ตลาดสีเขียวเพื่อคนเมืองขอนแก่น

โดย แมงโก้หวาน

ทุกวันศุกร์ เวลาบ่าย 3 โมง ไปจนถึง 1 ทุ่มโดยประมาณ บริเวณถนนอนุสาวรีย์พระนครศรีบริรักษ์ ริมบึงแก่นนคร จะคลาคล่ำไปด้วยผู้คนในตัวเมืองขอนแก่นออกมาเดินจับจ่ายซื้อของที่ตลาดสีเขียวขอนแก่น หรือ ขอนแก่น กรีน มาร์เก็ต (Khon Kaen Green Market) ซึ่งมีสินค้าประเภทพืชผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์อินทรีย์ และอื่นๆ ให้เลือกมากกว่าประมาณ 50-70 ร้าน

ต้องยอมรับว่าตลาดสีเขียวขอนแก่นได้รับการตอบรับดีมากจากคนเมืองขอนแก่นที่หันมาใส่ใจสุขภาพในเรื่องอาหารการกิน ถ้าเทียบกับช่วงแรกๆ โดยเฉพาะปีแรกที่เปิดตลาดมา การตอบรับของคนเมืองขอนแก่นถือว่าน้อยมาก แต่พอถึงวันนี้กลับมีเสียงเรียกร้องให้เพิ่มวันช็อปอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน

“ขอนแก่น กรีน มาร์เก็ต เริ่มเปิดครั้งแรกในปี 2557 ในบริเวณริมบึงแก่นนคร อันอยู่ในความรับผิดชอบของเทศบาลนครขอนแก่น เริ่มต้นจากร้านค้าประมาณ 20 ร้าน มีคนมาเดินตลาดประมาณ 50-100 คน แต่ปัจจุบันร้านค้าเพิ่มขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 60-70 ร้าน เป็นร้านอินทรีย์ 70%

นอกนั้นยังไม่เป็นอินทรีย์ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ถูกจัดอยู่ในมาตรฐานอาหารปลอดภัยตามเกณฑ์ของตลาดที่ได้กำหนดไว้ และรอการเปลี่ยนแปลงไปเป็นอินทรีย์ 100% ในอนาคต ส่วนคนมาเดินตลาดก็เพิ่มขึ้นอยู่ที่หลักพันกว่าคน จนมีเสียงเรียกร้องจากผู้บริโภคให้เพิ่มอีกหนึ่งวัน ถือว่าตลาดได้รับการตอบรับดีขึ้น แต่การขยายวันเพิ่มคงต้องรอดูอีกระยะ” ปาณิศา อุปฮาด เลขาธิการตลาดสีเขียวขอนแก่นให้ข้อมูล

ปาณิศา เล่าต่อว่า ตลาดสีเขียวขอนแก่นเกิดขึ้นจากการรวมตัวของเกษตรกรชาวขอนแก่นที่ทำเกษตรอินทรีย์ รวมถึงเธอด้วย ซึ่งทำอยู่ที่ อ.น้ำพอง และมีชาวบ้านอีก 10 ครอบครัวทำอินทรีย์เหมือนกัน แต่ไม่มีช่องทางในการเชื่อมต่อกับผู้บริโภค ส่วนอีกกลุ่มเป็นชาวต่างชาติ นำโดย จอร์จ ครูสอนภาษาอยู่ที่ขอนแก่น ซึ่งเห็นว่าผักออร์แกนิกมีคุณค่าและมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค จึงน่าจะหาพื้นที่ให้กับเกษตรกรผู้ทำเกษตรอินทรีย์ได้พบปะกับผู้บริโภค

 “พอรวมกลุ่มได้ 20 ราย ก็เห็นตรงกันว่าขอนแก่นเมืองใหญ่ แต่ยังไม่มีพื้นที่ให้กับอาหารปลอดภัยที่สามารถเชื่อมโยงกับคนเมืองได้ จึงขอใช้พื้นที่จากเทศบาลตั้งตลาดสีเขียว ขอนแก่น กรีน มาร์เก็ต ขึ้นในปี 2557 ณ บริเวณถนนอนุสาวรีย์พระนครศรีบริรักษ์ ริมบึงแก่นนคร ซึ่งตลาดสีเขียวนี้ถือว่าอยู่ในยุทธศาสตร์การสร้างสังคมคนรุ่นใหม่หัวใจสีเขียวของโครงการขอนแก่น โลว์ คาร์บอน ซิตี้ ของเทศบาลนครขอนแก่น ที่มุ่งปลูกฝังให้คนขอนแก่นสำนึกเรื่องการดูแลสิ่งแวดล้อมด้วย”

ปาณิศา กล่าวว่า เริ่มต้นตลาดมีประมาณ 20 ร้าน ต่อมาหน่วยงานภาครัฐ เช่น เกษตรจังหวัดได้ส่งเสริมให้ชาวบ้านเข้ามาขายด้วย แต่ว่าทิศทางและแนวคิดของขอนแก่น กรีน มาร์เก็ต ชัดเจนแต่แรก คือการเป็นตลาดอินทรีย์แท้ร้อยเปอร์เซ็นต์

"ตอนนี้ร้านค้าที่เป็นอินทรีย์แท้มี 70-80% นอกนั้นแม้ยังไม่เป็นอินทรีย์ 100% แต่สินค้าก็อยู่ในระดับปลอดภัย ซึ่งระดับปลอดภัยนี้ตลาดจะให้ธงสีเหลืองเป็นสัญลักษณ์ ส่วนอินทรีย์ 100% ให้ธงสีเขียว ตอนนี้กลุ่มที่อยู่ระดับปลอดภัยกำลังอยู่ในช่วงของการปรับเปลี่ยนให้มาเป็นอินทรีย์ 100% ซึ่งต้องใช้เวลา"

ปาณิศา กล่าวต่อว่า โครงสร้างการทำงานตลาดเป็นระบบคณะกรรมการ มีการเลือกตัวแทนจากแต่ละกลุ่มต่างๆ เข้าไปเป็นกรรมการขับเคลื่อนตลาด อย่างเธอก็ได้รับเลือกจากตัวแทนกลุ่มเกษตรกรบึงปากเขื่อน อ.น้ำพอง ซึ่งมีประมาณ 12 ครอบครัว ให้เข้าไปนั่งเป็นคณะกรรมการร่วม ขณะที่การบริหารจัดการก็ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมมากที่สุด มีการวางกติกาและสร้างมาตรฐานกลไกตลาดร่วมกันขึ้นมา และไม่ได้อิงมาตรฐานภาครัฐ 100%  

 “ความต้องการของเราไม่ใช่แค่การซื้อและขายกับผู้บริโภค แต่ประเด็นสำคัญที่เราต้องการคือให้คนปลูก (ผู้ผลิต) และคนซื้อ (ผู้บริโภค) ได้เจอกัน ดังนั้น ตลาดสีเขียวขอนแก่นจึงพาผู้บริโภคที่เป็นคนเมืองไปเยี่ยมชมแปลงผลิตของแต่ละเจ้าที่เข้าร่วมในตลาดนั้น เพื่อให้ได้เห็นกระบวนการการผลิตทุกขั้นตอน ซึ่งจากการทำตรงนี้นอกจากเป็นการสร้างฐานให้กับสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังสร้างฐานคุณภาพชีวิตที่ดีไปด้วยกันทุกวันนี้จากคนเมืองที่ไม่เข้าใจเลยว่าการปลูกผักอินทรีย์ต้องปลูกยังไง แต่ตอนนี้หันมาปลูกผักอินทรีย์ในเมืองกันแพร่หลาย และเขาก็นำผลผลิตที่ได้มาขายในขอนแก่น กรีน มาร์เก็ต แล้วด้วย ซึ่งก็เป็นสิ่งที่พวกเราภูมิใจ เพราะตลาดสีเขียวเราไม่ได้มุ่งที่การซื้อขายอย่างเดียว แต่มุ่งให้ข้อมูลในการทำเกษตรอินทรีย์ให้กับผู้บริโภคควบคู่กันไปด้วย” ปาณิศา กล่าวทิ้งท้าย