ต้องเป็นที่พึ่งสังคม

สถาบันการศึกษาต้องเป็นที่พึ่งและชี้ทางออกให้กับสังคม โดยเฉพาะในยามที่ประเทศมืดบอดไร้เสียงวิพากษ์วิจารณ์ต่อนโยบายสาธารณะ แต่หากสถาบันการศึกษาไร้เสรีภาพ แต่รับใช้ บริการผู้มีอำนาจ สังคมนั้นก็ยิ่งมืดบอดหนักขึ้น

การลาออกจากตำแหน่งผู้อำนวยการศูนย์สำรวจความคิดเห็น "นิด้าโพล" สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ของนายอานนท์ ศักดิ์วรวิชญ์ หลังถูกระงับการเผยแพร่ผลการสำรวจความคิดเห็นประเด็นนาฬิกาหรูของ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กลาโหม สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาเสรีภาพทางการศึกษาและวิชาการในยุครัฐบาล คสช. ที่น่าเป็นห่วง

คำชี้แจงของนายอานนท์ ระบุว่า ตลอด 2 สัปดาห์ "นิด้าโพล" ได้สำรวจไปแล้ว 3 เรื่อง คือ 1.เรื่องคุณธรรม จริยธรรมของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง 2.ความเชื่อมั่นต่อการทำงานตรวจสอบรัฐบาล คสช. และของ ป.ป.ช. แต่ผลงานสุดท้ายที่ยังไม่ได้เผยแพร่ คือผลสำรวจความเห็นประชาชนเกี่ยวกับนาฬิกาหรูชิ้นดังกล่าวนี้ เพราะถูกอธิการบดีสั่งระงับการเผยแพร่ อ้างว่า ยังเป็นคดีความกันอยู่

ขณะที่นายประดิษฐ์ วรรณรัตน์ อธิการบดีสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ยอมรับว่า เหตุที่ต้องระงับผลโพล เนื่องจากประเด็นนี้อยู่ระหว่างการสอบสวนของ ป.ป.ช. จึงคิดว่ายังไม่ถึงเวลาที่จะเผยแพร่ เพราะจะเป็นการสร้างกระแสชี้นำสังคม แต่ถ้าศาลตัดสินแล้วก็ย่อมสามารถทำโพลได้

อย่างไรก็ตาม เมื่อดูคำถามโพลประเด็นนาฬิกาหรูซึ่งไม่ได้ระบุชื่อ พล.อ.ประวิตร พบว่า มี 4 คำถาม ประกอบด้วย 1.เพื่อนสนิทเคยให้ยืมนาฬิกาหรูหรือไม่ ผลสำรวจร้อยละ 90 เชื่อว่า ไม่เคย 2.ผู้ถือครองนาฬิกาบอกว่าเพื่อนให้ยืมมา คิดว่าพูดจริงหรือไม่ คำตอบส่วนใหญ่คือ ไม่เชื่อ 3.คิดว่าคนที่พูดโกหก มีแนวโน้มการทุจริตหรือไม่ คำตอบส่วนใหญ่คือ ใช่ และ 4.รับได้หรือไม่ ที่รุ่นน้องช่วยรุ่นพี่ปกปิดเรื่องดังกล่าว คำตอบคือ รับไม่ได้

คำถามในโพลหากเผยแพร่น่าจะทำให้ พล.อ.ประวิตร ไม่พอใจ เพราะจะถูกกดดันจากสังคมหนักขึ้น ความจริงแล้วสิ่งที่นิด้าโพลสำรวจความเห็นเรื่องนี้ก็เพื่อบอกกล่าวให้ผู้มีอำนาจในรัฐบาลได้ทราบถึงเสียงสะท้อนของคนกลุ่มต่างๆ ในสังคมว่าคิดเห็นอย่างไรต่อคำชี้แจงของ พล.อ.ประวิตร ว่าเพื่อนให้นาฬิกามายืมใส่ รวมถึงประเด็นการตรวจสอบเรื่องนี้ เนื่องจากปัจจุบันรัฐบาลได้ออกคำสั่ง คสช.ควบคุมเนื้อหา ห้ามวิจารณ์ ทำให้สื่อบางส่วนต้องเซ็นเซอร์ตัวเอง ไม่กล้านำเสนอประเด็นที่กระทบต่อรัฐบาล คสช. ดังนั้นเสียงในโพลจึงเป็นอีกช่องทางที่รัฐบาลจะได้รับทราบความคิดของประชาชน

แม้ว่าอธิการบดีสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ รวมถึงนายกรัฐมนตรี จะยืนยันว่ารัฐบาลไม่ได้แทรกแซงหรือระงับการทำโพล แต่สถาบันนิด้าโดยอธิการบดีเป็นผู้ยับยั้งไว้หรือยอมเซ็นเซอร์ตัวเองเพื่อไม่ให้กระทบรัฐบาล อันอาจเป็นผลจากความหวั่นเกรงในอำนาจเบ็ดเสร็จของภาครัฐ เนื่องจากนิด้าเป็นสถาบันการศึกษาชั้นสูงในสังกัดของรัฐ แต่อย่าลืมว่ารัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ได้รองรับเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและเสรีภาพทางวิชาการไว้ตามมาตรา 34 ที่ว่า เสรีภาพทางวิชาการย่อมได้รับความคุ้มครอง ดังนั้นสถาบันการศึกษาต้องมีความกล้าหาญ ยึดมั่นในความถูกต้อง เพื่อเป็นธงนำและติดอาวุธให้กับสังคม n