ส่องปฏิกิริยาธนาคารใหญ่ ไม่สน แบงก์แชมเปี้ยน

ศุภลักษณ์ เอกกิตติวงษ์

แนวคิด "แบงก์แชมเปี้ยน" ของ อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง เป็นการอยากเห็นธนาคารไทยมีขนาดใหญ่เทียบเท่ามาเลเซีย สิงคโปร์ เพื่อแข่งขันและรองรับการสนับสนุนทางการเงินให้กับบริษัทใหญ่ๆ ได้ หลังจากบริษัทไทยเติบโตเร็วจนต้องการวงเงินที่ใหญ่ขึ้นเกินกว่าความสามารถของธนาคารในประเทศจะให้การสนับสนุนได้

หากธนาคารไทยใหญ่ขึ้นจะเป็นประโยชน์และคล่องตัวในการให้บริการทางการเงินแก่ธุรกิจขนาดใหญ่ เพราะมีหลักเกณฑ์เพดานการปล่อยสินเชื่อรายใหญ่ (ซิงเกิ้ล เลนดิ้ง ลิมิต) ให้เครือธุรกิจไม่เกิน 25% ของเงินกองทุนขั้นที่ 1 ของแต่ละธนาคาร

บุญทักษ์ หวังเจริญ อดีตประธานสมาคมธนาคารไทย เห็นด้วยว่าธนาคารไทยต้องใหญ่ขึ้นกว่านี้หากจะแข่งขันได้ ปัจจุบันธนาคารที่ใหญ่ที่สุดในไทยยังเล็กกว่าธนาคารมาเลเซีย 2 เท่า และธนาคารมาเลเซียยังเล็กกว่าธนาคารสิงคโปร์ 2 เท่า การเป็นธนาคารเล็กกว่าก็มีข้อจำกัดที่ทำได้ไม่เท่าคู่แข่ง

"ธุรกิจแบงก์ Size is Matter ความสามารถในการทำธุรกิจขึ้นอยู่กับความใหญ่ ไม่ใช่เพียงแค่ซัพพอร์ตลูกค้ารายใหญ่ แต่ในแง่ของรายย่อยการลงทุนทำดิจิทัลแบงก์กิ้งต่างๆ ก็ต้องอาศัยสเกลที่ใหญ่พอเพื่อให้เกิดการแพร่หลายและคุ้มทุน" บุญทักษ์ กล่าว

ก่อนหน้านี้ กิตติพันธ์ อนุตรโสตถิ กรรมการผู้จัดการใหญ่และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย ประกาศต้องการเลื่อนชั้นจากธนาคารเล็กขึ้นเป็นธนาคารขนาดกลางให้ได้ ตอกย้ำอีกทางหนึ่งว่าทำธุรกิจธนาคารให้ประสบความสำเร็จได้ ขนาด (ไซส์) เป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่ง

อย่างไรก็ตาม เมื่อไปสอบถามกับธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ ต่างแบ่งรับแบ่งสู้เรื่องแนวคิดการควบรวมกันระหว่างธนาคารเพื่อให้ใหญ่ขึ้น โดยมองว่าขณะนี้ก็ไม่ได้เดือดร้อนอะไร ยังสามารถให้บริการทางการเงินลูกค้ารายใหญ่ได้ผ่านทางเลือกทางการเงินมากมาย

เดชา ตุลานันท์ ประธานกรรมการบริหาร ธนาคารกรุงเทพ กล่าวว่า ขึ้นอยู่กับแต่ละธนาคารว่ามีกลยุทธ์การเติบโตอย่างไรและเติบโตส่วนไหน ซึ่งการควบรวมของธนาคารพาณิชย์ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะมีประเด็นที่ต้องจัดการตามมาอีกมากมาย เช่น ทรัพยากรสาขาเกินไปหรือไม่ หรือกระทั่งวัฒนธรรมองค์กร โดยมองว่าแนวคิดดังกล่าวธนาคารของรัฐน่าจะควบรวมได้ง่ายกว่า

ทั้งนี้ ธนาคารกรุงเทพเป็นธนาคารที่มีขนาดใหญ่เพียงพอที่จะแข่งขันได้ มีสินทรัพย์รวม ณ วันที่ 30 พ.ย. 2560 จำนวน 2.95 ล้านล้านบาท โดยมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 4 ในอาเซียน ใหญ่กว่าธนาคารในมาเลเซีย โดยการควบรวมธนาคารมากๆ เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตต้มยำกุ้งเมื่อปี 2540 ที่หลายสถาบันการเงินมีปัญหาอย่างหนัก การควบรวมมักเป็นทางเลือกในการแก้ปัญหา ไม่ใช่แนวทางที่ทำในสภาวะปกติ

ขัตติยา อินทรวิชัย กรรมการผู้จัดการ ธนาคารกสิกรไทย กล่าวว่า ธนาคารมองหาโอกาสจากภายนอกอยู่เสมอว่ามีเป้าหมายที่น่าสนใจที่จะขายหรือธนาคารสนใจจะซื้อหรือไม่ ถ้ามีสตาร์ทอัพหรือฟินเทคที่ดูดีก็จะพิจารณาดูว่าจะสามารถต่อยอดด้วยกันได้หรือไม่ เช่น เป็นธุรกิจที่มีผลิตภัณฑ์ดีๆ ที่ธนาคารไม่ต้องพัฒนาเอง หรือมีทรัพยากรด้านไอทีที่ธนาคารต้องการ โดยในมุมธนาคารกสิกรไทยที่อยากใหญ่ขึ้น คือ ค่าธรรมเนียม ฐานข้อมูลที่มากพอที่สามารถนำมาวิเคราะห์และรู้จักลูกค้าได้ ลูกค้าต้องการอะไรให้นึกถึงเรา มากกว่าการวัดด้วยสินทรัพย์หรือสินเชื่อ

ส่วนการซื้อขายหรือควบรวมกับธนาคารอื่นนั้นอาจไม่ตอบโจทย์ยุทธศาสตร์ เพราะธนาคารกสิกรไทยมีเกือบครบทุกบริการทางการเงินที่มีในตลาด ซื้อมาก็ได้แต่ขนาด (ไซส์) ที่ใหญ่ขึ้น ไม่ได้ประโยชน์ในเชิงยุทธศาสตร์ใดๆ อย่างมากได้สาขาเพิ่ม หรือได้ฐานลูกค้าเพิ่ม โดยในแง่ฐานลูกค้าเชื่อว่าแต่ละคนจะถือครองผลิตภัณฑ์ของกสิกรไทยไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง เช่น เงินฝาก บัตรเครดิต หรือเงินกู้ ซึ่งหากธนาคารตัดสินใจซื้อหรือควบรวม ต้องมีเหตุผลเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญอย่างมากจึงจะทำ แต่ขณะนี้ยังไม่เห็นโอกาสนั้น

"ข้อจำกัดเรื่องซิงเกิ้ล เลนดิ้ง ลิมิตนั้น ขึ้นอยู่กับเทียร์ 1 ซึ่งมีหลายวิธีที่เพิ่มได้ เช่น สร้างกำไร แล้วนำไปเพิ่ม ซึ่งวิธีนี้ธนาคารทำวิธีนี้อยู่ ส่วนทางเลือกลูกค้าขนาดใหญ่ที่ติดซิงเกิ้ลฯ จากสินเชื่อ ก็มีโจทย์การระดมทุนให้ลูกค้าอีกมาก เช่น การออกหุ้นกู้ การพาไปออกหุ้นต่างประเทศ หรือถ้าต้องการสินเชื่อก็มาซินดิเคตได้ ซึ่งคิดว่า 4-5 แบงก์ใหญ่เพียงพอร่วมกันสนับสนุน" ขัตติยา กล่าว

เสียงสะท้อนจากผู้นำธนาคารขนาดใหญ่ต่างเห็นพ้องกันว่าการควบรวมไม่ใช่ทางเลือกตามยุทธศาสตร์ธุรกิจในวันนี้ด้าน ธัญญลักษณ์ วัชระชัยสุรพล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย กล่าวว่า การประกาศแนวคิดของ รมว.คลัง เป็นการส่งสัญญาณเปิดประตูในเรื่องการทำธุรกิจธนาคารที่ยืดหยุ่นมากขึ้น หากธนาคารใดมีกลยุทธ์การเติบโตแบบไม่ปกติ (Inorganic Growth) จากการซื้อหรือควบรวมกิจการก็ทำได้ แต่มีเงื่อนไขว่าต้องเป็นธนาคารในประเทศ

อย่างไรก็ดี รูปแบบการควบรวมหรือซื้อกิจการที่ผ่านมาของธนาคารไทยมักมีลักษณะการให้บริการที่เติมเต็มในส่วนที่ขาด เช่น บริการ สินเชื่อรายย่อย หรือทางด้านดิจิทัลแบงก์กิ้ง โดยในระยะถัดไปมองว่าโอกาสที่จะเกิดการควบรวมของธนาคารไทยจะมองธุรกิจฟินเทคที่มีเทคโนโลยี หรือรูปแบบบริการใหม่ๆ ที่ถูกลงและสะดวกขึ้น ขณะที่การปล่อยสินเชื่อขนาดใหญ่ที่ติดซิงเกิ้ล เลนดิ้ง ลิมิต จะใช้ช่องทางระดมทุนทางเลือกมาเสริมกับการซินดิเคต

ปัจจุบันเงินกองทุนขั้นที่ 1 (เทียร์ 1) ของ 19 ธนาคารที่จดทะเบียนในประเทศเฉลี่ย 15.26% มูลค่า 1.84 ล้านล้านบาท และหากรวมเทียร์ 2 แล้ว จะมีฐานเงินกองทุนอยู่ที่ 2.2 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 18.21%