รักษาพระธรรมมิใช่พระธาตุ

โดย กรกิจ ดิษฐาน

พระเถระเมิ่งชาน () แห่งวัดเจินหรง ณ มหาบรรพตอู่ไถซาน เป็นพระเถระที่เป็นที่เคารพของชาวจีน มรณภาพเมื่อวันที่ 27 พ.ย.ที่ผ่านมา สิริรวมอยู่ได้ 103 ปี อยู่ในสมณเพศได้ 87 พรรษา

ในช่วงที่จีนเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบคอมมิวนิสต์ พระเณรถูกกดขี่บีฑา แม้แต่ตัวท่านเองยังถูกจับขังคุกนานถึง 30 ปี เมื่อพ้นจากความทุกข์ยากครั้งนั้นแล้ว มีผู้ถามว่า ตอนที่ท่านถูกขังอยู่นั้นเอาชีวิตรอดได้อย่างไร? ท่านตอบว่า

"อาตมาภาวนาว่า - แม้ศีรษะจะถูกบดขยี้ด้วยกงจักรเพลิง แต่ความทุกขเวทนา ไม่อาจบั่นทอนโพธิจิตได้"ข้อความที่ท่านภาวนานั้นนำมาจากพระสูตรมหายานชื่อ พระสูตรตอบแทนพระคุณพุทธะด้วยมหาอุปาย () พระสูตรนี้เล่าเรื่องมหาธรรมจักกัปปวัตนาธิราช ทรงถวายร่างกายเป็นประทีปหนึ่งพันดวง เพื่อบูชาพระพุทธเจ้า

ข้อนี้แสดงให้เห็นว่าท่านมีขันติและจิตใจที่มุ่งมั่นเพียงใด มีอุบายธรรมอันล้ำเลิศเพื่อรักษาจิตอันเมตตากรุณาไว้ แม้จะถูกคนทำร้ายย่ำยี สมดังที่พระเถระซวีหยุนกล่าวว่า "พึงมีจิตที่ห้าวหาญ ไม่หลงใหลไปตามโลกียะอันต่ำทราม"

แม้ท่านจะถูกจองจำนานถึง 30 ปีโดยไม่มีความผิด ก็ยังรักษาจิตอันห้าวหาญเอาไว้ได้

ต่อมามีผู้ถามท่านว่า "เหตุใดโลกเราจึงปราศจากความยุติธรรม?"

พระเถระตอบว่า "อาตมาอยู่มา 100 ปี เห็นว่าทุกสิ่งล้วนยุติธรรม ใครทำกรรมใด ย่อมได้รับกรรมนั้น ยังไม่ยุติธรรมอีกหรือ"

คำกล่าวของท่านนี้ สะท้อนว่าคนเรามักจะมองเรื่องกรรมแค่ผิวเผิน ไม่คิดว่ากรรมเป็นพลวัตที่ข้ามภพข้ามชาติ หาก ไม่ให้ผลชาตินี้ก็อาจให้ผลในชาติหน้า แต่คนเรามักมองไม่เห็นชาติก่อนและชาติหน้า จึงพานคิดไปว่า คนทำดีได้ชั่ว คนทำชั่วได้ดี ทั้งๆ ที่คนที่ทำชั่วได้ดี ก็คือคนที่เคยทำดีมาก่อนแล้วเสวยผลดีในตอนที่เราเห็นเท่านั้น ยังไม่เห็นที่ตอนที่เขาเสวยวิบากจากผลชั่ว

พระเถระเซวียนฮว่า พระเถระชาวจีนที่ไปประกาศพระศาสนาในสหรัฐ ได้เคยแสดงอรรถาธิบายพระสูตรว่าด้วยการพยากรณ์กุศลและวิบากกรรม () เอาไว้ว่า

"ในอวตังสกสูตร กล่าวว่า - แม้นผ่านไปร้อยพันกัป กรรมที่เราก่อไม่สูญหาย เมื่อเหตุปัจจัยสุกงอมแล้ว เราจักต้องรับผลของการกระทำเป็นแน่แท้ - เหตุปัจจัยที่ก่อขึ้นในชาตินี้อาจไม่ให้ผลในชาตินี้ แต่อาจส่งผลให้ชาติต่อๆ ไป เหตุปัจจัยที่ก่อขึ้นในชาติหน้าก็อาจส่งผลในชาตินั้นได้ หากไม่เป็นเช่นนั้นก็อาจส่งผลในชาติต่อๆ ปี ผลของการกระที่ไม่เกิดขึ้นในชาตินั้นๆ จะรอคอยที่จะแสดงผลในอนาคตข้างหน้า ดังนั้นจึงมี คำกล่าวว่า "หนึ่งสายใยของผลกรรมที่ก่อขึ้นในอดีตชาติ โยงผลกรรมที่ก่อขึ้นในชาตินี้ และโยงผลกรรมที่ก่อขึ้นในชาติหน้า"

แต่ยังมีการให้ผลกรรมอีกแบบเรียกว่า "อนิตยเวทนา" ( หมายถึง การรับทุกขเวทนาไม่มีสิ้นสุด) หากเดิมทีเราทำบาปกรรมที่ยังผลให้เราไปเกิดในนรก แต่เราสำนึกในความผิดนั้น ก็อาจได้รับวิบากรรมที่เบาลง แทนที่จะต้องไปเกิดในนรกก็อาจเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน หรือแทนที่จะตกนรกก็กลายเป็นเปรต หรือบางทีหากเจ้าสำนึกผิดได้ อาจเบี่ยงผลกรรมที่จะนำไปเกิดในนรก ให้เป็นผลกรรมที่นำมาเกิดเป็นมนุษย์ได้อีก หากเรายิ่งทำความชั่วแล้วไม่สำนึกผิด แต่ยิ่งกระทำบาปกรรมวันแล้ววันเล่า จนมันพอกพูน ก็จะกลายเป็นอนิตยเวทนา"

คำสอนของท่านเมิ่งชานอาจสั้นๆ แต่จริงๆ แล้วลึกซึ้งนัก สามารถอธิบายขยายความได้ด้วยอรรถาธิบายของพระเถระเซวียนฮว่านั่นเอง

หลังจากปลงร่างสังขารท่านแล้ว บรรดาศิษย์พบพระธาตุจำนวนหนึ่ง แสดงให้เห็นถึงภูมิธรรมอันสูงส่งของท่าน ซึ่งพุทธบริษัทชาวจีนนั้นก็เหมือนชาวไทย นั่นคือเมื่อหลวงปู่ครูบาอาจารย์มรณภาพแล้ว ปลงสังขารท่านแล้ว มักจะไปแย่งเก็บอัฐิมาบูชา หากพบว่าเป็นพระธาตุยิ่งบูชากันใหญ่ บางครั้งถึงกับโฆษณาเพื่อหวังผลด้านพุทธพาณิชย์ก็มี นับเป็นการกระทำที่ผลักให้ตัวเองห่างจากหลักธรรมอย่างน่าเสียดาย

ที่เมืองจีนก็มีการแสวงหาสรีระธาตุเช่นกัน พระธาตุของคณาจารย์ฝ่ายมหายานเมืองจีนนั้นต่างจากพระธาตุของคณาจารย์ฝ่ายเถรวาท โดยมักมีลักษณะเป็นเม็ดลูกปัด เช่น ลูกปัดแก้ว ลูกปัดทอง ลูกปัดเนื้อสามกษัตริย์ หรือลูกปัดมณีสีต่างๆ ดูแล้วน่าอัศจรรย์ใจชวนให้เลื่อมใส ลักษณะของ พระธาตุที่งามอย่างพิสดารนี้ อาจเป็นผลมาจากการปฏิบัติตามแนวทางโพธิสัตว์ หรือการภาวนาพุทธานุสสติระลึกถึงพระอมิตาภพุทธเจ้าก็เป็นได้

งดงามปานนี้แล้วย่อมมีมหายานิกชนแสวงหาพระธาตุและประโคมข่าวเรื่องพระธาตุกันอย่างบ้าคลั่งเหมือน ชาวพุทธวัตถุนิยมในไทย

อย่างไรก็ตาม พระเถระไห่หยุน () ศิษย์เอกของท่านเมิ่งชาน แห่งวัดต้าหัวเหยียน ที่ไต้หวัน กลับสั่งสอนว่า

"ทุกคนล้วนอยากจะได้พระธาตุมาครอง อยากจะแบ่งพระธาตุไป แต่สำหรับพวกเราในฐานะศิษย์ท่านแล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ พระธรรมกายสรีรธาตุ มิใช่พระธาตุจากร่างสังขารของท่านไม่ จะสืบสานพระธรรมคำสั่งของบูรพาจารย์เมิ่งชานได้หรือไม่ สิ่งนี้ต่างหากที่พวกเราพึงตระหนักรักษาไว้"

คำว่า "ธรรมกายสรีรธาตุ" () หมายถึง มรดกทางธรรมที่ท่านทิ้งไว้ ธรรมกายในที่นี้มิได้หมายถึงแต่ภาวะสูงสุดทางธรรมของพระพุทธเจ้าทั้งหลายเท่านั้น แต่ยังหมายถึง หลักธรรมอันเป็นหัวใจพุทธศาสนาอีกด้วย นั่นคือ หลักปฏิจจสมุปปาท และหลักศูนยตา เป็นต้น

คำสอนของศิษย์พระเถระ สะท้อนหลักปฏิบัติที่ชาวพุทธพึงตระหนักว่า นั่นคือ "รักษาพระธรรมมิใช่พระธาตุ"