม่น้อย ประชาชน ชาวเน็ตอย่างเราๆ ท่านๆ ต่างมีประสบการณ์ถูกแฮ็กอีเมล เฟซบุ๊ก เป็นเนืองนิจจากพวกมิจฉาชีพ แฮ็กเกอร์แอบเข้ามาเป็นโจรในบ้าน เปิดลิ้นชัก ขโมยของทรัพย์สิน

คนไทยใช้เฟซบุ๊กจำนวนมากติดอันดับโลก ถึงแม้เฟซบุ๊กจะมีระบบป้องกัน หรือให้รายงานปัญหาป้องกันไม่ให้คนอื่นแอบใช้บัญชีเรา แต่หลายคนก็ได้แต่ “เล่นเฟซ” ไม่เคยสนใจระบบป้องกันภัยเหล่านี้ เมื่อเจอปัญหาก็ไปไม่เป็น สุดท้ายถูกล้วงเอารหัสลับเราไป แต่ถึงอย่างไรก็เถอะ แม้เฟซบุ๊กจะมีมาตรการแค่ไหน แต่การที่ มาร์ก ซัคเกอร์เบิร์ก ถูกล้วงตับระดับโลก ยิ่งตอกย้ำความลับไม่มีในบรรณพิภพจริงๆ แถมยังมีผีแอบมาส่องเราตลอด

พวกที่ชอบเล่น ควิซ เกมตอบคำถามในเฟซบุ๊กหรือใช้แอพฟรีใดๆ ก็ตาม บางประเภทกำหนดเงื่อนไขให้ต้องป้อน Username และ Password ในเฟซของเราให้เขาเพื่อจะได้สิทธิเล่นเกมนั้น เมื่อให้รหัสเขาแล้ว และมันจะลับได้อย่างไร เหมือนเราให้กุญแจบ้านเราไปให้คนแปลกหน้าเพื่อแลกกับเกมหนึ่งเกม ยิ่งกว่านั้นปัจจุบันบริษัทขายของชั้นนำหันมาใช้วิธีนี้เป็นกลยุทธ์การตลาด เช่น ถ้าอยากได้เสื้อยืดแบรนด์ดังฟรีๆ ก็ช่วยโหลดแอพเฟซบุ๊ก และรบกวนป้อน Username และ Password ของเฟซเราให้เขาด้วยโดยที่เรายินยอมโดยไม่รู้ตัว แต่สินค้านั้นก็ได้ดูดข้อมูลส่วนตัวเราไปเรียบร้อย

ความจริงทุกวันนี้ถ้าใครจะดักฟัง ดูดข้อมูลเราก็ไม่ยาก ความลับลูกค้าไม่มีในโลก มีเงาตามเราตลอด รู้หมด เราอยู่ที่ไหน คุยอะไรกับใครอยู่ โลกเสมือนจริงที่ต้องไปขอยืมพื้นที่เจ้าของบ้านคนอื่นมาสนทนา นั่งคุย ประชุม เจ้าของบ้านย่อมได้ฟังด้วยอยู่แล้ว ไม่ต่างจากที่จู่ๆ บริษัทประกัน บัตรเครดิตโทรมาเสนอขายสินค้ากับเราทั้งที่น่างุนงงว่าไปได้เบอร์มาจากไหน ก็เพราะมีขบวนการซื้อขายข้อมูลส่วนตัว ละเมิดสิทธิลูกค้าจากที่เราเคยไปลงทะเบียนซื้อสินค้า เข้าร่วมรายการ แล้วบริษัทพวกนี้ไม่รักษาความลับ กลับเอาข้อมูลประชาชนไปขายต่อให้ประกัน ทำให้นึกถึงข่าวพนักงานบริษัทมือถือเอไอเอสถูก กสทช.สอบฐานแอบลักลอบนำข้อมูลลูกค้ามาขายให้ผู้อื่น จนสุดท้ายบริษัทต้องไล่พนักงานรายนี้ออก

กระทั่งล่าสุด กรณีข้อมูลสำเนาบัตรประชาชนของลูกค้าทรูมูฟ เอช 11,400 ราย ที่เปิดเบอร์พร้อมซื้อเครื่องมือถือผ่านไอทรูมาร์ทรั่วไหล จน กสทช.ต้องออกคำเตือนยังค่ายทรูให้คุ้มครองสิทธิข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้า

นี่เฉพาะภาคเอกชน แต่ในระดับรัฐที่คุมความมั่นคงเบ็ดเสร็จ ก็มีเครื่องมือดักฟังหรือส่องดูพฤติกรรมประชาชน ติดตามความเคลื่อนไหวของกลุ่มต่างๆ ผ่านสปายเเวร์ที่ใช้กับคอมพิวเตอร์ได้ทั่วราชอาณาจักรอยู่แล้ว

กล่าวถึงขบวนการซื้อขายข้อมูลที่มาล้วงตับเรา สิ่งสำคัญเราเองนี่แหละทุกวันนี้ระบบที่ใช้อยู่สะดวก สบายจนความลับรั่วไหลโดยไม่รู้ตัว การแชตไลน์เพียงแค่หนึ่งคนก็คือหลักฐานสำคัญที่อีกฝ่ายสามารถแคปหน้าจอไปกระจายไปเผยแพร่อย่างที่พบเห็น ไม่ต้องพูดถึง ไลน์กลุ่มที่แต่ละคนมีนับสิบ เขียนอะไร เมาท์ใคร โดนแคปกระจายไปทั่วโลกได้ กระทั่งออกจากคอมพ์หน้าจอลืมล็อกเอาต์ไขกุญแจใส่กระเป๋า คนแปลกหน้าก็มุดเข้าบ้านเราได้หมด

โลกนี้ซับซ้อนมากขึ้น ความเป็นส่วนตัวกลายเป็นเรื่องส่วนรวม เสมือนมีเงาคอยตามตัวไปทุกที่