โอกาสของธุรกิจค้าปลีกในอาเซียน (ตอนจบ)

สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ITD)www.itd.or.th

การก้าวสู่ประชาคมอาเซียนนำโอกาสสู่คนไทยและประชาชนอาเซียน ธุรกิจค้าปลีกเกี่ยวข้องกับชีวิตและความเป็นอยู่ของคนโดยตรง จึงเป็นธุรกิจที่ได้รับโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างเห็นได้ชัด กรณีของไทยจะมีโอกาสอย่างโดดเด่นสำหรับผู้ประกอบการธุรกิจค้าปลีกในพื้นที่ตามแนวชายแดน จึงต้องเตรียมตัววางแผนรองรับโอกาสที่เกิดจากการเติบโตของกำลังซื้อของผู้บริโภคจากเพื่อนบ้าน และกำลังซื้อของนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาท่องเที่ยวในประเทศไทย ขณะเดียวกันก็จะมีผู้ประกอบการค้าปลีกรายใหม่ขยายการลงทุนเข้ามายังพื้นที่ชายแดนเพื่อช่วงชิงโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ทั้งนี้จากการศึกษาวิจัยของ ITD ได้เสนอแนะแนวทางการดำเนินงานสำหรับธุรกิจค้าปลีกดังต่อไปนี้

1.สร้างมาตรฐานสำหรับการดำเนินธุรกิจค้าส่งและค้าปลีก ร้านค้าปลีกดั้งเดิม หรือร้านโชห่วย เป็นร้านค้าที่จำหน่ายสินค้าอุปโภคที่ยังคงไว้ซึ่งลักษณะการจำหน่ายสินค้าและบริการรูปแบบเดิม การจัดวางสินค้าไม่ทันสมัย ส่วนใหญ่เป็นร้านห้องแถวที่มีพื้นที่ไม่มาก ลูกค้าเกือบทั้งหมดอาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงกับร้านค้า การบริหารจัดการเป็นแบบครอบครัว การลงทุนน้อย ไม่มีระบบการจัดการที่ได้มาตรฐาน ซึ่งประเทศไทยควรกำหนดมาตรฐานการดำเนินงานของธุรกิจค้าส่งและค้าปลีกอย่างเป็น รูปธรรม เพื่อให้ผู้ประกอบการทุกรายสามารถนำแนวทางการปฏิบัตินี้ไปใช้ดำเนินงานแบบเดียวกัน

2.กำหนดเส้นทางการเติบโตของสายอาชีพค้าส่งและค้าปลีก เนื่องจากอาชีพค้าส่งและค้าปลีกยังไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นวิชาชีพสาขาหนึ่ง ทำให้เส้นทางการเติบโตในสายอาชีพของผู้ปฏิบัติงาน (Career Path) ยังไม่มีความชัดเจน การจัดทำเส้นทางความก้าวหน้าในสายอาชีพถือเป็นเครื่องมือที่ถูกนำมาใช้ในการสร้างแรงจูงใจให้กับบุคลากรให้มีขวัญ กำลังใจ มองเห็นอนาคตของตนเอง ที่สามารถจะเติบโตในสายอาชีพ เมื่อเข้ามาปฏิบัติงานในองค์กร ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างบุคลากรที่มีคุณค่าแก่องค์กรในระยะยาว ทำให้สามารถกำหนดแนวทางการปฏิบัติงานไปสู่เป้าหมาย ซึ่งจะส่งผลให้องค์กรได้งานที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

3.เพิ่มความสามารถทางการแข่งขันให้แก่ผู้ประกอบการ จากการเปลี่ยนแปลงเพื่อเข้าสู่ประชาคมอาเซียนได้ส่งสัญญาณให้เห็นถึงการตื่นตัวของผู้ประกอบการธุรกิจค้าปลีกไทยมากขึ้น โดยเฉพาะเขตพื้นที่ชายแดน อีกทั้งการบริโภคสินค้าของผู้บริโภคสอดคล้องกับสังคมสมัยใหม่ที่เข้าสู่ความเป็นเมือง จึงเป็นโอกาสสำหรับผู้ประกอบการค้าปลีกไทยที่คาดว่าจะได้รับประโยชน์จากการเปิดเสรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน นำไปสู่โอกาส จากการขยายตัวของตลาดที่กว้างขึ้น เนื่องจากกำลังซื้อของประชากรและจำนวนนักท่องเที่ยวอาเซียนที่คาดว่าจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันธุรกิจค้าปลีกที่อยู่ตามแนวชายแดนก็จูงใจให้ผู้บริโภคอาเซียนโดยเฉพาะในกลุ่มประเทศ CLM (กัมพูชา สปป.ลาว และเมียนมา) เดินทางเข้ามาใช้จ่ายในไทยได้สะดวกและมากขึ้น

ผู้ประกอบการค้าปลีกที่มีศักยภาพในการแข่งขันก็มีโอกาสที่จะรุก ขยายธุรกิจไปยังประเทศอาเซียนที่มีศักยภาพด้านการตลาดที่น่าสนใจในการลงทุน แต่ถึงกระนั้นผลจากการเปิดเสรีดังกล่าวนำมาซึ่งการแข่งขันที่มีแนวโน้มความรุนแรงมากขึ้นโดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก ซึ่งถือได้ว่าเป็นธุรกิจบริการที่แต่ละประเทศค่อนข้างให้ความสำคัญ เพราะเป็นธุรกิจที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจและเป็นหนึ่งในดัชนีชี้วัดที่สำคัญที่สะท้อนให้เห็นถึงความมั่งคั่งของประชาชนและความมั่นคงของประเทศ

ด้วยศักยภาพของตลาดค้าปลีกในหลายประเทศอาเซียน ทำให้ ผู้ประกอบการไทยสนใจขยายธุรกิจเข้าไปหาโอกาสทางการตลาดในประเทศเหล่านี้ แต่การออกไปตั้งร้านค้าปลีกในอาเซียนนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากยังมีข้อจำกัดอยู่หลายประการ และยิ่งถ้าเป็นนักลงทุนต่างชาติแล้ว การเข้าใจพฤติกรรมของผู้บริโภค รวมทั้งเข้าใจโครงสร้างของธุรกิจค้าปลีกในแต่ละประเทศจึงเป็นปัจจัยสำคัญ ในช่วงแรกผู้ประกอบการต่างประเทศอาจจะเสียเปรียบผู้ประกอบการท้องถิ่นหรืออาจต้องใช้เวลาในการศึกษาทำความเข้าใจ หากผู้ประกอบการค้าปลีกไทยสามารถรุกสู่ตลาดเพื่อนบ้าน จะเป็นช่องทางสำคัญในการระบายสินค้าไทยสู่ตลาดเพื่อนบ้าน ซึ่งเป็นโอกาสสำคัญทั้งด้านการค้าสินค้าและบริการของไทย