หุ่นยนต์พลิกตลาดงาน

นันทิยา วรเพชรายุทธ

ตลอดช่วงหลายปีมานี้ เรามักได้ยินผ่านหูหรืออ่านผ่านตากันมาตลอดว่า "หุ่นยนต์กำลังจะแย่งงานเราไป"

หากเป็นช่วงหลายปีก่อนคนส่วนใหญ่คงไม่ใส่ใจมากนัก เพราะคิดว่าระบบอัตโนมัติ (Automation) คงจำกัดในกลุ่มโรงงานอุตสาหกรรมมากกว่า แต่ในวันนี้ที่ระบบปัญญาประดิษฐ์ (A.I.) และหุ่นยนต์ (Robot) กำลังเริ่มมีบทบาทในวงกว้างมากขึ้น ความกังวลนี้ก็เริ่มคืบคลานสู่ความเป็นจริงเข้าไป ทุกขณะ ในยุคที่เรากำลังให้สัญชาติกับหุ่นยนต์เป็นครั้งแรกกับ "คุณโซเฟีย" ที่เพิ่งได้เป็นพลเมืองซาอุดิอาระเบียไปเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน หรือ "คุณเอริกะ" ที่นอกจากสวยแล้ว ก็ยังเล่าเรื่องตลกได้และมีปฏิกิริยาตอบสนองที่คล้ายกับ คนจริงๆ มากขึ้น

ล่าสุด สถาบันแม็คคินซีย์ โกลบอล ได้ออกรายงานวิจัยว่าเทคโนโลยีหุ่นยนต์และเอไอที่ก้าวหน้ามากขึ้น กำลังจะ เข้ามาแทนที่ตำแหน่งงานของมนุษย์มากถึง 800 ล้านอัตรา ภายในปี 2030 โดยเฉพาะในสหรัฐที่เทคโนโลยีใหม่จะเข้ามากินสัดส่วนไป 1 ใน 3 ของแรงงานทั้งหมด ซึ่งเราจะได้เห็นแน่นอนภายในช่วงชีวิตของเราอีกแค่ 13 ปี ข้างหน้านี้

ขณะที่บริษัท ไพร้ซวอเตอร์เฮาส์ คูเปอร์ส ก็ออกรายงานในทำนองเดียวกันออกมาที่อังกฤษว่า งานเกือบ 1 ใน 3 จะถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีเหล่านี้ โดยเฉพาะงานประเภททั่วๆ ไปที่เราเรียกกันว่างานรูทีน ซึ่งถูกแทนที่ได้ง่ายๆ ด้วยการวางโปรแกรมภายใต้เทคโนโลยีดังกล่าว ส่วนงานที่เสี่ยงน้อยคืองานประเภทที่มีปฏิสัมพันธ์หรือการตอบโต้กันระหว่างมนุษย์ เช่น งานด้านสาธารณสุขและด้านการศึกษา

การเข้ามาในครั้งนี้จะไม่ได้จำกัดแค่ในโรงงานอุตสาหกรรม แต่จะครอบคลุมไปจนถึงการทำงานทั่วไปในชีวิตประจำวันซึ่งจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ครั้งใหญ่แบบพลิกหน้ามือเป็นหลังมือ เหมือนที่เคยเปลี่ยนจากสังคมเกษตรไปสู่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมมาแล้ว โดยแม็คคินซีย์ระบุว่า งานที่เสี่ยงคืองานประเภทควบคุมเครื่องจักร งานในฟาสต์ฟู้ด และงานหลังบ้านประเภท แบ็กออฟฟิศทั้งหลาย

หากจะมองว่าเป็นความเสี่ยงก็คงไม่ผิดนัก แต่แม็คคินซีย์อยากให้เรามองว่าเป็น "โอกาส" มากกว่า โดยเฉพาะเมื่อสิ่งนี้คืออนาคตที่เราไม่อาจ หลีกเลี่ยงได้

แม็คคินซีย์ ระบุว่า เทคโนโลยีนี้ไม่ใช่การปฏิวัติที่จะมากวาดล้างสิ่งเก่าอย่างสิ้นเชิง เพราะขณะเดียวกันก็ก่อให้เกิดตำแหน่งงานใหม่ทดแทนด้วย ในบทบาทใหม่ที่ถูกเปลี่ยนโฉมไป และมนุษย์เราก็มีโอกาสที่จะได้เปลี่ยนสู่งานใหม่ สิ่งที่เราควรทำก็คือเตรียมรับมือและจัดการกระบวนการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ให้ราบรื่นที่สุด โดยเฉพาะการลงทุน กับทรัพยากรมนุษย์ และการลงทุน ในอุตสาหกรรมที่จะเป็นอนาคต

จึงไม่น่าแปลกใจหากหลายประเทศจะเริ่มกันงบประมาณจำนวนไม่น้อยไปกับการลงทุนด้านเทคโนโลยีและเอไอกันมากขึ้นในปัจจุบัน เช่น อังกฤษ ที่กันงบส่วนนี้ไว้ 500 ล้านปอนด์ (เกือบ 2.2 หมื่นล้านบาท) ในการเปิดเผยร่างงบประมาณรายจ่ายปีหน้าที่เพิ่งผ่านมา

หุ่นยนต์แย่งงานไม่ใช่อนาคตที่เป็นหายนะเหมือนหนังเทอร์มิเนเตอร์ แต่หากไม่มีการเตรียมรับมือกับอนาคตที่ดีพอหลายประเทศก็อาจตกขอบสู่ยุคของอนาคตที่หายไปได้ง่ายๆ เช่นกัน n