เคลียร์ปมเอ็มโอยู

ครม.ไฟเขียวให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเอ็มโอยูขนส่งสินค้าไทย-กัมพูชา หลังเกิดข้อท้วงติง หวังกำหนดเป็นแนวปฏิบัติชัดเจน

แหล่งข่าวจากทำเนียบรัฐบาล เปิดเผยว่า เมื่อไม่นานมานี้ คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้มีมติเห็นชอบให้ส่งร่างบันทึกความเข้าใจ ว่าด้วยการผ่านแดนสินค้าระหว่างกรมศุลกากรแห่งราชอาณาจักรไทยและกรมศุลกากรและสรรพสามิตแห่งราชอาณาจักรกัมพูชาไปยังศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าร่างบันทึกความเข้าใจดังกล่าวเป็นหนังสือสัญญา เกี่ยวกับการค้าเสรีตามมาตรา 178 วรรคสองและวรรคสาม ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 หรือไม่

ทั้งนี้ หลังจาก ครม. เมื่อวันที่ 17 ต.ค. 2560 มีมติอนุมัติร่างบันทึกความเข้าใจไปแล้ว พร้อมมอบหมายให้อธิบดีกรมศุลกากรเป็นผู้ลงนามในฐานะผู้แทนฝ่ายไทย แต่ทางกระทรวงการต่างประเทศไทยมีข้อทักท้วงว่าร่างบันทึกความเข้าใจอาจมีเนื้อหาเกี่ยวกับ เสรีภาพในการผ่านแดนตามความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า (GATT) และ Agreement on Trade facilitation ในกรอบองค์การการค้าโลกที่ไทยเป็นภาคี ซึ่งทำให้ต้องพิจารณาว่าบันทึกความเข้าใจเข้าข่ายเป็นหนังสือสัญญาเกี่ยวกับการค้าเสรีหรือไม่ ถ้าเป็นจะเข้าข่ายหนังสือ สัญญาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญ ต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภา ซึ่งปัจจุบันคือสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.)

อย่างไรก็ตาม หลังมีข้อทักท้วง ครม.ได้มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีการับเรื่องไปพิจารณาตีความ ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกา คณะที่ 2 ได้พิจารณาโดยหารือกับทั้งกระทรวงการคลัง โดยกรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ โดยกรมสนธิสัญญาและกฎหมาย สํานักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แต่ยังพบปัญหาความเห็นต่างระหว่างกรมสนธิ สัญญาฯกับกรมศุลกากร ในความหมายของคำว่าหนังสือสัญญาเกี่ยวกับการค้าเสรีตามมาตรา 178 วรรค 3 ของรัฐธรรมนูญ

ด้านกรมสนธิสัญญาฯ เห็นว่าร่างบันทึกความเข้าใจเป็นหนังสือสัญญาตามมาตรา 178 วรรค 2 และวรรค 3 ของรัฐธรรมนูญที่ต้องได้รับความเห็นชอบของ สนช. ในขณะที่กรมศุลกากรเห็นว่าไม่เข้าลักษณะหนังสือสัญญาเกี่ยวกับการค้าเสรีที่ต้องผ่านความเห็นของ สนช. เนื่องจากการจะถือว่าเป็นหนังสือสัญญาเกี่ยวกับการค้าเสรีควรต้องพิจารณาจากเนื้อหาสาระของหนังสือสัญญาเป็นสำคัญ และร่างบันทึกความเข้าใจนี้ก็มีเนื้อหาเป็นเรื่องการอำนวยความสะดวกการขนส่งสินค้าผ่านแดน ไม่ได้เป็นเรื่องการค้าระหว่างกันของสองประเทศ

นอกจากนี้ เป็นการกำหนดขั้นตอนพิธีการศุลกากร ไม่ใช่การกำหนดเพิ่มหรือลดอัตราอากรแต่อย่างใด โดยสินค้าผ่านแดนเป็นของที่ได้รับยกเว้นอากรอยู่แล้ว ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงไปจากพันธกรณีที่มีอยู่ จึงไม่ใช่ความตกลงระหว่างประเทศที่มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจอย่างกว้างขวางหรือเกี่ยวข้องกับการค้าเสรี เป็นเพียงการทำขึ้นเพื่อให้การขนส่งสินค้าผ่านแดนทางบกมีการปฏิบัติที่เท่าเทียมระหว่างสองประเทศ โดยการกำหนดที่ทำการพรมแดนที่เท่าเทียมกันเท่านั้น

"ในเรื่องนี้ ทั้งกรมศุลกากรและกรมสนธิสัญญาฯ ยืนยันว่า แม้จะไม่มีร่างบันทึกความเข้าใจ กรมศุลกากรก็สามารถดำเนินการในเรื่องสินค้าผ่านแดนที่มาจากกัมพูชาได้อยู่แล้วตามพันธกรณีที่มีอยู่ปัจจุบัน และขณะนี้ก็ยังไม่ได้มีการกำหนดระยะเวลาที่จะต้องลงนามร่างบันทึกความเข้าใจนี้ ทำให้ยังมีเวลาที่จะรอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญได้โดยไม่มีผลกระทบอะไร แต่จะดีคือการสร้างความชัดเจนเป็นบรรทัดฐานให้หน่วยงานยึดถือปฏิบัติ" แหล่งข่าว ระบุ