มิติสัมพันธ์ใหม่

นันทิยา วรเพชรายุทธ

เป็นที่รู้กันดีว่าในทางการเมืองนั้นไม่เคยมีมิตรแท้และศัตรูถาวร

ก่อนที่นายกรัฐมนตรี ฮุนเซน ของกัมพูชา จะเดิมพันข้างจีนแบบหมดหน้าตักในวันนี้ ฮุนเซนเองก็เคยออกโรงตำหนิจีนอย่างเกรี้ยวกราดมาแล้วในปี 1988 ว่า จีนเป็นต้นเหตุของความเลวร้ายทั้งปวงในเขมร ดังนั้น หากรัฐบาลเมียนมาที่เคยเป็นอดีตเอ็นจีโอ จะหันกลับมาดีกับจีนแบบหน้ามือเป็นหลังมือในวันนี้ ก็เป็นสิ่งที่อาจเกิดขึ้นได้เช่นกัน

รัฐบาลเมียนมาภายใต้การนำที่ แท้จริงของ อองซานซูจี ที่ปรึกษาแห่งรัฐและรัฐมนตรีต่างประเทศนั้น ถูกประชาคมโลกวิพากษ์วิจารณ์ไม่มีชิ้นดีกรณีความรุนแรงล่าสุดอีกครั้งต่อชาวโรฮีนจา ในรัฐยะไข่ ทางตะวันตก ซึ่งมีทั้งภาพข่าวหมู่บ้านถูกเผาราบเป็นหน้ากลอง และมีรายงานจากเอ็นจีโอรวมถึงหน่วยงานหลายแห่งถึงความโหดร้ายแสนสาหัสที่เกิดขึ้นกับชาวบ้านโรฮีนจา

แม้ครั้งนี้จะไม่โดนลงโทษแซงก์ชั่นเหมือนที่เคยเกิดขึ้นในสมัยรัฐบาลทหาร แต่ดีกรีแรงกดดันจากทุกฝ่ายก็ไม่ด้อยไปกว่ากัน เพราะรัฐบาลใหม่มีต้นทุนทางสังคมเยอะกว่า

แต่งานนี้เมียนมาจะไม่โดดเดี่ยว เพราะนอกจากอาเซียนเองจะยืนหยัดไม่แทรกแซงกิจการภายในและไม่มีการเอื้อนเอ่ยถึงปัญหาโรฮีนจาในแถลงการณ์ร่วมที่เพิ่งผ่านมาแล้ว จีนเองที่เพิ่งตกลงเรื่องทะเลจีนใต้กับอาเซียนมาได้หมาดๆ ก็ตรงดิ่งไปเชื่อมสัมพันธ์กับเมียนมาทันทีเช่นกัน

การเยือนของ หวังอี้ รัฐมนตรี ต่างประเทศจีนในครั้งนี้มี 2 เรื่องหลักๆ คือ การช่วยประกาศให้โลกรู้ว่า ปัญหาโรฮีนจาเป็น "ปัญหาทวิภาคี" ระหว่างเมียนมา-บังกลาเทศ ไม่ใช่เรื่องที่ใครๆ ควรเข้ามายุ่ง ซึ่งเรื่องนี้ยังเข้าสูตรจีนที่ชอบล็อบบี้แก้ปัญหาแบบทวิภาคีอย่างที่เราเคยเห็นในกรณีของอาเซียนมาแล้ว

อีกเรื่องก็คือ การเสนอแผนความร่วมมือทางเศรษฐกิจ โดยสร้างสามเหลี่ยมระเบียงเศรษฐกิจจากยูนนานเชื่อมกับ 3 เมืองใหญ่ในเมียนมา คือ มัณฑะเลย์ ย่างกุ้ง และจ๊อกผิ่ว โดยยื่นเงื่อนไขให้เมียนมาโมดิฟายได้ยืดหยุ่นอย่างที่ต้องการ แม้จะไม่มีการพูดถึงตัวเงินเพราะยังเป็นเพียงข้อเสนอคร่าวๆ แต่นี่ก็คือเมกะโปรเจกต์ขนานแท้ภายใต้ยุทธศาสตร์ 1 แถบ 1 เส้นทาง เพื่อหวังเชื่อมสู่มหาสมุทรอินเดียโดยตรง ในขณะที่อินเดียและญี่ปุ่นกำลังเร่งผนึกความร่วมมือกันอยู่เช่นกัน

แม้จะยังไม่มีท่าทีตอบรับอย่างเป็นทางการจากเมียนมา แต่เมื่อดูจากความร่วมมือระหว่างกันที่เพิ่มขึ้น ต่อเนื่อง ในระยะหลังมานี้ รวมถึงถ้อยความต่างๆ จะเห็นการส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่า เมียนมามีทางเลือก และไม่ควรถูกบีบคั้นจนกระทบต่อกระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่ประชาธิปไตยที่ยังไปไม่ถึงไหน ไม่ว่าจะเป็นสัญญาณจากตัตมาดอว์ หรือกองทัพ นำโดย พล.อ.อาวุโส มินอ่องหล่าย ซึ่งตอกย้ำความร่วมมือ อันแน่นแฟ้นระหว่างกองทัพทั้งสองฝ่าย หรือจะเป็นอองซานซูจีที่ชื่นชมจีนในฐานะมิตรประเทศที่เข้าใจเมียนมา

"จีนและเมียนมานั้นแตกต่างกันทั้งในแง่ของอำนาจและขนาดพื้นที่ แต่เมื่อพูดถึงเรื่องความเข้าใจซึ่งกันและกันแล้ว ทั้งสองประเทศต่างก็คือมิตร โดยอยู่บนพื้นฐานการให้คุณค่าที่เหมือนกัน" n