กระแสการลงทุนกับข้อมูลความยั่งยืน

โดย อรุณี ตันติมังกร และศุภกร เอกชัยไพบูลย์ ฝ่ายพัฒนาธุรกิจเพื่อความยั่งยืน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

การเปิดเผยข้อมูลความยั่งยืน (Sustainability Disclosure) คือ การเผยแพร่และรายงานข้อมูลผลดำเนินงานด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และบรรษัทภิบาลขององค์กรหรือธุรกิจ โดยข้อมูลดังกล่าวเกิดจากการวัดและประเมินประสิทธิภาพภายในองค์กรอย่างเป็นระบบ เพื่อสะท้อนให้เห็นศักยภาพธุรกิจในระยะยาวและเป็นเครื่องมือที่ช่วยทำให้เกิดการพัฒนาและปรับปรุงการดำเนินงานให้บรรลุตามเป้าหมายที่องค์กรวางไว้

ปัจจุบันมาตรฐานสากลด้านการเปิดเผยข้อมูลและรายงานความยั่งยืนมีอยู่หลายแนวปฏิบัติ เช่น Global Reporting Initiative (GRI), International Integrated Reporting Council (IIRC), Carbo Disclosure Project (CDP) เป็นต้น

แต่ที่ได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน คือ GRI เนื่องจากมีตัวชี้วัดที่ช่วยให้ผู้รายงานเลือกใช้ตามความเหมาะสมของธุรกิจและความสนใจของผู้มีส่วนได้เสีย รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนสามารถทำได้หลากหลายช่องทางขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการบริโภคข้อมูลข่าวสารของผู้มีส่วนได้เสีย เช่น บนเว็บไซต์ของบริษัท รายงานประจำปี รายงานความรับผิดชอบต่อสังคม หรือรายงานความยั่งยืน เป็นต้น

การเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนขยายตัวมากยิ่งขึ้นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา เป็นผลมาจากแนวโน้มการลงทุนอย่างรับผิดชอบ (Responsible Investment) ที่เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้ลงทุนมีความต้องการนำข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม สังคมและบรรษัทภิบาลไปพิจารณาประกอบการตัดสินใจลงทุน ดังนั้นการเปิดเผยข้อมูลอย่างครบถ้วน ถูกต้อง และโปร่งใสจึงกลายเป็นกลไกที่นำไปสู่การเพิ่มมูลค่าของราคาหลักทรัพย์และดึงดูดความสนใจของผู้ลงทุนมากยิ่งขึ้น

เมื่อเดือน ก.ย.ที่ผ่านมา Corporate Knights สื่อด้านธุรกิจและ การพัฒนาอย่างยั่งยืนในทวีปอเมริกาและผู้ลงทุนสถาบันชั้นนำของโลกอย่าง AVIVA เผยแพร่งานวิจัยเรื่อง Measuring Sustainability Disclosure: Ranking the World's Stock Exchanges ครั้งที่ 6 ประจำปี 2560 ซึ่งเป็นรายงานการจัดอันดับการเปิดเผยข้อมูลด้าน ความยั่งยืนของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ทั่วโลกจำนวน 55 แห่ง โดยตัวชี้วัดที่นำมาสำรวจล้วนเชื่อมโยงต้นทุนธุรกิจกับปัจจัยที่ ส่งผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย 7 ตัวชี้วัด ได้แก่ ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับพนักงาน อัตราการลาออกของพนักงาน อัตราบาดเจ็บจากการทำงาน การใช้พลังงาน การใช้น้ำ การจัดการของเสีย และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

รายงานประจำปี 2559 ของ PRI (Principles for Responsible Investment) พบว่าอัตราการลงทุนอย่างรับผิดชอบสูงขึ้นกว่า 25% จากปี 2557 โดยปี 2559 มีมูลค่าการลงทุนสูงถึง 22.89 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ Corporate Knights ได้ทำรายงานวิจัยเป็นรายปี โดยรายงานปี 2560 เป็นฉบับที่ 6 ซึ่งรายงานดังกล่าวได้รับการยอมรับในองค์กรและผู้ลงทุนในระดับสากล เช่น PRI (Principles for Responsible Investment), UN SSE (Sustainable Stock Exchanges) Initiative, GRI (Global Reporting Initiative), IIRC (International Integrated Reporting Council) ท่านสามารถอ่านรายงานฉบับเต็มได้ที่ http://www.cor porateknights.com/reports/2017-worldstock-exchanges/

จากการจัดอันดับพบว่า บริษัทจดทะเบียนของตลาดหลักทรัพย์ในยุโรปติด 10 อันดับแรกถึง 7 แห่ง เช่น ตลาดหลักทรัพย์เฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์ ตลาดหลักทรัพย์สตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน ตลาดหลักทรัพย์ปารีส ประเทศฝรั่งเศส ตลาดหลักทรัพย์ลอนดอน ประเทศอังกฤษ เป็นต้น

ตลาดหลักทรัพย์ไทยถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 10 ถือเป็นตลาดหลักทรัพย์เอเชียเพียงแห่งเดียวและเป็นตลาดหลักทรัพย์จากตลาดเกิดใหม่เพียง 1 ใน 2 แห่งที่ถูกจัดอันดับอยู่ในตาราง Top 10 สะท้อนให้เห็นถึงคุณภาพของบริษัทจดทะเบียนไทย 4 ที่เทียบเคียงกับมาตรฐานตลาดทุนที่พัฒนาและสิ่งที่น่าสนใจจากรายงานนี้ คือ การศึกษาสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อบริษัทจดทะเบียนในการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนผ่านกลไกภาคบังคับ เช่น กฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับจากภาครัฐและตลาดทุน และภาคสมัครใจ เช่น การเผยแพร่คู่มือและแนวปฏิบัติการรายงาน (ESG) การอบรมให้ความรู้ เป็นต้น

ตลาดเกิดใหม่ หมายถึง ระบบเศรษฐกิจของตลาดเกิดใหม่ หรือก่อนหน้าเรียกว่าตลาดกำลังพัฒนาคัดเลือกจากบริษัทจดทะเบียนไทยที่มี รายได้สูงกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์ 92 หลักทรัพย์จาก 46 บริษัท

ตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จของการสร้างแรงจูงใจให้บริษัทจดทะเบียนเปิดเผยข้อมูลความยั่งยืน คือ ตลาดหลักทรัพย์ในประเทศกลุ่มสแกนดิเนเวีย ได้แก่ นอร์เวย์ ฟินแลนด์ และสวีเดน โดยมีกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลความยั่งยืนไปพัฒนาดัชนีความยั่งยืน และกำหนดให้บริษัทที่อยู่ในดัชนีดังกล่าวต้องรายงานความยั่งยืนตามมาตรฐาน GRI เพื่อให้ความมั่นใจแก่ผู้ลงทุนว่าจะได้รับข้อมูลที่มีคุณภาพและน่าเชื่อถือ การพัฒนาดัชนีความยั่งยืนถือเป็นกระบวนการส่งเสริมให้บริษัท จดทะเบียนและผู้ลงทุนเห็นประโยชน์ของการวิเคราะห์และประเมินข้อมูลด้านความยั่งยืนของธุรกิจ

นอกจากนี้ ยังมีการเผยแพร่แนวปฏิบัติการรายงานความยั่งยืน 5 และสร้างแพลตฟอร์มข้อมูลด้านความยั่งยืน 6 เพื่อเชื่อมโยงผู้ลงทุนสถาบันและผู้จัดการกองทุนให้สามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์การลงทุนอย่างยั่งยืนอีกด้วย